IV SA/Wa 605/18
WyrokWSA w Warszawie2018-06-14
Skład orzekający: Anna Szymańska, Anna Falkiewicz-Kluj, Marzena Milewska-Karczewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy samo odnalezienie w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej zapisów ewidencyjnych dotyczących danej osoby, takich jak rejestracja w dzienniku archiwalnym czy założenie teczki personalnej, stanowi wystarczający dowód na to, że dokumenty te zostały wytworzone przez tę osobę lub przy jej udziale w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa, zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej?Ratio decidendi
Samo odnalezienie w archiwum IPN zapisów ewidencyjnych, takich jak rejestracja w dzienniku archiwalnym czy założenie teczki personalnej, nie jest wystarczające do potwierdzenia spełnienia warunku z art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Konieczne jest wykazanie, że odnalezione dokumenty źródłowe faktycznie zostały wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa, a nie tylko dowodzą istnienia takich teczek lub rejestracji.Stan faktyczny
Skarżący J. H. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej odmówił potwierdzenia tego statusu, powołując się na odnalezione w archiwum zapisy ewidencyjne wskazujące na rejestrację skarżącego jako tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa. Skarżący zakwestionował tę decyzję, argumentując, że same zapisy ewidencyjne nie dowodzą wytworzenia przez niego jakichkolwiek dokumentów lub udziału w ich tworzeniu, a teczki zostały zniszczone. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej i zasądzenie od Prezesa IPN na rzecz J. H. zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant ref. staż. Paweł Jastrzębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz J. H. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] Prezes Instytutu Pamięci Narodowej, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej "K.p.a.", w zw. z art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 z późn. zm.), dalej "ustawa", odmówił potwierdzenia, że Pan J. H., s. F., ur. [...] maja 1945 r. w m. [...] spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 z późn. zm.).
Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.
Wnioskiem z dnia 10 lipca 2017 r. Pan J. H. zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.
Zgodnie z art. 4 ustawy o działaczach opozycji status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:
1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,
2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.
W dniu [...] listopada 2017 r. w Oddziale Instytutu Pamięci Narodowej w [...], wobec odnalezienia dokumentów dt. skarżącego udostępniono mu dokumenty przedmiotowego postępowania. Pismem z dnia 19 listopada 2017 r. Pan J. H. wyjaśnił, że w jego ocenie nigdy nie podjął współpracy ze służbą bezpieczeństwa oraz wyjaśnił, że nie był świadomy, iż "podpisanie czegokolwiek będzie miało związek z wpisaniem mnie na listę tajnych współpracowników". W ww. piśmie poinformował organ, że po analizie materiałów zgromadzonych w sprawie stwierdza, że nigdy nie podjął współpracy z organami SB. W ocenie Wnioskodawcy wpisanie go na listę tajnych współpracowników jest splotem opisywanych przez Stronę okoliczności oraz wynikiem niedyspozycji zdrowotnej Pana J. H.
W zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej odnalezione zostały m.in. następujące zapisy archiwalne dotyczące Pana J. H.:
• zapis do nr [...] z dnia [...] lipca 1988 r. z dziennika archiwalnego teczek personalnych i teczek pracy wyeliminowanej agentury [...] (sygn. [...]), z treści którego wynika, że Pan J.H. - [...] rejestrowany był przez Wydz. [...] w [...]. Materiały w postaci 1 teczki pracy i 1 teczki personalnej przekazano do archiwum i następnie zniszczono,
• zapis ewidencyjny na karcie [...] z kartoteki odtworzeniowej [...] w [...] (sygn. [...]), z treści którego wynika, że teczkę personalną i teczkę pracy dotyczące [...] Nr [...] rejestrowanego przez Wydz.[...] w [...] złożono w archiwum Sekcji "C" [...] w [...] do nr [...]. Z powodu odmowy dalszej współpracy zdjęto z ewidencji,
• zapis do nr [...] z dziennika rejestracyjnego [...] z treści którego wynika, że [...] w dniu [...] stycznia 1982 r. został zarejestrowany przez Wydz. [...] w [...] (przekreślone i dopisane - [...]). W dniu [...] stycznia 1990 r. materiały zniszczono,
• zapis do nr [...] z dnia [...] lipca 1988 r. z dziennika archiwalnego teczek personalnych i teczek pracy wyeliminowanej agentury [...], z treści którego wynika, że sprawa Pana J. H. - [...] prowadzona była w
okresie od dnia [...] lutego 1982 r. do dnia [...] czerwca 1988 r. Materiały w postaci dwóch teczek zniszczono.
Opisane wyżej zapisy archiwalne spełniają kryteria dokumentów wymienionych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji tj. zostały wytworzone przy udziale skarżącego w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa.
