II SA/Sz 336/18
WyrokWSA w Szczecinie2018-06-21
Skład orzekający: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Katarzyna Sokołowska, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej może odmówić przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych (SUO) dla dziecka z autyzmem, powołując się na wybór wykonawcy w drodze przetargu i brak zgody rodzica na współpracę z tym wykonawcą, mimo że dziecko wymaga terapii prowadzonej przez konkretnego, znanego mu terapeutę?Ratio decidendi
Organ pomocy społecznej nie może odmówić przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych, jeśli istnieją ku temu przesłanki ustawowe, jedynie z powodu braku akceptacji przez rodzica wybranego w drodze przetargu wykonawcy, zwłaszcza gdy dziecko z autyzmem wymaga kontynuacji terapii z konkretnym terapeutą, który przyniósł pozytywne efekty. Odmowa musi być wyczerpująco uzasadniona, uwzględniając indywidualne potrzeby beneficjenta i cel przyznania usług, a nie opierać się wyłącznie na formalnych przesłankach przetargowych czy finansowych.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni zwróciła się o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych (SUO) dla syna z umiarkowaną niepełnosprawnością intelektualną i cechami autyzmu, wskazując na konkretnego terapeutę, z którym dziecko dobrze współpracuje. Organ I instancji odmówił przyznania SUO, powołując się na wyłonienie w drodze przetargu innego wykonawcy (stowarzyszenia) i brak możliwości wskazania konkretnego terapeuty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów o pomocy społecznej i brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. Nr [...]
Decyzją z dnia [...] r. nr [...]/2018, wydaną w oparciu o art. 7 pkt 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 18 ust. 1 pkt 3, art. 50 ust. 2, art. 106 ust. 4, art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), Prezydent Miasta K. odmówił W. W. przyznania pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla syna K. W..
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że wnioskiem z dnia 12 grudnia 2017 r. W. W. zwróciła się z prośbą o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych (dalej zwanych: "SUO") dla syna – K. W. na okres od stycznia 2018 r. Jednocześnie wnioskodawczyni zwróciła się z prośbą, aby usługi te były świadczone przez konkretnego terapeutę – J. P., bez pośrednictwa wyznaczonego przez MOPR wykonawcy, czyli K. Stowarzyszenia Pomocy Osobom Autystycznym.
W oparciu o zaświadczenie lekarskie z dnia 15 listopada 2017 r. organ I instancji ustalił, że K. W. ma stwierdzoną niepełnosprawność intelektualną stopnia umiarkowanego z cechami autyzmu, który wymaga specjalistycznych usług opiekuńczych na rok 2018 w wymiarze 10 godzin tygodniowo.
Powołując się na przeprowadzony wywiad środowiskowy organ stwierdził, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwójką dzieci. K. W. jest uczniem 7 klasy szkoły podstawowej. W szkole ma przyznane dwie godziny tygodniowo zajęć rewalidacyjnych. Miesięczny dochód rodziny wyliczony za listopad 2017 r. wyniósł [...] złotych Z kolei dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] złotych
W dalszej części uzasadnienia, organ I instancji wyjaśnił, że realizując specjalistyczne usługi opiekuńcze zobowiązany jest przestrzegać zapisów ustawy o finansach publicznych. W wyniku procedury przetargowej został wyłoniony wykonawca na specjalistyczne usługi opiekuńcze, w tym dla dorosłych i dzieci z autyzmem, czyli K. Stowarzyszenie Pomocy Osobom Autystycznym. Powyższe stanowiło podstawę do wydania decyzji w zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych.
Odnosząc się do wniosku W. W. dotyczącego korzystania z usług konkretnego terapeuty organ I instancji wyjaśnił, że w czerwcu 2017 r. J. P. rozwiązała umowę z wykonawcą SUO. Jednocześnie organ podkreślił, że orzekając o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia nie wskazuje terapeuty z imienia i nazwiska.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła W. W. podnosząc, że odmowa przyznania wsparcia terapeutycznego jej niepełnosprawnemu synowi stanowi "przemoc instytucjonalną wobec dziecka i rodziny".
Odwołująca się powtórzyła swoje stanowisko, wyrażone we wniosku, zgodnie
z którym odmawia współpracy z organizacją pozarządową, jaką jest [...] Stowarzyszenie Pomocy Osobom Autystycznym, powołując się przy tym na swoje prawo do wyboru terapeuty zgodnie z potrzebami swojego niepełnosprawnego dziecka. Jednocześnie szeroko opisała szereg zastrzeżeń odnoszących się do działania tej organizacji oraz jej władz. Ponadto zarzuciła zaskarżonej decyzji wybiórcze przytoczenie przepisów prawa, stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Po rozpoznaniu złożonego odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) oraz art. 50 ustawy o pomocy społecznej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa stanowiące podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia a następnie wyjaśnił, że stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej organizowanie i świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania dla osób z zaburzeniami psychicznymi należy do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Usługi opiekuńcze są świadczeniami pomocy społecznej realizowanymi przez jednostki pomocy społecznej w formie środowiskowej bądź instytucjonalnej (w specjalnie utworzonych w tym celu instytucjach), natomiast specjalistyczne usługi opiekuńcze są usługami dostosowanymi do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (art. 50 ust. 4 cyt. ustawy). Natomiast rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, kwalifikacje osób świadczących takie usługi, zasady i tryb ustalania i pobierania opłat za te usługi jak również warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat określa rozporządzenie z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Przyznanie usług opiekuńczych następuje w formie decyzji administracyjnej, w której ustala się zakres, okres i miejsce ich świadczenia (art. 50 ust. 5 ustawy).
W dalszej części uzasadnienia organ II instancji podkreślił, że przyznanie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych ma charakter obligatoryjny, zatem w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek usługi te muszą być przyznane. Jednak decyzje w sprawie tych usług mają charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do okresu i miejsca świadczenia. Wyznacznikami ustalenia zakresu przyznania usługi są - z jednej strony - rozmiar potrzeb wnioskodawcy a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej.
W oparciu o akta sprawy Kolegium ustaliło, że jednostką, z którą została zawarta umowa na świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych jest [...] Stowarzyszenie Pomocy Osobom Autystycznym z siedzibą w K..
Mając na względzie, że wskazana przez stronę terapeutka - J. P. rozwiązała umowę o pracę z ww. wykonawcą specjalistycznych usług opiekuńczych tym samym, w ocenie organu odwoławczego, pozytywne załatwienie wniosku strony nie jest możliwe, a w konsekwencji decyzja organu I instancji jest prawidłowa i nie narusza prawa.
W. W. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Zdaniem skarżącej, podjęte w jej sprawie rozstrzygnięcia zostały wydane z rażącym naruszeniem obowiązujących przepisów prawa.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, wynikające
z błędnej wykładni:
a) art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 50 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, poprzez błędne przyjęcie, że zaistniały przesłanki do odmowy przyznania świadczenia niepieniężnego w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla jej syna K. W. w sytuacji, gdy spełniał on wszystkie przesłanki do przyznania takiej formy pomocy;
b) art. 50 ust. 2 i ust. 4 powołanej ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne przyjęcie, że kwestia ustalenia podmiotu wykonującego świadczenie niepieniężne
w formie specjalistycznych usług opiekuńczych jest sprawą fundamentalną, podczas gdy jest to zagadnienie następcze.
Dodatkowo zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1 w związku z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie skarżącej, jej synowi odmówiono przyznania pomocy w formie SUO mimo że spełnienia wszystkie przesłanki ustawowe do ich przyznania, a organ I instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji nie zakwestionował tego prawa. Ponadto organ I instancji niezgodnie z prawem powołał się na brak zgody skarżącej na realizację SUO przez wybranego wykonawcę (Koszalińskie Stowarzyszenie Pomocy Osobom Autystycznym z siedzibą w K.) co stanowiło przesłankę do odmowy przyznania świadczenia jej synowi.
W dalszej części uzasadnienia skarżąca podniosła, że wskazanie realizatora SUO dla wnioskodawcy jest procedurą drugorzędną po ustaleniu uprawnień do omawianego świadczenia i podlega uznaniowości urzędu. Nie może być tym samym przesłanką do przyznania bądź odmowy udzielenia wnioskodawcy pomocy, gdyż jest dopiero następnym krokiem w realizacji procedury przyznania pomocy w formie SUO. Wybór wykonawcy SUO przez organ I instancji jest działaniem organu w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne, choć nie nakazuje organowi spełnienia każdego żądania wnioskodawcy, to nie pozwala mu jednak na dowolność w załatwieniu sprawy.
Zdaniem skarżącej, w świetle informacji, jakimi dysponował Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w K., mógł przewidzieć, że pojawią się protesty rodziców na realizację SUO z takim wykonawcą. Organ dysponował nie tylko dokumentami podważającymi wiarygodność [...] Stowarzyszenia Pomocy Osobom Autystycznym, czyli organizacji pozarządowej, którą wybrał ponownie na wykonawcę, ale także dysponował pisemnymi skargami rodziców i terapeuty na wykonawcę oraz wnioskami rodziców o umożliwienie realizacji SUO bez pośrednictwa KSPOA. Jednakże mimo to nie dokonał należytej staranności w przygotowaniu formy realizacji SUO w 2018 r., która uwzględniałaby zarówno przepisy w zakresie finansów publicznych, na które przede wszystkim powołuje się organ I instancji, ale również zabezpieczałaby interes prawny i słuszny interes zgłaszających takie uzasadnione i udokumentowane w tym zakresie oczekiwania rodziców.
Ponadto W. W. zarzuciła, że decyzje organów obu instancji nie zostały uzasadnione w wyczerpujący sposób. W jej ocenie, działania organów obu instancji stoją w rażącej sprzeczności z podstawowymi zasadami prowadzenia postępowania administracyjnego, co bezsprzecznie stanowi o naruszeniu art. 8 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.". Stosownie do treści tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie zgodnie z art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W związku z powyższym Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje rozstrzygające w sprawie zostały wydane z naruszeniem prawa, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. dotycząca odmowy przyznania W. W. pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla jej syna K. W..
Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 50 ust. 2 tej ustawy, usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić.
Z zaświadczenia lekarskiego załączonego do akt sprawy wynika, że syn skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym z cechami autyzmu i wymaga specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze 10 godzin tygodniowo.
Z przepisu art. 50 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wynika, że specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym.
Skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przyznanie usług podała m.in., że syn wymaga terapeuty, który zna jego potrzeby i możliwości wynikające z wypracowanych mechanizmów nauki oraz współpracy, a które to czynniki mają na celu ochronę i wsparcie zdrowia psychicznego jej dziecka Z tego powodu wskazała m.in. na terapeutę, który ma doświadczenie we współpracy z jej synem i którego metody pracy są przez dziecko przyswajane i akceptowane.
W rozpoznawanej sprawie organ odmówił przyznania skarżącej specjalistycznych usług opiekuńczych powołując się na przepisy ustawy o finansach publicznych, zatwierdzenie własnego planu finansowego oraz umowę zawartą z podmiotem wyłonionym w drodze przetargu na świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, w tym dla dzieci i dorosłych z autyzmem lub upośledzeniem umysłowym. Wskazał również, że w świetle powyższego organ orzeka w sprawie przyznania usług opiekuńczych lub odmowie ich przyznania bez imiennego wskazania osoby świadczącej te usługi.
Przepis art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy organizowanie i świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania dla osób z zaburzeniami psychicznymi, a z ust. 2 tego przepisu wynika, że środki na realizację i obsługę zadań, o których mowa w ust. 1 zapewnia budżet państwa.
Zestawiając treść powołanego wyżej przepisu z art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej należy wyprowadzić wniosek, że przyznanie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, o którym mowa w ww. przepisach ustawy ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że usługi te muszą być przyznane, w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, niemniej jednak decyzje w sprawie tych usług mają charakter uznaniowy w części odnoszącej się do ich zakresu, okresu i miejsca świadczenia.
Zatem zarówno z decyzji przyznającej świadczenia jak i odmawiającej ich przyznania musi precyzyjnie wynikać dlaczego zapadło takie a nie inne rozstrzygnięcie oraz jakimi przesłankami organ się kierował przy jego wydawaniu.
Analizując treść zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej Sąd zauważa, że w rozstrzygnięciach tych nie przedstawiono argumentów uzasadniających odmowę przyznania skarżącej specjalistycznych usług opiekuńczych dla jej syna. Organy poprzestały na konstatacji, że usługi w tym zakresie świadczy wybrany w przetargu podmiot a z jego pomocy skarżąca nie chce korzystać i wskazuje terapeutę, który takie usługi mógłby wykonywać.
Stanowiska takiego Sąd jednak zaaprobować nie może. W przypadku wydawania decyzji o charakterze uznaniowym na organie administracji ciąży obowiązek szczególnie starannego sporządzenia jej uzasadnienia, zwłaszcza gdy decyzja ta jest dla strony negatywna. Obowiązki organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego są większe w zakresie uzasadnienia decyzji, aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno być na tyle wyczerpujące i zindywidualizowane, aby Sąd był w stanie ocenić, czy zawarte w decyzji rozstrzygnięcie nie zapadło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego i nie cechuje go dowolność.
W takim zakresie, zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca, nie poddają się kontroli Sądu.
Organ pierwszej instancji odmawiając przyznania świadczenia zasłonił się wyłącznie ustawą o finansach publicznych oraz zawartą umową z [...] Stowarzyszeniem Pomocy Osobom Autystycznym, nie pochylił się natomiast nad specyfiką usług opiekuńczych świadczonych na rzecz osób dotkniętych autyzmem.
W ocenie Sądu, przy rozpoznawaniu spraw dotyczących specjalistycznych usług opiekuńczych nie można tracić z pola widzenia celu jakiemu przyświeca w konkretnym przypadku przyznanie tych usług. Syn skarżącej, z uwagi na rozpoznane schorzenie wymaga zarówno kształtowania umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i umiejętności społecznego funkcjonowania, jak i kształtowania pozytywnych relacji z osobami bliskimi. Z dostępnej literatury poświęconej terapii autyzmu wynika m.in., że wypracowanie takich umiejętności jest w przypadku autyzmu trudne i wymaga odpowiednich działań ze strony terapeuty, który tworzy razem z pacjentem indywidualny profil rozwoju oraz plan leczenia. Z tego powodu zrozumiałe są starania skarżącej o możliwość kontynuowania współpracy z terapeutą, który dotychczas współpracował z jej synem a terapia przynosiła pozytywne dla niego efekty. Zmiany – jak twierdzi lekarz i psychoterapeuta Christine Preissmann- stanowią dla osób z autyzmem największy problem.
Zatem sytuacja, kiedy środki na usługi specjalistyczne usługi opiekuńcze m.in. dla dzieci z autyzmem przeznaczono wyłącznie dla jednego podmiotu, który przy specyfice tej choroby nie jest w stanie usług wykonywać w sposób akceptowalny przez niektóre osoby chore, nie zwalnia organu od poszukiwania rozwiązań i środków, które umożliwią przyznanie usług w sytuacjach nietypowych. Organ skoro tych usług nie przyznał, to powinien również wyjaśnić w przekonujący sposób dlaczego nie podjął działań by K. W. zapewnić specjalistyczne usługi opiekuńcze uznając potrzeby tego konkretnego wnioskodawcy. Są one nie mniej ważne od potrzeb osób, którym organ pomocy takiej udzielił.
Zgodnie z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Dopełnieniem regulacji konstytucyjnych jest przywoływany już art. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Podkreślić należy, że organy administracji publicznej, realizując konstytucyjny obowiązek uwzględniania dobra rodziny zobligowane są jednocześnie do dostosowywania pomocy do konkretnej sytuacji i indywidualnego beneficjenta. W taki oto sposób generalna i abstrakcyjna norma prawna przybiera postać konkretnego działania nakierowanego na indywidualny podmiot – człowieka.
Nie budzi wątpliwości, że indywidualizacja świadczeń umożliwia wypełnienie celów pomocy społecznej. Ze wskazywaną indywidualizacją świadczeń nierozerwalnie wiązać się musi elastyczność i "odpowiedniość" w dostosowaniu form pomocy do konkretnych sytuacji i indywidualnych potrzeb, bez niej bowiem nie byłoby możliwe wypełnienie postulatu godnego traktowania człowieka – beneficjenta pomocy społecznej, co potwierdza art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy; tym samym ustawodawca nakazuje stosować zasadę proporcjonalności przy doborze rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia.
Szczególnego zaakcentowania wymaga tu rola, jaką ustawodawca powierzył organom pomocy społecznej, która zgodnie z zasadą pomocniczości ma polegać na wspieraniu, nie wyręczaniu. Wspieranie, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 powołanej ustawy. oznacza także współpracę organów pomocy społecznej z beneficjentem tej pomocy.
Z kolei współpraca zakładać ma aktywne uczestnictwo beneficjenta pomocy, którego celem stać się powinno tam, gdzie to możliwe, usamodzielnienie i integracja ze środowiskiem. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 ustawy, zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie i umożliwienie przezwyciężenia trudnym sytuacjom życiowym, których osoby i ich rodziny nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s. w zw. z art. 2 ust. 1 u.p.s.).
Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy wskazać jeszcze należy, że organy pomocy społecznej skoncentrowały się wyłącznie na zagadnieniu dotyczącym finansowania specjalistycznych usług opiekuńczych oraz ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z naruszenia ustawy o finansach publicznych. Nie dość jednak wystarczająco skupiły się na beneficjencie pomocy i jego indywidualnych potrzebach, które mogłyby być – przy odpowiednim zaangażowaniu organu- zapewniane na warunkach dotychczasowych, przy dogłębnym i wnikliwym uwzględnieniu jego szczególnej, jednostkowej sytuacji, uwarunkowań psychofizycznych płynących z niepełnosprawności oraz, co najistotniejsze – możliwości kontynuowania bez uszczerbku dla dotychczasowych osiągnięć beneficjenta i pracy jaka została dokonana przez jego terapeutę. Specjalistyczne usługi opiekuńcze u osób m.in. z autyzmem, na co już wyżej Sąd zwrócił uwagę, muszą być zorganizowane w taki sposób, by zapewniały stałość miejsca, czasu i osób pracujących z uczniem, co daje dziecku poczucie bezpieczeństwa, wyzwala jego aktywność i pozwala osiągać rezultaty w pracy terapeutycznej.
Dokładana analiza przez organy konkretnego przypadku w oparciu obowiązujące przepisy prawa doprowadziłaby być może do odmiennego rozstrzygnięcia. Sąd przy tak sformułowanych rozstrzygnięciach na tym etapie nie ma możliwości ich pełnej kontroli, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej ze względu na naruszenie art. 7, 77 § 1 jaki i 107 §3 k.p.a.
Wszystkie przywoływane w tym orzeczeniu wartości nacechowane są podmiotowym podejściem do jednostki i jej potrzeb i to im należy przydać pierwszeństwo. Te regulacje zaś, które powinny ustąpić, jak w tej sprawie, to regulacje o znaczeniu jedynie formalnym.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło