II SA/Wa 841/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, Iwona Maciejuk, Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi T.C. na czynność materialno-techniczną Komendanta [...] Policji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odebrania broni i amunicji wraz z legitymacją 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Komendanta [...] Policji na rzecz skarżącego T.C. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] marca 2017 r. do Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy [...] Policji wpłynęło pismo z Biura Spraw Wewnętrznych Komendy Głównej Policji, z którego wynika, że T. C. przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 ustawy z dnia 6 września 1997 r. - Kodeks karny (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2204) – dalej "k.k." w zbiegu z art. 239 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i zastosowano wobec niego dozór policyjny, zakaz kontaktu z innymi funkcjonariuszami CBŚ oraz zawieszenie w czynnościach służbowych funkcjonariusza Policji. W związku z powyższym wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia T. C. pozwolenia na broń palną. Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] Komendant [...] Policji, na podstawie art. 19 ust. 1 a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 576 ze zm.), dalej "ustawa o broni i amunicji", i art. 123 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej "k.p.a.", przyjął do depozytu Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy [...] Policji należącą do T. C. broń palną - [...], kal. [...] nr [...] wraz z amunicją oraz legitymacją posiadacza broni o nr [...]. Komendant wskazał, że zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o broni i amunicji Policja może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. W ocenie organu przyjęcie do depozytu broni i amunicji oraz dokumentu potwierdzającego legalność jej posiadania oraz przechowywanie jej w depozycie jest uzasadnione do czasu wyjaśnienia sprawy. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. skarżący złożył do Komendanta [...] Policji wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenia postanowienia nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. Wskazał, że z art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji wynika fakultatywna możliwość odebrania broni, amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, co czasu prawomocnego zakończenia postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Tymczasem organu nie określił okoliczności, które obligują go do zabezpieczenia broni palnej myśliwskiej. W ocenie T. C. sam fakt wszczęcia i prowadzenia postępowania karnego, a także pismo BSW KGP nakazujące podjęcie stosownych czynności służbowych, nie jest wystarczającą przesłanką do wyciągnięcia wniosku, że stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Wskazał, że jest policjantem z 20-letnim stażem służby, wielokrotnie wynagradzanym oraz nigdy nie karanym dyscyplinarnie. Komendant [...] Policji w odpowiedzi z dnia [...] kwietnia 2017 r. na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wskazał, że na podstawie analizy materiałów będących w dyspozycji Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy [...] Policji, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Podał, że mając na uwadze przedstawiony przez Prokuraturę Okręgową w [...] zarzut popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 239 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz zastosowane środki zapobiegawcze organ Policji właściwy w sprawach pozwoleń na broń uznał, że zabezpieczenie należącej do T. C. broni i amunicji jest zasadne. Podkreślił, że ustawodawca odmiennie uregulował kwestie zabezpieczenia broni w związku z prowadzeniem przeciwko jej posiadaczowi postępowania karnego (czego dot. art. 19 ust. 1a) a inaczej kwestię zabezpieczenia broni w trybie art. 19 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, gdzie wskazał dodatkowy warunek dopuszczalności zabezpieczenia broni - ograniczając możliwość skorzystania z powyższej instytucji jedynie w przypadku, gdy zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu. Zaznaczył, że zastosowanie instytucji zabezpieczenia broni nie jest uzależnione od stwierdzenia, że dany posiadacz broni należy do osób, stanowiących zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego (w takim bowiem przypadku obligatoryjne jest cofnięcie pozwolenia na broń). Postanowienie Komendanta [...] Policji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi T. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, t.j. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o przyjęciu do depozytu broni palnej wraz z amunicją oraz legitymacją posiadacza broni, jedynie na podstawie informacji z Wydziału [...] w [...] Biura Spraw Wewnętrznych Komendy Głównej Policji o wszczęciu śledztwa, bez zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zadośćuczynienia w kwocie 10 000 zł na rzecz Fundacji [...]. W uzupełnieniu skargi T. C., reprezentowany przez adwokata wskazał, że organ dokonując czynności materialno-technicznej wskazanej w art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji naruszył przepisy tejże ustawy, nie uzasadniając w sposób prawidłowy wydanej przez siebie decyzji, dowodząc słuszność swojej decyzji wyłącznie w oparciu o informację, iż wszczęte zostało postępowanie w związku z podejrzeniem, iż skarżący popełnił przestępstwo określone w art. 15 ust. 1 pkt. 6 ustawy, nie podejmując przy tym kroków w celu weryfikacji czy następuje przesłanka wskazana w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, polegająca na wystąpieniu uzasadnionej obawy, że podejrzany stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo wolności i praw innych osób. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracyjnej publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga badana z uwzględnieniem powyższych regulacji, zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdza, że czynność polegająca na odebraniu broni w oparciu o art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 576 ze zm.) jest czynnością materialno-techniczną. Czynności takie mają wyraźną podstawę prawną, upoważnienie mające postać aktu normatywnego i wywołują określone skutki prawne. W doktrynie przyjmuje się, iż tam gdzie przepisy nakazują organowi dokonanie pewnego działania w sensie czysto fizycznym, np. wręczenie, odebranie, ogłoszenie, występują czynności faktyczne. Chociaż przepisy nie regulują w zasadzie trybu dokonywania czynności faktycznych, to wszystkie te działania muszą być zgodne z prawem. Czynności materialno-techniczne to ten rodzaj prawnych form działania administracji, który istotny jest zwłaszcza w odniesieniu do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ich celem jest realizacja zadań poprzez wywoływanie określonych skutków prawnych na podstawie faktów, bądź wywoływanie nowej sytuacji prawnej poprzez zdarzenia. Czynności materialno-techniczne, mają istotne znaczenie dla realizacji podstawowej funkcji Policji jaką jest ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dotyczą one bezpośrednio obywatela, mają często charakter władczy np. odebranie broni. O tym, iż art. 15 ust. 1 a ustawy o broni i amunicji upoważnia Policję do dokonania czynności materialno- technicznej wskazuje również analiza przepisów tej ustawy. Ustawodawca określając uprawnienie organów do wydania decyzji administracyjnej posługuje się określeniem: "właściwy organ Policji" np. art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy. Tymczasem wobec czynności materialno-technicznych ustawodawca wskazuje, że dokonuje ich "Policja" oraz "Żandarmeria Wojskowa". Czynność materialno-techniczna należy zatem do kategorii czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa – art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", co oznacza, że na taką czynność przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (...) art. 52 § 1 P.p.s.a. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności do usunięcia naruszenia prawa – art. 52 § 3 w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która weszła w życie 1 czerwca 2017 r. Skarga jest dopuszczalna, bowiem skarżący wyżej wskazanym terminie [...] marca 2017 r. wezwał Komendanta [...] Policji do usunięcia naruszenia prawa. Podstawą materialno-prawną zaskarżonej czynności jest art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji, który stanowi, że Policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Natomiast w myśl art. 15 ust. 1 pkt. 6 ustawy o broni i amunicji pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, b) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo: - przeciwko życiu i zdrowiu, - przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. Czyny, których popełnienie zarzucono skarżącemu (art. 231 § 1 kk, w zw. z art. 239 § 1 kk, w zw z art. 11 § 2 kk) należą do kategorii wymienionej w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, chodzi tu bowiem o zarzut popełnienia przestępstw umyślnych. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt P 43/12 stwierdził, że art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji w zakresie, w jakim wskazuje przesłanki umożliwiające dokonanie czynności materialno-technicznej odebrania broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobie, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, jest zgodny z zasadą prawidłowej legislacji wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku Trybunał zważył, że użycie przez ustawodawcę w kwestionowanym przepisie słowa "może", stanowi wyraźną wskazówkę dla organów stosujących prawo, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany/oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni ten pogląd podziela. Oznacza to, że organ dokonując czynności materialno-technicznej z art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji organ zobligowany jest do wykazania okoliczności wskazujących, że skarżący przeciwko, któremu toczy się postępowanie o przestępstwo określone w art. 15 ust. 1 pkt b lit. a ustawy o broni i amunicji stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Takich okoliczności organ nie wykazał, czym naruszył art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji. To naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, co powoduje uchylenie zaskarżonego aktu. Przepisy materialne nie określają formy prawnej w jakiej organ działający na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy powinien zająć stanowisko w kwestii odebrania broni i amunicji oraz dokumentu potwierdzającego legalność jej posiadania. Zgodnie z obowiązującą ogólną regułą, organ administracji publicznej wydaje postanowienia w toku ogólnego postępowania administracyjnego, w innych zaś przypadkach i postępowaniach tylko wówczas, gdy tak stanowi wyraźny przepis kodeksu lub przepis szczególny. W ocenie Sądy przepisy ustawy o broni i amunicji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, nie dają organowi działającemu w trybie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji, podstaw do wydania postanowienia o jakim mowa w art. 123 k.p.a. Takie postanowienie dotyczy bowiem poszczególnych kwestii wynikających z toku postępowania, co oznacza, że przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu jest kwestia proceduralna. Postanowienie nie rozstrzyga w żadnym zakresie o istocie sprawy (nie załatwia sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania), a zatem nie określa praw i obowiązków stron postępowania w sferze prawa materialnego. Postanowienia rozstrzygają jednakże o prawach i obowiązkach procesowych stron i innych uczestników postępowania. Kwestia uzasadnienia konieczności dokonania czynności materialno-technicznej będącej przedmiotem niniejszej sprawy może nastąpić w dowolnej formie np. pisma pod warunkiem, że w sytuacji, gdy osoba jest oskarżona/podejrzana o popełnienie przestępstw, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, organ odniesie się do merytorycznych przesłanek dopuszczalności jej dokonania. Niezbędne jest zatem wykazanie, że taka osoba stanowiłaby zagrożenie dla siebie, bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Z podniesionych wyżej względów, wadliwość zaskarżonego aktu polegająca na wyrażeniu przez organ stanowiska w formie postanowienia na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy, nie miała wpływu dla oceny legalności zaskarżonego aktu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony akt. Orzeczenie o kosztach postępowania wydano w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. W skład kosztów wchodzi wpis , 480 zł wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł, łącznie.