Organ w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie ocenia całej działalności skarżącego, a jedynie bada, czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Prezes IPN w wydawanej decyzji nie rozstrzyga o współpracy skarżącego z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Organ nie prowadzi też postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dotyczących Skarżącego dokumentach. Obowiązkiem organu w tego rodzaju postępowaniu jest wyłącznie odzwierciedlenie stanu zasobów archiwalnych wg skonkretyzowanych w przepisie kryteriów i sformułowanie oceny czy stan zasobów archiwalnych zawiera dokumenty, których treść wskazuje na to, że istniały "ślady" wskazujące na współpracę ze służbami bezpieczeństwa i czy w ramach tej współpracy wytworzył on jakieś dokumenty lub czy jakieś dokumenty powstały przy jego udziale. Organ relacjonuje zatem, a nie ocenia udziału danej osoby w ich wytworzeniu, czy jej współpracy z ówczesnymi organami bezpieczeństwa. Rolą Prezesa Instytutu wyznaczoną przez wskazany przepis ustawy nie jest więc ani ocena prawdziwości dokumentów, ani prawdziwości opisanych w nich zdarzeń, ani wiarygodności osób wytwarzających dokumenty, ani też ustalenie czy wynikająca z dokumentów współpraca miała miejsce".
Z obowiązujących przepisów prawa wynika jednoznacznie, że Prezes IPN ma ustalić w toku postępowania administracyjnego w pierwszej kolejności - okoliczności wskazane w art. 4 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji, po drugie zaś - czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty o cechach określonych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, a nie ustalać przebieg ewentualnej tajnej współpracy (czym zajmuje się sąd w postępowaniu lustracyjnym). Prezes IPN nie może uwzględnić w postępowaniu materiału dowodowego w postaci ewentualnych wyjaśnień i informacji przekazywanych przez Stronę. W postępowaniu dotyczącym wydania decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, przedmiotem postępowania nie jest bowiem ocena prawdziwości faktów opisanych w dokumentach organów bezpieczeństwa państwa, a jedynie stwierdzenie, że w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej istnieją określone dokumenty spełniające konkretne cechy.
Dokumentami w rozumieniu art. 7 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1575) zwaną dalej "ustawą o IPN", są wszelkie nośniki informacji, niezależnie od formy przechowywania informacji, w tym w szczególności akta, kartoteki, rejestry, pliki komputerowe, pisma, mapy, plany, filmy i inne nośniki obrazu, nośniki dźwięku i wszelkich innych form zapisu, a także kopie, odpisy i inne duplikaty tych nośników informacji.
Wychodząc z tej definicji dokumentu należy uznać, że wszelkie zapisy ewidencyjne są również dokumentami w rozumieniu ustawy o IPN.
Fakt rejestracji danej osoby w ewidencji, założenie jej teczki personalnej oznacza, że dokumenty te (ewidencyjne) zostały wytworzone w ramach czynności wykonywanych przy udziale danej osoby w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Jak zostało wskazane powyżej brak jest podstaw to twierdzenia, że organy bezpieczeństwa państwa prowadziły pozorną ewidencję tajnych współpracowników lub informatorów.
Decyzja wydawana przez Prezesa IPN na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach ma charakter decyzji deklaratoryjnej. Akt deklaratoryjny jest aktem prawnym, który jedynie potwierdza istniejące prawa i obowiązki jego adresata(ów). Decyzje deklaratoryjne potwierdzają jedynie skutki prawne, które wynikają wprost z ustawy. Skutek w postaci przyznania jednostce owych praw wynika więc nie z mocy decyzji, lecz z mocy samych norm ustawowych. Organ wydając ten rodzaj decyzji administracyjnej potwierdza lub odmawia potwierdzenia określonych faktów na podstawie posiadanych w swoim zasobie archiwalnym dokumentów. W sposób prawnie wiążący stwierdza o istnieniu określonego stanu prawnego, w tym przypadku o istnieniu lub nieistnieniu dokumentów spełniających przesłanki wymienione w cytowanych przepisach.
Skoro istotą prowadzonego postępowania było ustalenie, czy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące Pana J. H. spełniające kryteria, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, to organ zobowiązany był jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez Wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Organ nie był uprawniony do badania innych kwestii, takich jak okoliczności rozpoczęcia i zakończenia współpracy, działalności opozycyjnej danej osoby, czy też okoliczności i rodzaju represji stosowanych przez ówczesne władze wobec Wnioskodawcy. Okoliczności te, jak i inne ewentualne dowody, nie zmieniają bowiem faktu posiadania przez Instytut Pamięci Narodowej dokumentów spełniających kryteria, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji.
