II OSK 3542/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 638/17 w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 czerwca 2018 r. sygn. IV SA/Wa 638/17 uwzględnił skargę R. P. i stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] stycznia 2017 r. nr [...], którą umorzono postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1948 r. nr [...] zatwierdzającej plan zalesienia nieużytków, oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] czerwca 2015 r. nr [...]. Jak stwierdził Sąd I instancji, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, co stanowi przesłankę stwierdzenia ich nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017, poz. 1257 – zwanej dalej "Kpa"). Skoro bowiem kwestionowaną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzję wydał wojewoda, to nie ma znaczenia okoliczność, kiedy ta decyzja została wydana, czy też to, jaki organ jest obecnie organem I instancji, a jaki organem II instancji w sprawach, w których została wydana decyzja przez wojewodę, lecz koniecznym jest jedynie ustalenie, w zakresie działania którego ministra pozostają aktualnie sprawy z zakresu zalesiania. Organ niewłaściwy w danej sprawie, w danym postępowaniu nie może podjąć żadnej czynności, ponieważ zobowiązany jest na podstawie art. 65 § 1 Kpa, niezwłocznie przekazać sprawę organowi właściwemu. Naruszenie przepisów o właściwości ma daleko idący skutek w postaci nieważności postępowania. Zauważenia wymaga także, że w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa ustawodawca nie wprowadził żadnego elementu kwalifikującego naruszenie właściwości. W ocenie Sądu przyjąć więc należało, że każdy przypadek naruszenia właściwości - czy to rzeczowej, czy to miejscowej, niezależnie od podstaw tego naruszenia - będzie przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, powodującą konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego i to niezależnie od trafności/bądź nie jej merytorycznego rozstrzygnięcia. 2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej "Ppsa") w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że decyzje Kolegium zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, zaś w sytuacji, w której podanie strony o wszczęcie postępowania skierowane jest do organu, który w dacie wpływu podania nie był właściwy do jego rozpoznania, organ powinien zastosować wyłączenie przepis art. 65 § 1 Kpa i brak jest jakichkolwiek podstaw do umorzenia postępowania, podczas gdy zaskarżona decyzja zapadła w wyniku ponownego rozpoznania sprawy zakończonej merytoryczną decyzją, w następstwie czego została ona uchylona, a postępowanie umorzone; b) art. 151 Ppsa poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie nieważności decyzji, zamiast oddalenia skargi. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi i instancji do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu. 3. W piśmie z 12 grudnia 2018 r. R. P. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 4.2. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Przy tym zgodnie z art. 193 zd. drugie Ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu przez Sąd I instancji. 4.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji zasługuje w pełni na aprobatę. Podkreślić bowiem trzeba, że zgodnie z art. 19 Kpa organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W myśl zaś art. 65 § 1 Kpa jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. W świetle wskazanych przepisów organ administracji, oceniając swoją zdolność do załatwienia określonej sprawy, zobligowany jest więc do zbadania kwestii posiadania lub braku posiadania właściwości do dokonania danej czynności. Obowiązek kontroli właściwości musi być realizowany w każdym stadium postępowania od momentu jego wszczęcia do momentu rozstrzygnięcia sprawy. Błędne jej określenie czy też zaniechanie zbadania przez organ zbadania właściwości, którego następstwem może być jej brak w danej sprawie, powoduje, że decyzja wydana w takim postępowaniu dotknięta jest nieważnością, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 1 (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. Beck, Warszawa 2019 r., s. 439) W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako organ oczywiście niewłaściwy w sprawie wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1948 r. i prowadził je w latach 2012 - 2017 r.. W tej sytuacji Sąd prawidłowo uznał, iż doszło do wydania przez Kolegium decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, co musiało skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. 4.4. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił. Wobec tego, że skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, na podstawie art. 182 § 2 Ppsa, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.