II GZ 473/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 października 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 957/18 w zakresie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 15 października 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w spawie ze skargi K. B. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] marca 2018 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych. Sąd I instancji wskazał w motywach, że podstawą prawną objętej skargą decyzji jest art. 96 ust. 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 185 poz. 1439; dalej: ustawa o ofercie), w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw. Z konstrukcji norm wskazujących na odpowiedzialność administracyjną spółki i członka zarządu wynika, że przesądzenie podstawy odpowiedzialności administracyjnej spółki, co do zasady kreuje odpowiedzialność członków jej zarządu. Nałożenie kary pieniężnej na osobę, która pełniła funkcję członka zarządu spółki publicznej, możliwe jest zatem wyłącznie w przypadku wcześniejszego nałożenia kary na samą spółkę w oparciu o przepis art. 96 ust. 1 ustawy o ofercie, przy czym kara nakładana na członka zarządu nakładana jest za to samo naruszenie obowiązków, za które uprzednio ukarano samą spółkę. Dalej Sąd wskazał, że decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] KNF, działając w oparciu o art. 96 ust. pkt 1 ustawy o ofercie, orzekł o nałożeniu na G. D. S.A. z siedzibą w L. kary pieniężnej w związku z naruszeniem przez spółkę art. 56 wymienionej ustawy. Decyzja ta wiąże organ rozpoznający zagadnienie odpowiedzialności członków zarządu, gdyż nałożenie kary pieniężnej na członka zarządu spółki publicznej jest pochodną uprzedniego nałożenia kary na samą spółkę za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 56 ustawy o ofercie. W ocenie Sądu, prawidłowość ustaleń w sprawie nałożenia kary pieniężnej na spółkę, na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy o ofercie, w ewidentny sposób rzutować będzie na zasadność odpowiedzialności członka zarządu tej spółki w oparciu o art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie. W przypadku bowiem ewentualnego – prawomocnego - uchylenia w toku postępowania sądowoadministracyjnego decyzji nakładającej karę na spółkę na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy o ofercie, odpadnie też podstawa do ukarania jej członka zarządu. Wobec okoliczność zaskarżenia decyzji KNF z dnia [...] lipca 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. (sygn. sprawy VI SA/Wa 1348/18), w ocenie Sąd I instancji zachodzi przesłanka zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, o której mowa w art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygnaturze VI SA/Wa 1348/18. K. B. zażaleniem zaskarżył w całości postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu obrazę przepisów postępowania, mającą istotny wpływ na treść postanowienie, a to art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 133 p.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. i art. 96 ust. 1 ustawy o ofercie, poprzez przyjęcie, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zależy od wyniku postępowania prowadzonego przez WSA w W. pod sygnaturą VI SA/Wa 1348/18, którego przedmiotem jest stwierdzenie legalności decyzji o nałożeniu na spółkę, której członkiem zarządu jest K. B., kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie, w związku z naruszeniem obowiązków określonych w art. 56 ww. ustawy, która to decyzja stała się ostateczna dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji w stosunku do skarżącego, stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania, podczas gdy zagadnienie wstępne umożliwiające fakultatywne zawieszenie postępowania z urzędu to wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi w przedmiocie tego czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, a co wobec faktu, iż dokonanie oceny o zgodności lub niezgodności przedmiotu kontroli z prawem, jest możliwe tylko na podstawie stanu faktycznego, który istniał w chwili podjęcia danego aktu lub czynności i stanowił ich podstawę faktyczną, co powoduje, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy relewantnym pozostaje nie tyle rozstrzygnięcie legalności i prawidłowości decyzji wydanej wobec spółki, co już sama okoliczność, czy w momencie wydania decyzji w stosunku do K. B. istniała w obrocie prawnym ostateczna decyzja wydana wobec spółki, a tym samym – czy istniały przesłanki, o których mowa w art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie, umożliwiające nałożenie kary na K. B.. Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw w związku z czym podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 125 §1 pakt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Na kanwie powołanego przepisu w orzecznictwie przyjmuje się, że zastosowanie tego przepisu ma charakter fakultatywny. Ocena jego zasadności pozostawiona została do uznania sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Nie oznacza to jednak dowolności działania w tej mierze, bowiem dla sądu administracyjnego kwestią wstępną może być wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne, aby stwierdzić czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem (por. postanowienie NSA z 16.10. 2018 r., sygn. akt II GSK 843/17). Przyjmuje się również, że zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione względami celowości, sprawiedliwości oraz ekonomiki procesowej (por. postanowienie NSA z 16.10.2018 r., sygn. akt II GSK 2487/16). Mając powyższe na uwadze przypomnienia wymaga, że przyczyną zastosowania przez Sąd I instancji zawieszenia postępowania w oparciu o przywołany art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., było uznanie, że kontrola decyzji KNF z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary na podstawie art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie publicznej uzależniona jest od wyniku kontroli sądowoadministracyjnej rozstrzygnięcia KNF w sprawie nałożenia kary na G. D. S.A. z siedzibą w L. na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy o ofercie z dnia 18 lipca 2017 r. Przepis art. 96 ust 1 ustawy o ofercie określa, że w przypadku gdy emitent lub sprzedający lub podmiot ubiegający się o dopuszczenie instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi do obrotu na rynku regulowanym, wypełnia jeden lub więcej z warunków określonych w punktach 1 – 6, w tym w zakresie dotyczącym informacji bieżących, Komisja może wydać decyzję o wykluczeniu papierów wartościowych z obrotu na rynku regulowanym, a w przypadku gdy papiery wartościowe emitenta są wprowadzone do obrotu w alternatywnym systemie obrotu - decyzję o wykluczeniu tych papierów wartościowych z obrotu w tym systemie, albo nałożyć, biorąc pod uwagę w szczególności sytuację finansową podmiotu, na który jest nakładana kara, karę pieniężną do wysokości 1 000 000 zł, albo zastosować obie sankcje łącznie. W ustępie 6 powołanego przepisu określono natomiast, że w przypadku naruszenia obowiązków, o których mowa w: ust. 1 - Komisja może nałożyć na osobę, która w tym okresie pełniła funkcję członka zarządu spółki publicznej, zewnętrznie zarządzającego ASI lub zarządzającego z UE w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych lub towarzystwa funduszy inwestycyjnych będącego organem funduszu inwestycyjnego zamkniętego, karę pieniężną do wysokości 100 000 zł (pkt 1); ust. 1e - Komisja może nałożyć na osobę, która w tym okresie pełniła funkcję członka zarządu spółki publicznej, zewnętrznie zarządzającego ASI lub zarządzającego z UE w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych lub towarzystwa funduszy inwestycyjnych będącego organem funduszu inwestycyjnego zamkniętego, karę pieniężną do wysokości 1 000 000 zł (pkt 2); 3) ust. 1i, 1j lub 1m - Komisja może nałożyć na osobę, która w tym okresie pełniła funkcję członka zarządu spółki publicznej, uczestnika rynku uprawnień do emisji, zewnętrznie zarządzającego ASI lub zarządzającego z UE w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych, lub towarzystwa funduszy inwestycyjnych będącego organem funduszu inwestycyjnego zamkniętego, karę pieniężną do wysokości 4 145 600 zł, przy czym przy wymierzaniu tej kary stosuje się ust. 1h (pkt 3). W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że zastosowanie sankcji pierwotnej wobec emitenta (ew. sprzedającego) stanowi podstawę do zastosowania mechanizmu sankcji sprzężonej (sankcji wtórnej) w stosunku do określonego kręgu osób, które są odpowiedzialne za niezgodne z prawem działanie emitenta papierów wartościowych lub sprzedającego (np. członka zarządu) (vide: Sójka Tomasz (red.), Komentarz do ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, [w:] Prawo rynku kapitałowego. Komentarz. Lex). Postępowanie względem członka zarządu prowadzone jest na podstawie art. 96 ust. 6 u.o., jest to postępowanie wtórne w stosunku do postępowania prowadzonego względem spółki na podstawie art. 96 ust. 1 u.o. i ma na celu wymierzenie kary osobie, która w czasie popełnienia naruszenia pełniła funkcję członka zarządu (por. postanowienie NSA z 18.09.2018 r., sygn. akt II GSK 1464/18). Podzielając powołaną wykładnię przepisu art. 96 ust. 1 i ust. 6 ustawy o ofercie, Naczelny Sąd Administracyjny za słuszne, w okolicznościach toczących się dwóch odrębnych postępowań przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. w sprawach decyzji nakładających kary na spółkę G. D. S.A. i na skarżącego jako członka zarządu tej spółki, uznaje stanowisko Sądu I instancji o wpływie postępowania toczącego się pod sygnaturą VI SA/Wa 1348/18 na rozpoznanie skargi w przedmiotowej sprawie. Jak bowiem trafnie argumentował Sąd I instancji prawidłowość ustaleń w przedmiocie nałożenia kary na spółkę rzutować będzie na zasadność odpowiedzialności członka jej zarządu – skarżącego. Wobec tego zaistniała podstawa do zawieszenia postępowania w tej sprawie do czasu rozstrzygnięcia w sprawie o sygnaturze VI SA/Wa 1348/18. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.