Treść ww. zapisów tj.: zapisu ewidencyjnego na karcie [...] z kartoteki odtworzeniowej [...] w [...], zapisu do nr [...] z dziennika rejestracyjnego[...] oraz zapisów do nr [...] z dziennika archiwalnego teczek personalnych i teczek pracy wyeliminowanej agentury [...] potwierdzają, że zostały one wytworzone przy udziale skarżącego w ramach czynności wykonywanych przez Niego w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa. Wskazane dokumenty spełniają zatem kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, tj. były wytworzone przez Wnioskodawcę lub przy Jego udziale w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa.
W opisanym stanie faktycznym i prawnym nie można więc potwierdzić, że Pan J. H. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł skarżący.
Wskazał, że postanowienia tej decyzji są niesprawiedliwe i krzywdzące. Powód dla którego odmówiono mu potwierdzenia, że był represjonowany z powodów politycznych jest zupełnie bezzasadny i niesprawiedliwy. Art. 4 pkt 2 przytoczonej w decyzji ustawy mówi, że status osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: co do której w archiwum IPN - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pełnomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
Prezes w w/w decyzji stwierdza, że zapisy archiwalne przytoczone na str. 2 wiersz od 27 do 43 spełniają kryteria dokumentów wymienionych w art. 4 pkt 2 ustawy tj. zostały wytworzone przy udziale skarżącego w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa. Prezes IPN nie ma żadnych podstaw aby tak twierdzić ponieważ nie zachowały się żadne dokumenty potwierdzające fakt, że cokolwiek zostało przez Niego wytworzone lub przy Jego udziale w ramach czynności. Jak wynika z zapisów teczki założone przez organy SB zostały zniszczone i nie istnieją żadne dokumenty, które świadczą że zostały wytworzone przeze Niego lub przy Jego udziale w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego współpracownika. Fakt założenia teczek nie może świadczyć o tym, że zostały wytworzone przeze mnie jakiekolwiek dokumenty.
Skarżący nie zgadza się również z tezą, że wszelkie zapisy ewidencyjne są również dokumentami w rozumieniu ustawy o IPN'. Rejestr i fakt wpisania skarżącego na listę jako [...] nie stanowi znamion dokumentu wytworzonego przeze Niego lub przy Jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez Niego w charakterze tajnego informatora. Takich dokumentów nie było nigdy bo nigdy nie był donosicielem i kapusiem.
Został wpisany na listę pod przymusem i szantażem bez Jego zgody i woli.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.
Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, ze decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. i art. 4 pkt 2 ustawy a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadza się do ustalenia, czy odnalezione w IPN dokumenty (informacje) zostały wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach wykonywanych przez skarżącego czynności w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy państwa. Jeżeli tak, to zgodnie z art. 4 ustawy stronie przysługuje status osob represjonowanej.
W ocenie Sądu z brzmienia art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej wynika, że dla oceny istnienia przesłanki do otrzymania statusu działacza osoby antykomunistycznej lub represjonowanej nie wystarczy samo znalezienie w IPN dokumentów. Musi zostać wykazane, że dokumenty te zostały faktycznie wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale a ramach czynności przez niego wykonywanych w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Oznacza to, że dokumenty te mają w sposób nie budzący wątpliwości wskazywać że dana osoba była tajnym współpracownikiem lub pomocnikiem organów bezpieczeństwa państwa i wytwarzała sama lub było wytwarzane przy jego udziale określone dokumenty. Przy czym, w ocenie Sądu chodzi o dokumenty źródłowe na podstawie których da się takie okoliczności ustalić. Nie ma takiego charakteru dokument w postaci np. zapisów kartotecznych, z których wynika że istniała teczka, bez ustalania czy rzeczywiście w takiej teczce znajdowały się jakiekolwiek dokumenty spełniające ww kryteria ustawowe.
W niniejszej sprawie organ nie odnalazł żadnych dokumentów źródłowych a jedynie:
-zapis do nr [...] z dnia [...] lipca 1988 r. z dziennika archiwalnego teczek personalnych i teczek pracy wyeliminowanej agentury [...] (sygn. [...]), z treści którego wynika, że Pan J. H. - [...] rejestrowany był przez Wydz. [...] w [...]. Materiały w postaci 1 teczki pracy i 1 teczki personalnej przekazano do archiwum i następnie zniszczono,
-zapis ewidencyjny na karcie [...] z kartoteki odtworzeniowej [...] w [...] (sygn. [...]), z treści którego wynika, że teczkę personalną i teczkę pracy dotyczące [...] rejestrowanego przez Wydz. [...] w [...] złożono w archiwum Sekcji "C" [...] w [...] do nr [...]. Z powodu odmowy dalszej współpracy zdjęto z ewidencji,
-zapis do nr [...] z dziennika rejestracyjnego [...] z treści którego wynika, że [...] w dniu [...] stycznia 1982 r. został zarejestrowany przez Wydz. [...] w [...] (przekreślone i dopisane - [...]). W dniu [...] stycznia 1990 r. materiały zniszczono,
-zapis do nr [...] z dnia [...] lipca 1988 r. z dziennika archiwalnego teczek personalnych i teczek pracy wyeliminowanej agentury [...], z treści którego wynika, że sprawa Pana J. H. - [...] prowadzona była w okresie od dnia [...] lutego 1982 r. do dnia [...] czerwca 1988 r. Materiały w postaci dwóch teczek zniszczono. Na ich podstawie uznał, że dokumenty te spełniają kryteria o jakich mowa w art.- 4 pkt 2 ustawy.
Ma rację organ, że w ramach tego postępowania IPN nie bada prawdziwości odnalezionych dokumentów i stwierdzeń jakie w tych dokumentach zostały zawarte (czy był lub nie tajnym współpracownikiem czy pomocnikiem). Ponieważ rozstrzygnięcie organu zapada w formie decyzji oznacza to, że organ musi jednak w pewnym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe aby stwierdzić czy odnalezione dokumenty mogą być zakwalifikowane jako spełniające kryteria z art. 4 pkt 2 ustawy. Inaczej z tzw. automatu mógłby wydać zaświadczenie, które uzyskuje się wyłącznie na podstawie dostępnych organowi dokumentów. Skoro tak, to organ nie może bezrefleksyjnie uznać, że skoro jakiekolwiek dokumenty się odnalazły to świadczą one o tym, że został spełniony warunek z art. 4 pkt 2 ustawy.
Przenosząc te rozważania na grunt tej sprawy, w ocenie Sądu nie odnaleziono żadnych dokumentów źródłowych na podstawie których możnaby ustalić że doszło do wytworzenia jakichkolwiek dokumentów przez skarżącego lub przy jego udziale w ramach czynności przez niego wykonywanych w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Kartoteki i zapisy na które powołuje się organ stanowią jedynie dowód, że istniały teczki dotyczące pracy skarżącego, w tym teczka personalna, które zostały zniszczone, zapis o zarejestrowaniu skarżącego przez wydział [...] i zapis z dziennika archiwalnego teczek personalnych i teczek pracy dt. [...] o prowadzeniu ich w okresie od [...] lutego 1982 r. do [...] czerwca 1988r., Materiały w postaci 2 teczek także zniszczono.
Ma rację organ, że odnalezione przez IPN dokumenty stanowią, w rozumieniu art. 7 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. O instytucie Pamięci Narodowej –Komisji Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (t.j. D.U. 2016, poz.1575), dokumentami. Nie oznacza to jednak automatycznie że są dokumentami o jakich mowa w art. 4 pkt 2 ustawy.
Analiza tych dokumentów które znajdują się w aktach administracyjnych w żadnym razie nie wskazuje na to, że zostały one wytworzone przez skarżącego lub przy jego udziale. Są to dokumenty identyfikujące skarżącego jako opozycjonistę, organizatora strajków w [...] w 1981 r. (np. k 62v akt adm.) wskazujące dane dotyczące jego osoby (k 61) okoliczności internowania i nie zawierające informacji o jakimkolwiek dokumencie którego charakter wskazywałby na wytworzenie go przez skarżącego lub z jego udziałem. Także w informacji dotyczącej skarżącego pochodzącej z IPN (pismo z 20 września 2017 r. k 43 akt adm.) wskazują na akta operacyjne w których znajdowała się decyzja o internowaniu, informacje o internowaniu – kartoteki. Sąd nie odnalazł wśród tych informacji jakiegokolwiek dokumentu czy to podpisanego przez skarżącego czy świadczącego o tym, że istniały dokumenty wytworzone przy udziale tajnego informatora tj. takie dokumenty, które zawierają informacje przekazane organowi bezpieczeństwa państwa przez tajnego informatora - bez tych informacji dokumenty te bowiem nie mogłyby powstać. To zawartość zasobów archiwalnych ma wskazywać na istnienie tego rodzaju dokumentów. Samo istnienie teczek w żadnym razie nie wskazuje, że osoba której dotyczy teczka brała udział w wytwarzaniu dokumentów lub je wytwarzała.
Wyżej zaprezentowany pogląd co do wykładni art. 4 pkt 2 ustawy znajduje uzasadnienie w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (p. wyroki WSA w Warszawie z: 14 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/WA 1741/16, z 23 listopada 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 574/17, z 22 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 415/17).
Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego 100 złotych tytułem zwrotu kosztów wpisu.
-----------------------
8
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło