I SA/Gl 1402/17

WyrokWSA w Gliwicach2018-06-19

Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Beata Machcińska, Bożena Suleja – Klimczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu egzekucyjnego o uznaniu za niezasadne zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego dotyczącego odsetek ustawowych od zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, utrzymane w mocy przez organ nadzoru, jest zgodne z prawem, jeśli odsetki te nie zostały określone w odrębnej decyzji administracyjnej?
Ratio decidendi
Egzekucja należności z tytułu odsetek ustawowych od zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest niedopuszczalna, jeśli odsetki te nie zostały uprzednio określone w odrębnej decyzji administracyjnej wydanej przez właściwy organ. Brak takiej decyzji oznacza, że dochodzony obowiązek nie istniał. Roszczenie o odsetki od zwracanego odszkodowania ma charakter administracyjnoprawny i wymaga wydania decyzji w tym przedmiocie, uwzględniającej przepisy Kodeksu cywilnego.
Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o uznaniu za niezasadne zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego dotyczącego odsetek ustawowych od zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący podnosił m.in. brak odrębnej decyzji określającej wysokość odsetek, przedawnienie roszczeń oraz nieprawidłowe zaliczenie wpłat. Organy egzekucyjne i nadzoru uznały egzekucję za dopuszczalną, wskazując na przepisy Kodeksu cywilnego i brak konieczności wydawania dodatkowej decyzji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego i Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zasądzając od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Bożena Suleja – Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] Nr [...] i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] Nr [...]. 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r. po rozpatrzeniu zażalenia pana T. W. (dalej strona lub zobowiązany) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. (dalej organ egzekucyjny) z dnia [...]r. Nr [...], mocą którego uznał za niezasadne zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza Miasta C. (dalej wierzyciel) w dniu [...] r. Nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej Dyrektor lub organ nadzoru) działając w oparciu o przepisy art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz.U.2017.1257 ) oraz art.17 § 1, art.18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2017. 1201) utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor wskazał, że wierzyciel wystawił sporny tytuł wykonawczy na podstawie którego dochodzi od zobowiązanego należności z tytułu odsetek ustawowych od należności z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w wysokości [...]zł. Organ egzekucyjny odpis tego tytułu doręczył zobowiązanemu wraz z zawiadomieniem o zajęciu. W zgłoszonych zarzutach zobowiązany podniósł nieistnienie egzekwowanego obowiązku, niedopuszczalność egzekucji, błędnego wezwania do zapłaty oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej. Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny uznał zarzuty za niezasadne, a Dyrektor uchylił to postanowienie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ egzekucyjny po raz kolejny uznał zarzuty za niezasadne postanowieniem będącym przedmiotem zażalenia. Dyrektor zauważył, iż w odrębnych pismach zobowiązany domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego w wyniku czego organ egzekucyjny odmówił żądanego umorzenia, zaś organ nadzoru postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał to postanowienie w mocy. Rozpoznając sprawę Dyrektor podniósł, że w zażaleniu strona wskazała na nieuwzględnienie całego materiału dowodowego oraz powołanego przez nią orzecznictwa, a następnie przytoczył treść art. 33 § 1 i art. 34 ustawy egzekucyjnej stwierdzając, że organ egzekucyjny wskazał zobowiązanemu, iż w kwestii nieistnienia obowiązku i braku uprzedniego doręczenia upomnienia był całkowicie związany stanowiskiem wierzyciela, zaś z ostatecznego