II SAB/Gl 15/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Prezydenta Miasta C. wypłaty zaliczki na poczet odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. stwierdza bezczynność organu, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do podjęcia czynności, 3. oddala skargę w pozostałej części, 4. zasądza od Prezydenta Miasta C. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Śląski orzekł o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej – budowy przedłużenia Al. [...] do ul. [...] oraz rozbudowy drogi wojewódzkiej nr [...], obejmującej m.in. działkę nr 1 o pow. 0,2125 ha, powstałą z podziału działki nr 2 oraz działki nr 3 o pow. 0,1136 ha powstałą z podziału działki nr 4, położoną w C., stanowiących własność skarżącego A. P.. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a stała się ona ostateczna na mocy decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] r. Następnie Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...]r. ustalił odszkodowanie w wysokości 414.179 zł na rzecz skarżącego, zobowiązując do jego wypłaty Prezydenta Miasta C., jako zarządcę drogi wojewódzkiej. Skarżący w dniu [...] r. wniósł odwołanie od powyższej decyzji i pismem z dnia [...] r., precyzując w niosek zawarty w odwołaniu, wystąpił do Prezydenta Miasta C. o wypłatę zaliczki na poczet odszkodowania w wysokości 70 % ustalonego odszkodowania. W odpowiedzi Z-ca Naczelnika Wydziału Mienia i Nadzoru UM w C. pismem z dnia [...] r. poinformowała skarżącego o braku podstaw do wypłaty odszkodowania do czasu rozpatrzenia odwołania od decyzji o ustaleniu odszkodowania. Pismem z dnia [...] r. skarżący ponownie wezwał organ do wypłaty 70 % ustalonej kwoty odszkodowania na podstawie art. 12 ust. 5a specustawy drogowej. Pismem z dnia 30 listopada 2017 r. poinformowano skarżącego o braku możliwości wypłaty zaliczki ze względu na to, ze decyzja o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej stała się ostateczna. Natomiast, zdaniem organu, wypłata zaliczki dotyczy tylko takiej sytuacji, w której rozstrzygnięcie w tym zakresie nie jest jeszcze ostateczne. Skarżący ponownie wezwał organ do zapłaty w dniu [...] r. Następnie w dniu [...] r. wniósł za pośrednictwem organu I instancji ponaglenie na niezałatwienie jego wniosku. Pismem z dni [...]r. złożył za pośrednictwem tego organu skargę do sądu administracyjnego na bezczynność, polegającą na zaniechaniu wypłaty zaliczki w wysokości 70 % odszkodowania. Skarżący zarzucając naruszenie art. 12 ust. 5a ustawy drogowej, wniósł o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie, 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, 3) przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty, określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania skarżący podniósł, że wniosek został złożony w dniu [...]r., stąd wypłata winna nastąpić w dniu [...]r., ewentualnie najpóźniej w dniu [...]r. w związku z uzupełnieniem wniosku w dniu [...] r. Z literalnego brzmienia przepisu art. 12 ust. 5a ustawy, nie wynika bowiem, aby warunkiem wypłaty zaliczki była ostateczność decyzji o ustaleniu odszkodowania. Dla poparcia stanowiska skarżący odwołał się do poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2801/15. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego kosztów zastępstwa prawnego. Zdaniem organu, skarżącemu przysługuje pełne odszkodowanie, bowiem decyzja o zezwoleniu realizacji inwestycji drogowej stała się ostateczna i nadany je rygor przestał obowiązywać. Brak zatem podstaw prawnych do wypłaty zaliczki. Jednakże z uwagi na liczne interwencje skarżącego i niejednolite orzecznictwo, organ wypłacił żądaną zaliczkę w dniu [...]r. Rozpatrując sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność organu w przedmiocie wypłaty zaliczki na poczet odszkodowania z tytułu zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną jest uzasadniona, jednakże nie wszystkie zawarte w niej żądania należało uwzględnić. Trafnie podniósł skarżący, że w niniejszej sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki z art. 12 ust. 5a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1496). Treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że organ zobowiązany jest na wniosek uprawnionego do wypłaty zaliczki w wysokości 70% odszkodowania ustalonego przez organ I instancji w decyzji o odszkodowaniu, wydanej w trybie art. 12 ust. 4g ustawy drogowej. Nie ma żadnego prawnego znaczenia fakt, że decyzja zrid, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, stała się ostateczna przed wydaniem decyzji o ustaleniu odszkodowania (vide: wyrok NSA z dnia 15 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3091/15, LEX nr 2444450). Stanowisko organu, że w takim przypadku osoba uprawniona traci prawo do zaliczki, gdyż wówczas przysługuje jej prawo do pełnego odszkodowania, jest sprzeczne z treścią art. 132 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121). Odszkodowanie w pełnej wysokości, ustalonej w decyzji, jest bowiem płatne w terminie 14 dni od ostateczności tej decyzji. Wniesienie odwołania od decyzji o odszkodowaniu powoduje zatem, że uprawniony nie może otrzymać ustalonego odszkodowania, mimo że decyzji zrid nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Stąd też jest jedynie uprawniony do otrzymania zaliczki w wysokości 70 % ustalonego nieostateczną decyzją odszkodowania. Taki zaś przypadek ma miejsce w niniejszej sprawie. Stąd też organ jako zarządca drogi zobowiązany do wypłaty odszkodowania winien uwzględnić wniosek skarżącego i w terminie 30 dni od jego złożenia zapłacić zaliczkę. Wniosek w tym przedmiocie skarżący złożył skutecznie w dniu [...] r. Wówczas jednoznacznie sprecyzował roszczenie jako żądanie wypłaty zaliczki w wysokości 70% odszkodowania. Poprzednie pismo z dnia [...]r. zawierało żądanie wypłaty niespornej części odszkodowania, czyli całej kwoty, ustalonej w decyzji. Zatem 30-dniowy termin do wypłaty zaliczki upłynął z dniem [...]r. Jest poza sporem, że żądana zaliczka została wypłacona w formie przelewu bankowego dopiero w dniu [...]r., czyli po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Faktem jest, że skarżący został odrębnymi pismami poinformowany przez pracownika organu o odmowie wypłaty żądanej zaliczki. Jednak zdaniem sądu administracyjnego, przywołane wyżej pisma nie stanowią aktów z zakresu administracji publicznej, gdyż nie zostały opatrzone nazwą organu i podpisem osoby z powołaniem na działanie w imieniu organu. Stąd też przedmiotem skargi nie mógł być akt odmowny (czynność organu), lecz bezczynność w podjęciu czynności z zakresu administracji publicznej w formie wypłaty zaliczki. Skoro jednak bezczynność organu ustała po wniesieniu skargi, bezprzedmiotowe było zobowiązanie organu do podjęcia takiej czynności na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stąd też postępowanie sądowe w tym zakresie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 cyt. ustawy. Podjęcie czynności zgodnie z żądaniem skarżącego nie mogło jednak rodzić skutku prawnego w postaci bezprzedmiotowości pozostałych wniosków skargi. Z mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a cyt. ustawy, sąd administracyjny zobligowany do stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności nie wypłacając mimo ustawowego obowiązku żądanej zaliczki w terminie 30 dni od złożenia przez skarżącego wniosku, a także oceny, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem sądu administracyjnego, mając na uwadze okres bezczynności, trwającej od [...]r. do [...] r., a więc przekroczenie ustawowego terminu do wypłaty zaliczki o ponad 4 miesiące, bezczynność organu należy zakwalifikować do kategorii rażącego naruszenia prawa. Jednak z uwagi na fakt, że organ wypłacił żądaną zaliczkę po wniesieniu skargi, sąd nie dopatrzył się podstaw do dyscyplinowania poprzez wymierzenie mu grzywny lub przyznania skarżącemu sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 cyt. ustawy. Wysokość zaliczki (kwota 3.733, 80 zł), nie pozostaje bowiem w żadnej proporcji do pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w tym przepisie w zw. z art. 154 § 6 ustawy. Wobec tego skargę co do żądania przyznania odpowiedniej sumy pieniężnej Sąd oddalił na podstawie art. 151 tej ustawy. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł, rozstrzygnięto po myśli art. 200, art. 205 § 1 i art. 210 § 2 ustawy. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy.