I SA/Gd 485/18
WyrokWSA w Gdańsku2018-06-20
Skład orzekający: Zbigniew Romała, Elżbieta Rischka, Irena Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie zastępcze pisma w postępowaniu egzekucyjnym, dokonane w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej męża adresatki, a nie w miejscu jej zamieszkania, jest skuteczne?Ratio decidendi
Doręczenie zastępcze pisma w postępowaniu egzekucyjnym, dokonane w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej męża adresatki, a nie w miejscu jej zamieszkania, nie jest skuteczne. Sąd uznał, że organy administracji nie podjęły wystarczających czynności w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy odnośnie do miejsca i sposobu doręczenia, co doprowadziło do naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów.Stan faktyczny
Skarżąca K.R. kwestionowała skuteczność doręczenia jej tytułów wykonawczych i zajęć nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym, które miało nastąpić w dniu 27 grudnia 2017 r. w trybie doręczenia zastępczego. Organy uznały doręczenie za skuteczne, wskazując na pokwitowanie odbioru przez męża skarżącej, P.R., zgodnie z art. 43 k.p.a. Skarżąca twierdziła, że przesyłka została jej wydana w miejscu pracy męża, a nie w miejscu jej zamieszkania, a także że nie została jej faktycznie przekazana. Organy odwoławcze utrzymały w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i zasądził od Dyrektora na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi K. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 16 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w z dnia 12 stycznia 2018 r. nr 2211-SEE.711.16.2018.11 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 marca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia K.R., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 stycznia 2018 r. którym uznano za niezasadne zarzuty zgłoszone w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem - Naczelnik Urzędu Skarbowego - dalej jako "Naczelnik", prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego P.R. oraz odpowiadającej majątkiem wspólnym K.R. na postawie tytułów wykonawczych z dnia 21 grudnia 2017 r. obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: wrzesień, listopad i grudzień 2011 r. oraz styczeń - listopad 2002 r. Podstawę prawną wystawienia tytułów wykonawczych stanowiły decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej - dalej jako "Dyrektor", z dnia 14 czerwca 2017 r.
W oparciu o ww. tytuły wykonawcze organ egzekucyjny dokonał m.in. zajęć nieruchomości. Odpisy tych zajęć wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanym w dniu 27 grudnia 2017 r.: P.R. osobiście, zaś K.R. w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) - dalej jako "k.p.a.".
Pismem z dnia 3 stycznia 2018 r. K.R. zwróciła się do Naczelnika
z prośbą o wyjaśnienie podstaw podjętych przez ten organ czynności egzekucyjnych.
Powyższe pismo Naczelnik potraktował jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej złożone na podstawie art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.) - dalej jako "u.p.e.a." i postanowieniem z dnia 12 stycznia 2018 r. uznał je za niezasadne.
W wyniku wniesionego na powyższe rozstrzygnięcie zażalenia Dyrektor postanowieniem z dnia 16 marca 2018 r. utrzymał je w mocy.
Organ odwoławczy, w ślad za organem egzekucyjnym wskazał, że art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.) ustanawia - jako generalna zasadę - że podatnik będący w związku małżeńskim ponosi odpowiedzialność zarówno z jego majątku osobistego, jak i majątku wspólnego. Co więcej - celem urzeczywistnienia tej reguły - art. 29 § 2 wymienionej ustawy wyraźnie stanowi, że skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem:
1) zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej;
2) zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu;
3) ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka;
4) uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji.
Okoliczności sprawy dowodzą, że - w oparciu o powołany przepis prawa - skierowanie egzekucji do K.R., jako małżonki odpowiadającej majątkiem wspólnym, jest jak najbardziej dopuszczalne. Wystawione tytuły wykonawcze obejmują bowiem należności podatkowe za okresy dotyczące lat 2011 i 2012. Umowa majątkowa małżeńska wprowadzająca między małżonkami ustrój rozdzielności majątkowej została zawarta natomiast w dniu 15.03.2013 r. Nie wywołuje ona w konsekwencji skutków prawnych dla należności dochodzonych w tym postępowaniu. Zaistniały stan faktyczny nie potwierdza, że egzekucja została skierowana do błędnej osoby, czy też że jest ona niedopuszczalna.
Podobnie rzecz ma się z oceną zastosowanych w sprawie czynności egzekucyjnych w postaci zajęć nieruchomości. Dokonany w następstwie zawarcia umowy o ustanowienie rozdzielności majątkowej podział majątku tylko potwierdza, że nieruchomości te wchodziły w skład wspólności majątkowej małżonków przed 15.03.2013 r. Jako że - jak zauważono powyżej -umowa majątkowa małżeńska nie odnosi skutków prawnych dla należności dochodzonych w tym postępowaniu - możliwość skierowania egzekucji do tych składników majątkowych nie jest prawnie wyłączona. Wątpliwości nie budzi także sama dopuszczalność stosowania środków egzekucyjnych w tej postaci. Egzekucja z nieruchomości - jako sposób dochodzenia należności pieniężnych - została wymieniona bowiem w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., ustanawiającym katalog dopuszczalnych środków egzekucyjnych.
W zakresie innych podstaw zarzutów niż tych objętych treścią pisma z dnia 3 stycznia 2018 r., tj. pisma złożonego w przypisanym prawem terminie do zgłoszenia zarzutów, organ odwoławczy wskazał, że są one spóźnione. Spóźnione zarzuty jako wniesione nieskutecznie nie mogą natomiast podlegać merytorycznej ocenie organu. Poza oceną organu pozostają w konsekwencji kwestie dotyczące przedawnienia obowiązku, błędnego wystawienia tytułów wykonawczych, czy zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Wyłącznie celem wyjaśnienia podstaw uznania doręczenia tytułów wykonawczych za skuteczne, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, iż wiążące znaczenie ma w tym zakresie dokument w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru.
W ocenie organu odwoławczego, dokument wystawiony w niniejszej sprawie świadczy o tym, że w dniu 27 grudnia 2017 r. pod adresem miejsca zamieszkania K.R., tj. przy ul. W. w W., odbiór wskazanych dokumentów poświadczył jej małżonek - P.R.. Osoba ta - w myśl art. 43 k.p.a. - była osobą upoważnioną do odbioru przesyłki. Dyrektor zaznaczył, że z treści tego przepisu nie wynika, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę wyraźnego oświadczenia, w którego treści powinna znaleźć się zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma
i zobowiązanie się do osobistego przekazania pisma adresatowi. Wystarczy, aby na podpisywanym przez osobę domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Takie pokwitowanie jest wystarczającym dowodem podjęcia się oddania pisma adresatowi. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że na znajdującym się w aktach sprawy potwierdzeniu odbioru widnieje wyraźna informacja, iż doręczenie nastąpiło do rąk osoby, która wyraziła zgodę na przekazanie pisma osobie właściwej, tj. K.R.. Oświadczenie to zostało podpisane przez P.R. bez żadnych uwag.
Odnosząc się do rzekomego nieprzekazania przesyłki przez małżonka Dyrektor odwołał się do orzecznictwa sądowego, w którym przyjmuje się, że samo pobranie przez domownika przesyłki, potwierdzone znajdującym się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpisem, uznawane jest za oświadczenie, że domownik zobowiązuje się przekazać przesyłkę adresatowi. Bez wpływu na skuteczność doręczenia pozostaje kwestia, czy faktycznie przesyłka zostaje przekazana. Istotą doręczenia zastępczego jest bowiem już samo powstanie domniemania takiego przekazania, czyli samo pobranie przesyłki przez domownika oraz pokwitowanie jej odbioru. Osoba, która odebrała pismo w trybie doręczenia zastępczego, nie może skutecznie podnieść zarzutu, że nie zna treści pisma. Dla wypełnienia dyspozycji art. 43 k.p.a. okoliczności o tym charakterze w ogóle nie mają znaczenia. Jeżeli istnieją przeszkody w przekazaniu pisma dana osoba powinna odmówić jego przyjęcia i oddania adresatowi, jeżeli natomiast podejmie się jego oddania następuje skutek w postaci doręczenia.
Zdaniem organu odwoławczego, treść art. 43 k.p.a. nie nakłada także obowiązku w postaci wystawienia zawiadomienia o oddaniu przesyłki, gdy osobą, która ma ją oddać do rąk adresata, jest dorosły domownik. Zawiadomienie takie - w myśl art. 43 k.p.a. - wystawia się wyłącznie w przypadku oddania przesyłki sąsiadowi lub dozorcy. W ocenie Dyrektora, prawidłowości doręczenia nie podważa w najmniejszym stopniu załączony do zażalenia wydruk śledzenia przesyłek, jak również dokument prywatny w postaci oświadczenia listonosza P.L., gdyż nie przedłożono jednocześnie dokumentu poświadczającego, iż była to osoba rzeczywiście dokonująca doręczenia wskazanych dokumentów, a samo oświadczenie jest nieczytelne.
W opinii organu odwoławczego, okoliczność doręczenia jest niewątpliwa także
w świetle podjętych przez K.R. na skutek tego zdarzenia działań. Wskazano, że małżonka zobowiązanego już w następnym dniu po dacie doręczenia,
tj. 28 grudnia 2017 r., stawiła się w siedzibie organu egzekucyjnego celem wyjaśnienia podstaw podjętych przez ten organ czynności. Mimo uzyskanych odpowiednich informacji i to w dodatku udzielonych w oparciu o wystawione w sprawie tytuły wykonawcze, w piśmie z dnia 3 stycznia 2018 r. nadal utrzymywała, że nie ma bliższej wiedzy o podstawach prowadzonej egzekucji. W piśmie tym wskazała, że wiedzę o skierowaniu egzekucji do nieruchomości czerpie z okazjonalnej wizyty w sądzie. Temu stwierdzeniu, w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego, organ odwoławczy nie dał wiary.
Podsumowując Dyrektor podniósł, że będąc w dniu 28 grudnia 2017 r. w siedzibie organu egzekucyjnego K.R. miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy, jak i wniesienia o dokonanie kserokopii określonych dokumentów. Mimo tego takie żądanie przedstawiła dopiero w piśmie z dnia 3 stycznia 2018 r.
W skardze na powyższe postanowienie organu odwoławczego K.R. zarzuciła mu:
1. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu rzeczy oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, jak również brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, skutkujące ustaleniem błędnych okoliczności faktycznych sprawy leżących u podstaw skarżonego rozstrzygnięcia, w tym w szczególności w zakresie miejsca i daty doręczenia skarżącej korespondencji inicjującej postępowanie egzekucyjne (obejmującej tytuły wykonawcze), które legły u podstaw zastosowania niewłaściwych przepisów prawa materialnego;
2. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że okoliczność dotycząca skutecznego doręczenia skarżącej kwestionowanej korespondencji w dniu 27 grudnia 2017 r. w trybie doręczenia zastępczego została udowodniona, całkowicie pomijając szereg przeciwnych twierdzeń i dowodów powołanych i przedłożonych przez skarżącą, a tym samym całkowicie dowolną, a nie swobodną, ocenę przedłożonych przez skarżącą dowodów, w tym w szczególności oświadczenia listonosza P.L.;
3. niewłaściwe zastosowanie art. 43 k.p.a. poprzez uznanie, że w odniesieniu do korespondencji skierowanej do skarżącej doszło do doręczenia zastępczego w trybie powyższego przepisu, podczas gdy doręczenie nastąpiło do rąk P.R.
i to w miejscu jego pracy, a nie miejscu zamieszkania, a tym samym brak było przesłanek do zastosowania ww. przepisu i wynikających z niego skutków,
a w konsekwencji błędne uznanie, że w dniu 27 grudnia 2017 r. doszło do skutecznego doręczenia skarżącej tytułów wykonawczych z dnia 21 grudnia 2017 r. oraz przyjęcie, że od tej daty rozpoczął bieg termin na ich zaskarżenie, podczas gdy doręczenie to nastąpiło nie wcześniej niż 12 stycznia 2018 r.;
4. błędną wykładnię art. 43 k.p.a. poprzez uznanie, że sam fakt wydania korespondencji osobie, która podjęła się jej przekazania przesądza o skuteczności doręczenia, a kwestia faktycznego przekazania przesyłki pozostaje bez wpływu na skuteczność, podczas gdy domniemanie wynikające z powyższego przepisu jest domniemaniem podlegającym obaleniu, a zignorowanie faktycznego nieprzekazania korespondencji adresatowi całkowicie wypacza sens powyższej regulacji;
5. naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nierozważenie podnoszonej przez Skarżącą niedopuszczalności prowadzenia egzekucji z uwago na przedawnienie;
6. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji wydanego z naruszeniem przepisów prawa, podczas gdy istniały przesłanki do jego uchylenia.
Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zarówno zaskarżonego, jak i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów procesu. Ponadto wniesiono o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi fotografii na okoliczność niemożności zamieszkiwania i faktycznego niezamieszkiwania przez skarżącą w domu przy ul. W. w W. oraz na okoliczność biurowego charakteru lokalu przy ul. R. w W., w którym kierowaną do skarżącej korespondencję odebrał P.R..
W uzasadnieniu skargi K.R. wskazała, że do chwili obecnej nie zostały jej doręczone ani oryginały, ani odpisy tytułów wykonawczych z dnia 21 grudnia 2017 r. oraz zajęć nieruchomości z dnia 22 grudnia 2017 r.; całą wiedzę o okolicznościach dotyczących toczących się postępowań skarżąca czerpie wyłącznie z kopii tych dokumentów doręczonych jej w dniu 12 stycznia 2018 r.
Zdaniem skarżącej, organy błędnie ustaliły, że w sprawie doszło do skutecznego doręczenia jej tytułów wykonawczych i zajęć nieruchomości w trybie art. 43 k.p.a. Wskazano, że z kopii potwierdzenia odbioru korespondencji nadanej przez Naczelnika w dniu 22 grudnia 2017 r. wynika, iż adresowana do skarżącej korespondencja nadana została na adres jej zameldowania, tj. W. ul. W.. Tymczasem wydanie przedmiotowej przesyłki P.R. nie nastąpiło pod tym adresem. Skarżąca podniosła, że - zgodnie z jej ustaleniami - przedmiotowa korespondencja znalazła się wśród przesyłek adresowanych do P.R., związanych
z prowadzoną przez niego działalnością i została mu wydana w miejscu wykonywania przez niego czynności służbowych, tj. przy ul. R. w W.. Podkreślono, że o skutecznym doręczeniu w trybie art. 43 k.p.a. może być mowa wyłącznie w przypadku, gdy przesyłka doręczana jest domownikowi adresata, tj. w miejscu zamieszkania wspólnym dla adresata i domownika. W niniejszej zaś sprawie doręczenie nastąpiło do rąk P.R. nie w miejscu jego zamieszkania, czy zamieszkania skarżącej, lecz w jego miejscu pracy, w lokalu biurowym. A zatem, stracił on status "domownika" w rozumieniu art. 43 k.p.a.
Podkreślono, że okoliczność wadliwego przekazania przedmiotowej korespondencji została przez skarżącą potwierdzona oświadczeniem P.L. - listonosza, który doręczał korespondencję w W. w dniu 27 grudnia 2017 r. Potwierdził on, że nie zastał K.R. w domu przy ul. W., zaś korespondencję wydał P.R. w jego biurze przy ul. R..
Wskazano również, że organ pierwszej instancji posiadał wiedzę o tym,
iż doręczenie przesyłki pod adresem W. w W., w sposób inny niż awizowanie przesyłki i jej odbiór, jest niemożliwe. Dom ten jest bowiem w remoncie
i w chwili, w której miało dojść do doręczenia przesyłki (pora zimowa), pozbawiony był i nadal jest okien oraz nie nadaje się do zamieszkania.
Dyrektor w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Sformułowane w skardze zarzuty skupiają się na kwestionowaniu jako prawidłowego doręczenia skarżącej odpisów tytułów wykonawczych oraz odpisów zawiadomień o dokonanych zajęciach egzekucyjnych w dniu 27 grudnia 2017 r. w trybie art. 43 k.p.a. Zdaniem skarżącej, w tym dniu nie doszło do skutecznego doręczenia jej korespondencji. Tym samym, wniesiona przez nią pismem z dnia 17 stycznia 2018 r. skarga na czynności egzekucyjne powinna zostać rozpoznana merytorycznie, gdyż do doręczenia ww. odpisów doszło dopiero w dniu 12 stycznia 2018 r.
W związku z tak zarysowaną osią sporu należy wskazać, że z regulacji zawartych w art. 40 § 1 i 2 k.p.a. wynika, iż co do zasady obowiązkiem organu administracji jest doręczenie pisma stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela bądź pełnomocnika - tym podmiotom. Wyjątkowo przepisy dopuszczają doręczenie przesyłki innym podmiotom. W szczególności art. 43 k.p.a. stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Przewidziane w przytoczonej wyżej regulacji tzw. doręczenie zastępcze będzie skuteczne, jeżeli zostaną łącznie spełnione następujące przesłanki: 1) adresat jest nieobecny w mieszkaniu w czasie doręczania pisma, 2) pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę, 3) osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, 4) w razie gdy pismo zostało przyjęte przez sąsiada lub dozorcę, o doręczeniu pisma tym osobom umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata.
Mając na uwadze powszechnie przyjęte reguły wykładni przepisów prawa należy podkreślić, że wyjątków nie można interpretować rozszerzająco. W konsekwencji, o ile doręczenie nie nastąpi w warunkach opisanych w powołanym przepisie - w miejscu zamieszkania strony, w przypadku jej nieobecności w tym miejscu - to nie może być uznane za skuteczne doręczenie pisma domownikowi strony, który nie jest przedstawicielem bądź pełnomocnikiem strony. Oczywiste jest bowiem, że z art. 43 k.p.a. nie wynika dopuszczalność doręczania pism domownikom strony "w każdym miejscu, gdzie się ich zastanie", gdyż ta reguła dotyczy wyłącznie doręczenia pism bezpośrednio stronie, jej przedstawicielowi bądź pełnomocnikowi. Tym samym, doręczenie domownikowi strony pisma adresowanego do strony, poza miejscem jej zamieszkania, nie może być uznane za skuteczne, o ile nie jest on jednocześnie przedstawicielem lub pełnomocnikiem strony (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 1065/17, LEX nr 2468051).
Jak wynika z akt sprawy, odpisy tytułów wykonawczych z dnia 21 grudnia 2017 r. oraz odpisy zajęć nieruchomości z dnia 22 grudnia 2017 r. zostały wysłane przez Naczelnika na wskazywany przez K.R. adres zamieszkania, tj. ul. W., W.. Z potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej te odpisy wynika, że doręczono ją w dniu 27 grudnia 2017 r. pełnoletniemu domownikowi - P.R. (k. 37 akt administracyjnych).
W orzecznictwie sądów administracyjnym wskazuje się, że wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami, mają walor dokumentu urzędowego i stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 11/11, LEX nr 1134189; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 554/08, ONSAiWSA 2010/4/69; postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2012 r. sygn. akt II FZ 474/12, LEX nr 1332604). A zatem, zwrotne potwierdzenie odbioru korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.). Domniemanie to może zostać jednak obalone (art. 76 § 3 k.p.a.), gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca podjęła próby obalenia domniemania zgodności z prawdą potwierdzenia odbioru w dniu 27 grudnia 2017 r. przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych i zawiadomień o zajęciu.
Jak wynika z akt sprawy, już w piśmie z dnia 3 stycznia 2018 r. K.R. poinformowała Naczelnika o tym, że wie, iż pomiędzy Świętami Bożego Narodzenia
a Nowym Rokiem została do niej skierowana jakaś korespondencja, którą odebrał jej mąż. Przesyłka ta nie została jej jednak przekazana, a mąż ukrywa przed nią to co się dzieje, zbywa ją, mówiąc, że to jego problem (k. 45 akt administracyjnych).
Z kolei w piśmie z dnia 17 stycznia 2018 r. (zawierającym zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej) skarżąca wskazywała, że adresowana do niej korespondencja została co prawda nadana na adres jej zameldowania (ul. W., W.), lecz jej wydanie nie nastąpiło pod tym adresem, lecz w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez jej męża P.R., tj. przy ul. R. w W. (k. 66 akt administracyjnych).
Argumentację powyższą K.R. podtrzymała w piśmie z dnia
18 stycznia 2018 r., w którym sformułowała skargę na czynności egzekucyjne (k. 71 akt administracyjnych).
Z kolei do zażalenia na postanowienie Naczelnika z dnia 12 stycznia 2018 r. skarżąca załączyła oświadczenie listonosza P.L. z dnia 5 lutego 2018 r. Dokument ten został co prawda sporządzony nieczytelnie, jednakże można z niego wyczytać, jakiej treści oświadczenie złożył listonosz. Podał on mianowicie, że w dniu
27 grudnia 2017 r. nie zastał K.R. w domu przy ul. W. w W.. W związku z tym, kierowaną do skarżącej korespondencję wydał P.R. razem z innymi adresowanymi do niego przesyłkami w jego biurze przy ul. R. w W. (k. 94 akt administracyjnych).
K.R. nie zgłosiła co prawda formalnie wniosku dowodowego
o przesłuchanie w charakterze świadków P.L. i P.R., jednakże konsekwentnie utrzymywała, że osoby te mogą potwierdzić, iż w dniu 27 grudnia 2017 r. nie doszło do doręczenia spornej korespondencji w miejscu jej zamieszkania (W., ul. W.), lecz w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez jej męża (W., ul. R.). Argumentacja skarżącej zmierzała tym samym do wykazania, że skoro wydanie przesyłki nie miało miejsca w jej mieszkaniu, to nie mógł znaleźć zastosowania art. 43 k.p.a. pozwalający na wydanie przesyłki dorosłemu domownikowi, który podjął się jej przekazania adresatowi.
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, zobowiązująca organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). W tym celu organy te są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Innymi słowy, organ w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania rozstrzygnięcia powinien jak najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, zwłaszcza
w sytuacji, gdy określone elementy tego stanu faktycznego (w niniejszej sprawie -
o niezwykłej doniosłości prawnej) są odmiennie postrzegane przez strony postępowania. Rolą sądu administracyjnego jest natomiast kontrola prawidłowości funkcjonowania organów administracji publicznej, i to zarówno w zakresie poprawności interpretacji i zastosowania prawa materialnego, jak i stosowania przez organy w procesie wydawania rozstrzygnięć obowiązujących procedur.
W ocenie Sądu, przedstawione powyżej okoliczności sprawy wskazują, że organy administracji nie podjęły wszelkich czynności zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy odnośnie do miejsca i sposobu doręczenia skarżącej odpisów tytułów wykonawczych i odpisów zajęć. Zaniechania w tym zakresie doprowadziły do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. statuujących zasady prawdy obiektywnej, prawdy materialnej i swobodnej oceny dowodów. Przed podjęciem rozstrzygnięcia organ odwoławczy powinien były bowiem ponad wszelką wątpliwość ustalić, a czego nie dokonał, czy organ pierwszej instancji dokonał prawidłowego doręczenia skarżącej odpisów tytułów wykonawczych i odpisów zajęć na podstawie art. 43 k.p.a., czy też - w świetle dowodów przedstawionych przez stronę - domniemanie prawidłowego doręczenia korespondencji należało obalić. Bez rozstrzygnięcia tej wątpliwości, potraktowanie pisma Skarżącej z dnia 3 stycznia 2018 r. jako zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej złożonych na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., było co najmniej przedwczesne. W konsekwencji - w tym stanie sprawy - nie zaktualizowały się przesłanki do wydania postanowienia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 i art. 144 k.p.a., co stanowi o naruszeniu także tych regulacji.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 w zw. z art. 120 P.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżone, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali w sposób niebudzący wątpliwości stan faktyczny sprawy w zakresie okoliczności związanych z doręczeniem w dniu 27 grudnia 2017 r. korespondencji zawierającej odpisy tytułów wykonawczych i odpisy zajęć. W tym celu organ uzupełni materiał dowodowy (wykorzystując wszelkie dostępne środki dowodowe, w tym zaoferowane przez skarżącą), mając na względzie stanowisko Sądu zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu, a następnie podda go ponownej ocenie i wyda stosowne rozstrzygnięcie.
Ponadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które Sąd, zgodnie z art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 P.p.s.a., zasądził od organu administracji na rzecz strony skarżącej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło