II SA/Wa 1462/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Iwona Maciejuk, Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy poparcia wniosku o nadanie tytułu naukowego profesora nauk chemicznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz skarżącego B.G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów podjęła decyzję z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy uchwały Rady Naukowej Instytutu [...] Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie odmowy poparcia wniosku B. K. G. o nadanie tytułu naukowego profesora nauk chemicznych. Wskazane orzeczenie zostało wydane na podstawie art 21 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 14 marca 2003 r, o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2014 r., poz. 1852). Wynik tajnego głosowania przeprowadzonego przez Centralną Komisję był następujący: za uwzględnieniem odwołania - 1 głos, przeciw - 10 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów. Zdaniem Centralnej Komisji wynik głosowania wskazuje, że większość jej członków nie znalazła wystarczających podstaw do uznania, że wniesione przez Kandydata odwołanie było zasadne. Decyzje Centralnej Komisji są wydawane przez organ kolegialny i stanowią podsumowanie postępowania mającego charakter niejawny i zapadają w głosowaniu tajnym. Brak przedstawienia szczegółowych motywów podjęcia decyzji, z uwagi na specyfikę tego rodzaju rozstrzygnięcia, nie może być uznany za naruszenie prawa dające podstawę do uwzględnienia skargi. Decyzje podejmowane w tajnym głosowaniu w ogóle nie mogą być merytorycznie uzasadnione, bo niemożliwe jest dotarcie nie tylko do rzeczywistych intencji głosujących, ale przede wszystkim do tego, jak kto głosował, bo właśnie tajność jest tu gwarancją wolności wyrażenia swego stanowiska i w takich wypadkach wszelka kontrola zewnętrzna (także sądowa) musi ograniczyć się do tego, czy zachowane były podstawowe reguły proceduralne. Ograniczone uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji nie stanowi naruszenia prawa, gdyż są to decyzje organu kolegialnego podejmowane w głosowaniu tajnym. Wyników zaś tajnego głosowania nie można przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w art. 107 § 3 k.p.a. W tej sytuacji brak podstaw do przyjęcia, że decyzja, ze względu na swoją zwięzłość i brak ustosunkowania się do wszystkich istotnych kwestii, narusza art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem organu w przedmiotowym postępowaniu zostały dochowane wymagania, jakie przewidują przepisy ww. ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, nie uchybiono także stosowanym odpowiednio przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniły przekonująco swoje stanowisko - nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów. Wydana decyzja zawiera niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 k.p.a. - z uwzględnieniem specyfiki postępowania. Rada Naukowa Instytutu Chemii Uniwersytetu [...] wszczęła procedurę postępowania o nadanie tytułu naukowego profesora nauk chemicznych doktorowi hab. B. G., prof. UPH, w dniu [...] czerwca 2015 r. Na podstawie stosownej uchwały Rady Naukowej, Zastępca Dyrektora Instytutu Chemii [...] , prof. dr hab. inż. S. K. zwrócił się do Centralnej Komisji o powołanie pięciu recenzentów w tym postępowaniu. Powołani recenzenci przygotowali opinie na temat dorobku naukowego kandydata, z czego 4 recenzje były zakończone wnioskiem pozytywnym, a jedna recenzja była jednoznacznie negatywna. W dniu [...] stycznia 2016 r. odbyło się posiedzenie Rady Instytutu Chemii [...] , na którym obecni byli trzej recenzenci, profesorowie: H. J., J. N. oraz A. V.. Po przedstawieniu opinii wszystkich recenzentów i po dyskusji członków Rady Naukowej Instytutu, odbyło się głosowanie, w wyniku którego Rada Naukowa Instytutu Chemii [...] podjęła uchwałę nie popierającą wniosku. Uchwała została podjęta w głosowaniu tajnym, przy obecności więcej niż połowy ogólnej liczby osób uprawnionych do głosowania, bezwzględną większością oddanych głosów. B. G., wniósł odwołanie od uchwały z dnia [...] stycznia 2016 r. (osobiście, jak również przez profesjonalnego pełnomocnika). Sprawa odwołania była przedmiotem dyskusji oraz głosowania na posiedzeniu Rady Naukowej Instytutu Chemii [...] w dniu [...] maja 2018 r. W trakcie posiedzenia przedstawiony został protokół Zespołu ds. postępowania o nadanie tytułu naukowego profesora. Zespół przedstawił stanowisko, iż Rada Instytutu Chemii [...] przyjmując w dniu [...] stycznia 2016 r. uchwałę o braku poparcia dla wniosku, dochowała należytej staranności, zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym. Następnie przeprowadzone zostało tajne głosowanie w odniesieniu do odwołania. W obecności ponad połowy uprawnionych do głosowania, w głosowaniu tajnym, zdecydowana większość uprawnionych członków Rady Instytutu głosowała za uchwałą podtrzymując brak poparcia dla wniosku o nadanie tytułu naukowego profesora w dziedzinie nauk chemicznych dr hab. B. G.. Zdaniem Centralnej Komisji postępowanie Rady Naukowej Instytutu Chemii Uniwersytetu [...] było na każdym etapie procedury prawidłowe. Zachowane zostały wszystkie wymogi formalne i materialne. Członkowie Rady Instytutu Chemii [...] , na podstawie samodzielnej oceny dorobku kandydata, głosowali tajnie nad wnioskiem o nadanie tytułu naukowego profesora. W żadnym kontekście nie stwierdzono wpływu personalnego konfliktu odwołującego z jednym z recenzentów, prof. dr hab. inż. J. N.. Recenzent w swojej opinii podkreślił przede wszystkim brak znaczących osiągnięć kandydata po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego, przytaczając konkretne dane liczbowe i odnosząc się do cyklu prac opublikowanych w tym okresie działalności naukowej. Na podstawie protokołu z posiedzenia instytutu Chemii [...] ustalono, że wątek naruszenia zasad etycznych, podniesiony przez recenzenta, profesora J. N., nie stanowi ważącego kryterium podejmowanych przez członków Rady Instytutu Chemii [...] decyzji w trakcie tajnego głosowania nad wnioskiem. Stanowisko Rady Instytutu o braku poparcia dla przedmiotowego wniosku zostało podtrzymane jednoznacznie w tajnym głosowaniu, przeprowadzonym na posiedzeniu Rady Instytutu w dniu [...] maja 2016 r. Uchwała nr [...] Rady Instytutu Chemii [...] z dnia [...] maja 2016 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. Rady Instytutu Chemii Uniwersytetu [...] w sprawie braku poparcia wniosku o nadanie tytułu naukowego profesora w dziedzinie nauk chemicznych B. G., została podjęta zgodnie z wymaganiami aktualnie obowiązującej ustawy o stopniach i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule naukowym w zakresie sztuki. Prezydium Centralnej Komisji po zapoznaniu się z odwołaniem i oceną właściwej Sekcji, uznało wniesione odwołanie za niezasadne i odmówiło jego poparcia. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, biorąc wszystkie te okoliczności pod uwagę, uznała za zasadną zaskarżoną uchwałę Rady Naukowej Instytutu Chemii Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...] stycznia 2016 r, w sprawie odmowy poparcia wniosku o nadanie tytułu naukowego profesora nauk chemicznych, utrzymać w mocy. B. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] . Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: - art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego dowolną i wybiórczą ocenę, pominięcie czterech pozytywnych spójnych i logicznych opinii recenzentów oraz wybraniu na recenzenta prof. J. N., mimo że w środowisku polskich chromatografistów znany jest jego konflikt ze stroną postępowania, - art. 26 § 1 k.p.a. w zw. § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora, a także § 20 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 30 października. 2015 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora poprzez dokonanie wyboru jako recenzenta prof. J. N. oraz niewydanie skarżącemu protokołu z posiedzenia Sekcji V Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów, na którym powołano prof. J. N. na recenzenta, - art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonej decyzji, brak wyjaśnienia dlaczego pomimo pozytywnej opinii w sprawie odwołania prof. dr hab. R. D., Komisja dokonała wyboru dodatkowego recenzenta, który wydał opinię negatywną, - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie braku sporządzenia protokołu z posiedzenia Sekcji V Centralnej Komisja ds. Stopni i Tytułów, na którym powołano prof. J. N. na recenzenta oraz braku podania przyczyn takiego wyboru. Skarżący zarzucił również wydanej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 26 ust. 1 oraz art. 4 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki poprzez niezastosowanie tego przepisu i nienadanie skarżącemu tytułu profesora, pomimo spełnienia przesłanek, posiadania osiągnięć naukowych znacznie przekraczających wymagania stawiane w postępowaniu habilitacyjnym, co zostało potwierdzone w czterech opiniach recenzentów; - § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz. U. z 2016 r. poz. 1586) oraz § 20 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 30 października 2015 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz. U. z 2015 r., poz. 1842) - poprzez niezastosowanie tych przepisów i dokonanie wyboru jako recenzenta prof. J. N., - § 22 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2012 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i powzięcie opinii od dodatkowego recenzenta, na której oparto zaskarżoną decyzję, pomimo iż opinia wcześniej wydana przez prof. dr hab. R. D. była wyczerpująca i logiczna i nie budziła wątpliwości, natomiast opinia wydana przez prof. E. B. była lakoniczna i zawierała jedynie ogólnikowe stwierdzenia. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2017 r. oraz uchylenie uchwały Rady Naukowej Instytutu Chemii Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...] stycznia 2016 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Radę Naukową Instytutu Chemii Uniwersytetu [...] lub radę innej jednostki organizacyjnej. Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego. Skarżący podkreślił, że zespół ds. postępowania w sprawie nadania tytułu profesora Rady Naukowej Instytutu Chemii Uniwersytetu [...] w protokole z dnia [...] stycznia 2016 r. wyraził konkluzję rekomendującą poparcie wniosku o nadanie tytułu naukowego. Spośród wszystkich pięciu recenzji, negatywną recenzję wydał wyłącznie prof. dr hab. inż. J. N., z którym skarżący pozostaje w wieloletnim konflikcie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest władny wzruszyć zaskarżoną decyzję tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa. Jednak nie każde naruszenie prawa przez organ administracji publicznej daje Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) określa, w jakich sytuacjach decyzje podlegają uchyleniu. Przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być wyłącznie decyzja ostateczna (art. 52 P.p.s.a.). Sąd może wprawdzie, uchylając zaskarżoną decyzję, uchylić również decyzję ją poprzedzającą, co nie zmienia faktu, że przedmiotem oceny prawnej Sądu jest przede wszystkim decyzja zaskarżona. Z tego powodu to ta głównie decyzja winna odpowiadać w pełni wymogom nie tylko merytorycznym, ale i proceduralnym. Na wstępie należy wyjaśnić, że postępowanie w sprawach o nadanie tytułu naukowego ma wyjątkowy charakter wynikający ze specyfiki tych spraw. W pierwszej kolejności celowe jest zwrócenie uwagi na zawarte w art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym odesłanie jedynie do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w dodatku wyłącznie w zakresie nieuregulowanym w ustawie. W konsekwencji, jeżeli ustawa zawiera szczególną regulację, to nie ma podstaw do stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że niektóre przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w ogóle nie znajdą zastosowania. Na podkreślenie zasługuje przy tym, że w ramach postępowania sądowego nie dochodzi do oceny trafności opinii recenzentów w aspekcie dorobku naukowego kandydata i jego wartości naukowej. W zakresie kognicji sądu administracyjnego pozostaje wyłącznie zbadanie, czy w toku postępowania o nadanie tytułu nie doszło do naruszenia trybu postępowania określonego przepisami ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 3 października 2014 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz. U. z 2014 r., poz. 1383), obowiązującego w dacie wszczęcia postępowania, jak i § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie szczegółowego tryby i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz. U. z 2016 r., poz. 1586 ze zm.) – obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji – recenzentem nie może być osoba, w stosunku do której zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności. Na tle takiej regulacji rodzi się pytanie o jej stosowanie w odniesieniu do już powołanego recenzenta. Z akt sprawy wynika bowiem, że to dopiero na etapie postępowania odwoławczego - w odwołaniu – skarżący wskazał na personalny konflikt pomiędzy nim a recenzentem [...] J. N., którego istnienie może budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności recenzenta. Zarysowany problem był przedmiotem rozważań w literaturze prawniczej. Wyrażony został pogląd, w myśl którego "wątpliwości rzutujące na obiektywizm potencjalnego recenzenta, znane przed jego powołaniem, powinny być przedmiotem wnikliwej dyskusji członków rady danej jednostki, mogąc prowadzić nawet do powołania w jego miejsce innej osoby. Gdyby natomiast tego rodzaju zastrzeżenia ujawniły się po powołaniu konkretnego recenzenta, to podstawą jego ewentualnego wykluczenia z dalszych etapów postępowania byłyby przepisy dotyczące wyłączenia biegłego" (Paweł Dańczak "Decyzja administracyjna w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów", rozdział 7.2.1 "Pozycja prawna recenzentów", LEX 2015). Podzielając ten pogląd, stwierdzić należy, iż w sytuacji ujawnienia się okoliczności mogących budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności powołanego już recenzenta zastosowanie winien znaleźć przepis art. 84 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24 k.p.a. W sytuacji zatem podniesienia w odwołaniu zarzutu zaistnienia uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności recenzenta organ odwoławczy winien wnikliwie zarzut ten rozpatrzyć. W niniejszej sprawie – pomimo potwierdzenia w recenzji prof. dr hab. R. D. (recenzenta powołanego przez Centralną Komisję) faktu istnienia konfliktu personalnego pomiędzy skarżącym a recenzentem prof. dr hab. J. N. – organ w uzasadnieniu decyzji ograniczył się do enigmatycznego stwierdzenia, że "w żadnym kontekście nie stwierdzono wpływu personalnego konfliktu odwołującego się z jednym z recenzentów, prof. dr hab. inż. J. N.. Recenzent w swojej opinii podkreślił przede wszystkim brak znaczących osiągnięć Kandydata po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego, przytaczając konkretne dane liczbowe i odnosząc się do cyklu prac opublikowanych w tym okresie działalności naukowej Kandydata". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest stanowisko, że przepis art. 24 § 3 k.p.a. ma charakter gwarancyjny i służy zapewnieniu bezstronnego wykonywania czynności w postępowaniu administracyjnym. Jego istotą jest eliminacja nawet jedynie potencjalnych wątpliwości co do braku bezstronności pracownika organu, czy biegłego. Dla zastosowania art. 24 § 3 k.p.a. wystarczy więc uprawdopodobnienie istnienia okoliczności mogących wywoływać wątpliwość co do bezstronności, a nie okoliczności powodujących stronniczość. Wystarczy zatem, że z uwagi na konkretną okoliczność nie jest pewne i jasne, czy dana czynność procesowa zostanie wykonana w sposób bezstronny (tak zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 47/12, LEX 1139341 oraz przywołane tam orzecznictwo i literatura). W ocenie Sądu poglądy wyrażone na tle art. 24 § 3 k.pa., winny mieć zastosowanie do regulacji dotyczących wyłączenia recenzenta. Nie chodzi tu więc o to, jak wydaje się ten problem ujmować organ, czy recenzja jest rzetelna, lecz o to, czy zostały uprawdopodobnione okoliczności mogące wywoływać wątpliwość co do bezstronności recenzenta. Tak ujęta kwestia nie była jednak w ogóle przedmiotem analizy organu, pomimo że - co należy podkreślić – recenzent powołany przez Centralną Komisję potwierdził w swym opracowaniu fakt istnienia owego konfliktu personalnego. Mając zatem na względzie to, że powyższe uchybienie mogło mieć wypływ na wynik sprawy, należało skargę uwzględnić. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Centralna Komisja winna odnieść się do kwestii istnienia uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanego recenzenta, stosując się do poglądów prawnych zawartych w niniejszym orzeczeniu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.