stanowiska wierzyciela z dnia [...] r. wynikało, że strona uiściła należność główną po upływie terminu płatności wobec czego był zobowiązany do zapłaty odsetek za zwłokę do dnia [...] r. Wierzyciel podkreślił, że zapłata odsetek została określona w decyzji Starosty Powiatowego Nr [...] z dnia [...] r. powołanej w tytule wykonawczym jako podstawa prawna dochodzonego obowiązku. Stanowi ona wystarczającą podstawę prawną egzekwowania odsetek od wymagalnej należności głównej określonej decyzją. W sytuacji dokonania zaległej wpłaty wierzyciel ma prawo dokonać jej zaliczenia w pierwszej kolejności na należność uboczną tj. odsetki za zwłokę, a następnie zaspokoić świadczenie główne (art.451 § 1 k.c.). Dlatego też nie ma konieczności wydawania dodatkowej decyzji w sprawie odsetek za zwłokę. Dyrektor stwierdził, że wierzyciel przesłał stronie upomnienie przed egzekucyjne z dnia [...]r., które zostało skutecznie doręczone. Upomnienie to spełniało wymogi formalne. Dyrektor wyjaśnił, że zwrot odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz odsetek jest należnością o charakterze administracyjnoprawnym. Skoro obowiązek powstał na tle stosunku administracyjnoprawnego to obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter. Tym samym egzekucja była dopuszczalna, gdyż obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę powstaje z mocy samego prawa i ustawodawca nie przewidział orzekania w tym przedmiocie przez organ administracji czy sąd. Sporny tytuł zawierał treść obowiązku, jego podstawę prawną stwierdzenie, że jest wymagalny określenie wysokości należności pieniężnej (należne odsetki ustawowe w wysokości [...] zł. za okres [...]r. – [...].). Dyrektor podkreślił, że organ egzekucyjny nie ma uprawnień do dokonywania merytorycznej oceny podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący pan T. W. wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie art.27 § 1 pkt 3, art.33 § 1 pkt 1, 3 i 10, art.27 § 1, art. 59 § 1 pkt 2 i 3 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 118 k.c. i art. 61 k.p.a., art. 104 k.p.a. w zw. z art. 142 ust. 1 i art. 141 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 6, art. 9, art. 10 i art. 11 k.p.a., a nadto przedawnienie roszczeń z art. 118 k.c. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że na podstawie decyzji Nr [...] Starosty C. z dnia [...]r. egzekucja nie może być prowadzona, gdyż jego zdaniem egzekucja żądanych odsetek mogłaby być prowadzona tylko na podstawie oddzielnej decyzji w której określono by taką należność. Stwierdził, że odsetki za opóźnienie i odsetki za zwłokę to dwa różne pojęcia przy czym przy zwłoce wierzyciel musi udowodnić, że zwłoka nastąpiła z winy dłużnika. Według skarżącego zwłoka nie była spowodowana z jego winy, albowiem został wprowadzony w błąd przez Burmistrza Miasta C., który kwestionował datę uprawomocnienia się powołanej wyżej decyzji. Sprawa ta stała się ostatecznie przedmiotem rozstrzygnięcia WSA w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 17 marca 2014 r. sygn. II SA/Gl 1112/13 oddalił skargę Gminy C. na postanowienie odmawiające wyjaśnienia treści decyzji. Tym samym o ostateczności decyzji skarżący dowiedział się w dniu wydania tego wyroku i nie może ponosić konsekwencji prawnych w tym zapłaty spornych odsetek. Skarżący podniósł również, że upomnieniem z dnia [...]r. wierzyciel wezwał do uregulowania odsetek w błędnej wysokości. W kolejny upomnieniu z dnia [...] r. wskazano na ewentualność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, zaś w następnym upomnieniu z dnia [...] r. wierzyciel wskazał na ewentualność wszczęcia postępowania sądowego, a nie egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego w odrębnej decyzji powinno znajdować się dokładne wyliczenie kwoty zobowiązania odsetkowego ze wskazaniem uiszczonych kwot należności głównych w dniu [...]r. i [...]r. Skarżący wskazał, że wpłacone kwoty zostały zaliczone na poczet należności głównej w sytuacji gdy odsetki po dokonaniu zapłaty zobowiązania głównego uzyskują niezależny byt od długu głównego i według własnych zasad ulegają przedawnieniu stając się roszczeniem okresowym. Według skarżącego wymagalne odsetki uległy przedawnieniu i domaganie się ich zapłaty narusza przepis art. 118 k.c. zgodnie z którym termin przedawnienia w takim przypadku wynosi 3 lata. Skoro ostatnia wpłata należności głównej nastąpiła w dniu [...]r. to odsetki uległy przedawnieniu z dniem [...]r. Brak decyzji ustalającej wysokość należnych odsetek po zapłacie należności głównej stanowi o nieistnieniu obowiązku natomiast przedawnienie roszczeń wynika z art. 118 k.c. Zdaniem skarżącego błędnie został sporządzony i wystawiony tytuł wykonawczy w tym niezgodnie z treścią decyzji, datą ostatniego upomnienia, okresem naliczania odsetek czy podaniem podstawy prawnej. Skarżący wskazał na naruszenie art. 10 k.p.a. przez organ nadzoru poprzez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych. Stwierdził, że powoływanie się na art. 451 § 1 k.c. było chybione bowiem zaliczono dokonane wpłaty na należność główną ze względu na kwestionowanie terminu prawomocności decyzji nr [...] i zgodnie ze wskazaniem na dokumencie wpłaty czego wpłata dotyczy. Obecnie wierzyciel domaga się zapłaty odsetek w postępowaniu egzekucyjnym, a nie należności głównej. Naliczanie odsetek nie jest zaś obowiązkiem wynikającym z ustawy. Skarżący dodał, że postępowanie o zwrot nieruchomości trwało 13 lat i nikt z tego tytułu nie poniósł odpowiedzialności, przez cały ten okres nieruchomość była wydzierżawiana za niską kwotę, a budynki uległy zniszczeniu, dlatego oceniając jego spóźnienie z zapłatą nie można pominąć norm współżycia społecznego. Odpowiadając na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia oraz postanowień je poprzedzających należy stwierdzić, że zostały one wydane w sytuacji, gdy wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy w oparciu o decyzję nakazującą zwrot kwoty wypłaconego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, przy czym dochodzona należność obejmowała odsetki ustawowe powstałe w wyniku opóźnienia czy też zwłoki w zwrocie przedmiotowej należności. Sporne odsetki wyliczono za okres od [...] r. do [...] r. tj. od dnia wymagalności kwoty zwrotu odszkodowania do dnia zapłaty tej należności. Zdaniem skarżącego podstawą dochodzenia wyliczonych odsetek powinna być decyzja właściwego organu, a nie wystawienie tytułu wykonawczego, zaś według organów wydanie takiego orzeczenia było zbędne, skoro zapłata odsetek została określona w decyzji zwrotowej, która stanowi wystarczającą podstawę prawną ich egzekwowania. Poza sporem było, że decyzją z dnia [...]r. dokonano zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i nakazano zwrot kwoty wypłaconego odszkodowania we wskazanym w decyzji terminie. Bezsporne było również, że organ uprawniony do dokonania zwrotu nie wydał decyzji określającej dochodzone odsetki. Niesporne było ustalenie, że zobowiązany uiścił dochodzoną kwotę główną (zwrot odszkodowania) w dwóch terminach tj. w dniu [...]r. ([...]zł) i w dniu [...]r. ([...]zł). Na wstępie należy zauważyć, że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. 2018. 121), dalej ustawa, reguluje zarówno kwestie dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości (art. 128 i następne), jak i odnoszące się do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i odszkodowania (art. 136 i następne). Zgodnie z art. 132 ust. 1 i 2 tej ustawy " Zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu" (ust. 1), zaś "do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego" (ust. 2). Z kolei w myśl art. 140 ust. 1 ustawy "w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel (...) zwraca (...) ustalone w decyzji odszkodowanie", przy czym do skutków zwłoki lub opóźnienia "w zapłacie tej należności stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego" (art. 141 ust. 4 ustawy). Ponadto w art. 142 ust. 1 ustawy wskazano, że "o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania (...), oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta (...) w drodze decyzji". Powyższe oznacza, że zarówno w przypadku "zapłaty" odszkodowania jak i jego "zwrotu", w sytuacji, gdy nastąpi zwłoka lub opóźnienie w ich uiszczeniu, znajdują zastosowanie, w sposób odpowiedni, przepisy kodeksu cywilnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że roszczenie o odsetki za zwłokę w wypłacie odszkodowania jest roszczeniem akcesyjnym, związanym z obowiązkiem zapłaty sumy głównej – wywodząc, że w tej sytuacji, w której obowiązek zapłaty odszkodowania powstał na tle stosunku administracyjnego, to konsekwentnie również obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter. Odesłanie do zasad kodeksu cywilnego zawarte w art. 132 ust. 2 ustawy nie powoduje zmiany charakteru prawnego roszczenia. Pozwala ono jedynie na posługiwanie się pojęciami i instrumentami zwartymi w kodeksie cywilnym na użytek rozpoznawanej sprawy. Pogląd, że roszczenie o odsetki od świadczeń administracyjnych nie ma charakteru cywilnego, lecz administracyjny został wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 18 grudnia 1992 r. III AZP 27/92 oraz z dnia 7 kwietnia 1993 r. III AZP 3/93, a nadto w wyroku NSA z dnia 15 marca 2006 r. I OSK 525/05. Skoro roszczenie o odsetki jest podobne do roszczenia o wypłatę odszkodowania i skoro odszkodowanie jest ustalane przez wydanie decyzji administracyjnej, to także obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter. Zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie odsetek jest organ właściwy do wydania decyzji o odszkodowaniu. Tym samym w przypadku odsetek, o których mowa w art. 132 ust. 2 ustawy ich określenie następuje w decyzji administracyjnej. Zdaniem Sądu powyższa zasada znajduje odpowiednie zastosowanie w odniesieniu do odsetek przewidzianych w art. 141 ust. 4 ustawy, skoro również i w tym przypadku zwrot wywłaszczonej nieruchomości i zwrot ustalonego w decyzji odszkodowania (po jego waloryzacji) następuje w drodze wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 142 ustawy. W decyzji tej orzeka się również o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu (nieruchomości czy odszkodowania), co w istocie oznacza konieczność wydania w tych sprawach stosownej treści decyzji. Dlatego też odsetki od niedokonanego w terminie zwrotu odszkodowania, jako należność administracyjnoprawna wymaga wydania w ich przedmiocie decyzji z odpowiednim uwzględnieniem przepisów kodeksu cywilnego regulujących te kwestie. Należy przy tym zauważyć, że odpowiednie stosowanie przepisów nie oznacza ich stosowania wprost lecz z uwzględnieniem właściwości danego zobowiązania. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela o uznaniu za niezasadne zarzutów skarżącego na prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczące tytułu wykonawczego obejmującego odsetki ustawowe od należności z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej tj. nieistnienia dochodzonego obowiązku polegającego na braku uprawnień do naliczania wysokości odsetek za zwłokę za zwracaną nieruchomość i braku decyzji w tym przedmiocie, SKO stwierdziło, że obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę powstaje z mocy prawa, a ustawodawca w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidział podstawy do orzekania o tym przez Sąd lub organ administracji publicznej. Następnie, wskazując na przepis art. 132 ust. 2 ustawy, wyraziło pogląd, że odesłanie zawarte w tym przepisie nie zmienia administracyjnego charakteru tego roszczenia. Tym samym organ nadzoru wierzyciela nie ocenił mającego znaczenie w sprawie przepisu art. 141 ust. 4 ustawy lecz jej przepis art. 132 ust. 2. Tym samym sytuację dotyczącą zapłaty odszkodowania zrównał z przypadkiem zwrotu tego świadczenia. Skoro zaś do określenia odsetek związanych z nieterminową zapłatą odszkodowania wymagana jest stosowna decyzja administracyjna, to tym samym, przyjmując pogląd SKO za prawidłowy, decyzja taka powinna być wydana również w przedmiocie odsetek dotyczących jego zwrotu. Nie można bowiem akceptować sytuacji, gdy w przypadku odsetek należnych od organu administracji państwowej wymagana jest decyzja, zaś w przypadku odsetek od innego podmiotu należnych takiemu organowi decyzja w tym przedmiocie jest zbędna. W obu przypadkach, z uwagi na publicznoprawny charakter wypłaconego lub zwracanego odszkodowania, powinno być stosowane to samo rozwiązanie, a więc wydanie decyzji w przedmiocie należnych odsetek. Odmienne postrzeganie, w istocie tożsamej sytuacji, prowadzi do nierównego traktowania uczestników sporów administracyjnych. Skoro dla wypłaty odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty odszkodowania konieczna jest odpowiednia decyzja to tym samym decyzja taka jest niezbędna dla dochodzenia odsetek z tytułu nieterminowego zwrotu takiego samego odszkodowania. Decyzję taką może wydać jedynie organ, który orzeka o zwrocie odszkodowania, skoro w jego kompetencjach leży m.in. "rozliczenie z tytułu zwrotu". Tym samym o odsetkach wynikłych z decyzji zwrotowej nie może rozstrzygać np. w tytule wykonawczym inny organ niż orzekający o zwrocie. Należy w tym miejscu zauważyć, że jak wynika z treści decyzji Dyrektora w związku z uiszczeniem pierwszej "raty" w dniu [...] r. wierzyciel dokonał zaliczenia jej części na należność uboczną tj. odsetki za zwłokę, a następnie zaspokoił należność główną (art. 451 § 1 k.c.). Oznacza to, że sporne odsetki za okres od dnia upływu terminu zwrotu odszkodowania do dnia uiszczenia pierwszej "raty" zostały zaspokojone i nie mogły stanowić przedmiotu egzekucji jak wynikałoby to z tytułu egzekucyjnego, w którym okres odsetkowy określono za czas od [...]r. do [...] r. Nie można przy tym zgodzić się z twierdzeniem, że podstawa prawna dochodzonego obowiązku (odsetek) wynikała z orzeczenia tj. decyzji Starosty C. Nr [...] z dnia [...] r., bowiem w decyzji tej nie określono kwoty dochodzonych odsetek, a nadto nie egzekwowano należności z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lecz odsetki ustawowe od tej należności i to za okres zamknięty. Oznacza to, że tytuł dotyczył należności pieniężnej stanowiącej sumę odsetek zwłoki za określony czas, a nie odsetek biegnących do dnia wystawienia tytułu. W tytule jako podstawę prawną wyliczenia odsetek wskazano art. 481 k.c. zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi (§ 1). Nie powołano przy tym przepisu art. 451 § 1 zd. 2 k.c. w myśl którego, że to co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne. Zobowiązany nie miał więc wiedzy o zastosowaniu tego przepisu, a o ile został on zastosowany to brak jego wykazania rodzi odpowiednie skutki prawne (art. 27 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej). Powyższe oznacza, że zobowiązany nie miał pełnej wiedzy o ciążącym na nim obowiązku czy zastosowania przez wierzyciela, w sposób odpowiedni, przepisów kodeksu cywilnego, a tym samym nie mógł realnie kwestionować wyliczonej przez organ kwoty odsetek, zasadności czy bezzasadności ewentualnego zaliczenia części wpłaty na poczet tego świadczenia ubocznego. Jest rzeczą oczywistą, że postępowanie egzekucyjne nie służy rozstrzygnięciu sprawy w sposób merytoryczny co w pośredni sposób uzasadnia twierdzenie, że wyliczenie przedmiotowych odsetek z odpowiednim zastosowaniem przepisów prawa cywilnego, powinno nastąpić, z uwagi na charakter tego roszczenia, w odrębnej decyzji właściwego organu, od której zobowiązanemu przysługiwałby środek zaskarżenia. Reasumując Sąd stwierdza, że egzekucja spornych należności bez wydania decyzji je określającej przez uprawniony do tego organ była niedopuszczalna, gdyż brak takiej decyzji oznacza, że dochodzony obowiązek nie istniał tak przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego jak i w jego toku. Podstawą prawną żądania kwoty odsetek zwłoki z tytułu nieterminowego zwrotu odszkodowania w trybie postępowania administracyjnego stanowi decyzja wydana w tym przedmiocie, a nie decyzja nakazująca zwrot i odwołująca się do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu cywilnego. Na zobowiązanym nie ciąży obowiązek wyliczenia takich odsetek i ich zapłaty bez decyzji właściwego w tym zakresie organu administracji. Skoro roszczenie o odsetki jest podobne do roszczenia o zwrot odszkodowania i skoro kwota zwrotu odszkodowania jest określona w decyzji administracyjnej, to taki obowiązek zapłaty odsetek od zwracanego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter. Co do zarzutu przedawnienia spornej należności należy zauważyć, że w myśl art. 117 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu (§ 1). Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia (§ 2 zd. 1). Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej trzy lata (art. 118 k.c.). Odsetki stanowią roszczenie okresowe wobec czego ich termin przedawnienia wynosi 3 lata. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 zd. 1 k.c.). Wymagalność odsetek zwłoki następuje z dniem opóźnienia w spełnieniu danego wymagalnego roszczenia pieniężnego i od momentu powstania uzyskują byt samoistny, niezależny od długu głównego, za wszystkimi wynikającymi stąd konsekwencjami. Niezależność odsetek od długu głównego uzasadnia tezę o odrębnym biegu terminu przedawnienia roszczenia odsetkowego. Dlatego też przedstawione przez organ odwoławczy wierzyciela stanowisko zgodnie z którym wierzyciel może dochodzić zapłaty odsetek do dnia przedawnienia należności głównej, więc za okres 10-letni nie można uznać za prawidłowe. Niezależnie od powyższego kwestia przedawnienia spornych odsetek również powinna znaleźć ewentualne rozstrzygnięcie w decyzji organu administracji orzekającego w sprawie samych odsetek. Należy przy tym podnieść, że w zgłoszonych zarzutach skarżący nie ujął zarzutu przedawnienia dochodzonej należności, zaś po upływie terminu przewidzianego do wniesienia zarzutów ich rozszerzenie jest niedopuszczalne, a rozstrzyganie o nich bezpodstawne. W sytuacji, gdy Sąd uznał wydanie decyzji określającej sporne odsetki za orzeczenie stanowiące podstawę prawną tego obowiązku powołanie w tytule wykonawczym decyzji z dnia [...]r., w której orzeczono o naliczeniu odsetek na zasadach określonych w kodeksie cywilnym było nieprawidłowe i stanowiło również przypadek określony w art. 33 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej, skoro określenie egzekwowanego obowiązku było niezgodne z treścią obowiązku wynikającego z tego orzeczenia. W orzeczeniu tym nie określono kwoty odsetek ani terminu za jaki odsetki te wyliczono. Naruszono w ten sposób również wymóg określony w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej, a tym samym wystąpił przypadek opisany w art. 33 § 1 pkt 10 tej ustawy. Ponadto w badanym tytule wykonawczym jako datę doręczenia upoważnienia podano dzień [...]r. w sytuacji, gdy do zobowiązanego wystosowano kolejne wezwanie do zapłaty doręczone w dniu [...]r., w którym jako sankcję niewykonania obowiązku wskazano na wszczęcie postępowania sądowego, a nie egzekucyjnego, a więc rygor nieznany art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej. Organy rozstrzygające sprawę nie odniosły się do tej okoliczności. Tym samym organy naruszyły przepisy art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2017. 1369 ze zm.) dalej p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postepowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Niniejsza sprawa dotyczyła zarzutów egzekucyjnych, dla rozstrzygnięcia których niezbędne było uzyskanie stanowiska wierzyciela. Postępowanie w tym przedmiocie mieści się w granicach rozpoznawanej sprawy. Dlatego też dla jej załatwienia niezbędne było usunięcie naruszenia prawa w stosunku do postanowienia organu nadzoru wierzyciela, które jako ostateczne rozstrzygało o przedmiotowych zarzutach w granicach art. 34 ustawy egzekucyjnej. Z tych przyczyn Sąd, stwierdzając naruszenie wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego i przepisów procedury, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie, organy w tym organ nadzoru wierzyciela, przeprowadzą postępowanie i wydadzą rozstrzygnięcia uwzględniające wyrażone wyżej przez Sąd oceny prawne, w tym dotyczących podstawy prawnej wystawionego tytułu wykonawczego. ec

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło