II OZ 1298/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3047/17 odrzucające skargę w sprawie ze skargi Wspólnoty M. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3047/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...]w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że Wspólnota do swojej skargi na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] dołączyła uchwałę właścicieli lokali w nieruchomości przy ul. [...], upoważniającą P.Z. do jednoosobowego reprezentowania Wspólnoty w sprawach dotyczących lokalu użytkowego [...] wraz z listą głosowania do uchwały. Zarządzeniem z 25 kwietnia 2018 r. wnoszącego skargę w imieniu Wspólnoty wezwano do uzupełnienia, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia, braków skargi poprzez nadesłanie odpisu z księgi wieczystej, z którego wynikałaby lista osób i podmiotów należących do Wspólnoty Mieszkaniowej [...] oraz odpisu uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej, z której wynikałaby zgoda Wspólnoty na wniesienie skargi do Sądu. Działający w imieniu Wspólnoty P.Z. przy piśmie z 28 maja 2018 r. nadesłał m. in. uchwałę nr [...], z której wynikało, że właściciele lokali wyrażają zgodę na wniesienie w imieniu wspólnoty skargi do WSA w Warszawie i upoważniają zarząd Wspólnoty do udzielenia w sprawie pełnomocnictwa P.Z., wraz z listą głosowania do tej uchwały. Dołączono także odpis zwykły księgi wieczystej nieruchomości oraz kopię informacji z Elektronicznej Księgi Wieczystej dotyczących własności lokali wyodrębnionych w przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...]. Uzasadniając odrzucenie przedmiotowej skargi Sąd I instancji podniósł, że z analizy nadesłanych dokumentów po pierwsze wynika, że uchwała została podjęta już po złożeniu skargi, a więc niejako następczo wobec wezwania Sądu. Nie istniała ona w dacie składania skargi. Ponadto z treści uchwały wynika, że Wspólnota wyraża zgodę na wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], a także upoważnia zarząd Wspólnoty do udzielenia pełnomocnictwa P. Z. do występowania w imieniu Wspólnoty przed sądem. Zatem z treści uchwały wynika jedynie upoważnienie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa, które nie zostało nadesłane. Nie została zatem zachowana ciągłość udzielanych pełnomocnictw. Ponadto nie zostało należycie wykonane zobowiązanie z 25 kwietnia 2018 r. Mianowicie Sąd wezwał do nadesłania odpisu z księgi wieczystej, z którego wynikałaby lista osób i podmiotów należących do Wspólnoty Mieszkaniowej [...]. Miało to służyć weryfikacji osób biorących udział w głosowaniu za przyjęciem uchwały [...]. Wskazane na liście osoby określone są jako właściciele lokali. Jednakże załączony odpis zwykły księgi wieczystej oraz wydruki z Elektronicznej Księgi Wieczystej wskazują właścicieli lokali o nr od 1 do 3, od 5 do 6, 8, 11, 13, 15 i 17. Tymczasem w głosowaniu brały także udział osoby przyporządkowane na liście głosowania do lokali nr 7, 9, 12 oraz 16, co do których nie przedstawiono żadnych danych – w przypadku lokalu nr 7 księga wieczysta nie została odnaleziona. Natomiast ze złożonego odpisu [...] wynika, że lokale nr 9, 12 i 16 nie zostały nawet wyodrębnione. Takie nieprawidłowe wykonanie wezwania nie pozwala zweryfikować, czy uchwała została prawidłowo podjęta. W szczególności, z nadesłanych dokumentów wynika, że uchwała nr [...] została podjęta w trybie indywidualnego zbierania głosów wg. zasady, że na jednego właściciela przypada jeden głos. Zgodnie zaś z art. 23 ust. 2a ustawy o własności lokali, jeżeli suma udziałów w nieruchomości wspólnej nie jest równa 1 albo większość udziałów należy do jednego właściciela, bądź gdy obydwa te warunki spełnione są łącznie, głosowanie według zasady, że na każdego właściciela przypada jeden głos, wprowadza się na każde żądanie właścicieli posiadających łącznie co najmniej 1/5 udziałów w nieruchomości wspólnej. Do nadesłanych dokumentów dołączono wniosek złożony w trybie art. 23 ust. 2 a ustawy o własności lokali, z tym że również w pozycjach lokali 9, 12, 16 wpisano nazwiska właścicieli, którzy oddali głos, choć z nadesłanych dokumentów wynika, że ww. lokale nie zostały wyodrębnione. Ponadto z nadesłanych dokumentów nie wynika, że suma udziałów w nieruchomości nie jest równa 1 oraz nie jest możliwa weryfikacja wielkości wszystkich poszczególnych udziałów umieszczonych na liście do głosowania. W tej sytuacji nie można stwierdzić, czy uchwała nr [...] została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wobec powyższych okoliczności Sąd uznał, że wezwanie do wykazania prawa reprezentacji skarżącej Wspólnoty przez P. Z. nie zostało prawidłowo wykonane, co skutkuje przyjęciem, że braki skargi nie zostały uzupełnione. Zażaleniem Wspólnota Mieszkaniowa [...]w [...] zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu: 1) nieuwzględnienie przez Sąd faktu, że załączona do skargi uchwała nr [...] właścicieli lokali w nieruchomości przy ul. [...] w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. stanowi prawidłowe umocowanie dla P. Z. do podejmowania czynności w niniejszej sprawie; 2) nieuwzględnienie przez Sąd faktu podjęcia przez zebranie członków Wspólnoty Mieszkaniowej [...] uchwały [...]z dnia [...] lutego 2016 r. i wynikających z tego konsekwencji; 3) błędne sformułowanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi; 4) naruszenie art. 106 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zaniechanie ustalenia stanu prawnego nieruchomości [...], wynikającego z ksiąg wieczystych, we własnym zakresie przez Sąd. Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podniesiono, że skarga została podpisana przez P. Z. - członka zarządu Wspólnoty, który posiadał pełnomocnictwo do samodzielnego reprezentowania Wspólnoty w sprawach dotyczących klubu [...]. Wskazane pełnomocnictwo, tj. uchwała [...] właścicieli lokali w nieruchomości przy ul. [...]w [...] zostało załączone do skargi. Dlatego też wezwanie skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi było nieuzasadnione. Ponadto, biorąc pod uwagę, iż obecnie wszelkie dane zawarte w księgach wieczystych dostępne są za pośrednictwem strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości, uznać należy, że informacje zawarte w tych księgach są faktami powszechnie znanymi - Sąd powinien zatem poczynić ustalenia dotyczące informacji zawartych w księgach wieczystych we własnym zakresie. Jednocześnie wezwanie do nadesłania odpisu księgi wieczystej, z którego wynikałaby lista osób i podmiotów należących do Wspólnoty jest niepoprawne, bowiem nie uwzględnia, że nie wszystkie lokale należące do Wspólnoty Mieszkaniowej muszą mieć założoną księgę wieczystą. Niezasadne i nielogiczne, zdaniem skarżącej, było także wezwanie jej do nadesłania odpisu uchwały, z której wynikałaby zgoda Wspólnoty na wniesienie skargi - skoro bowiem członkowie Wspólnoty udzielili P.Z. pełnomocnictwa w formie uchwały, to oznacza to, że właściciele lokali apriorycznie wyrazili zgodę na prowadzenie przez niego spraw dotyczących lokalu użytkowego [...]. Pełnomocnictwo to ma bardzo szeroki zakres obejmujący wszystkie sprawy dotyczące ww. lokalu bez żadnych ograniczeń, w tym również do wniesienia skargi. Ponadto, niezależnie od powyższego, po doręczeniu wezwania skarżąca złożyła do akt sprawy koleją uchwałę dotyczącą zgody członków Wspólnoty na udzielenie P.Z. pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Osoby te mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.). Brak w tym zakresie jest brakiem formalnym, uzupełnianym w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy sąd administracyjny odrzuca skargę w sytuacji, gdy strona nie usunęła w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skierowane w niniejszej sprawie do strony skarżącej - Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi było wadliwe - nie zmierzało ono bowiem do usunięcia przeszkody uniemożliwiającej nadanie skardze dalszego biegu a zatem jego niewykonanie nie mogło skutkować odrzuceniem skargi. W niniejszej sprawie należy mieć na względzie, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 716 ze zm.) to zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz, a zatem również w postępowaniu przed organem administracji publicznej oraz sądem administracyjnym. Przy czym należy podzielić wyrażony w orzecznictwie pogląd, że czynności polegające na reprezentowaniu wspólnoty mieszkaniowej przed organami administracyjnymi i sądami, zmierzające do ochrony rzeczy wspólnej, są czynnościami zachowawczymi, a co za tym idzie są czynnościami zwykłego zarządu (zob. wyrok NSA z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2489/13; z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 654/11). W związku z powyższym w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności Sąd I instancji powinien był ustalić skład zarządu Wspólnoty, tj. wezwać skarżącą Wspólnotę do nadesłania uchwały właścicieli lokali nieruchomości przy ul. [...] o jego powołaniu i ewentualnie do podpisania skargi zgodnie z wynikającym z tej uchwały oraz ustawy o własności lokali sposobem reprezentacji (zob. art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokali). Wskazać przy tym należy, że załączona do przedmiotowej skargi uchwała Wspólnoty z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] nie jest uchwałą o powołaniu jednoosobowego zarządu Wspólnoty. Sąd nie mógł w oparciu o tę uchwałę stwierdzić jaki jest obecnie skład organu tj. zarządu uprawnionego do reprezentowania Wspólnoty na zewnątrz. Nie można było zatem ustalić stosownie do art. 28 § 1 p.p.s.a., jakie osoby wchodzą w skład organu (zarządu), który reprezentuje Wspólnotę jako jednostkę organizacyjną mającą zdolność sądową w toczącym się postępowaniu. Ponadto, skoro - jak podniesiono powyżej - wniesienie skargi stanowiło czynność procesową nieprzekraczającą zakresu zwykłego zarządu, nie było potrzeby podejmowania uchwały wyrażającej zgodę na dokonanie tej czynności i w konsekwencji podstaw do wzywania Wspólnoty do jej przedłożenia. W związku z wadliwą oceną braków formalnych skargi i w konsekwencji błędnym wezwaniem skarżącej Wspólnoty do ich usunięcia, brak było w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania w stosunku do skarżącej rygoru w postaci odrzucenia skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Na marginesie podnieść należy, że w związku z faktem, iż skarżąca Wspólnota w odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie Sądu I instancji do usunięcia braków formalnych skargi, nadesłała uchwałę właścicieli lokali nieruchomości przy ul. [...] w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie zmian w składzie Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej (k. 23), z której wynika, że Wspólnotę reprezentują M. T. i P. Z. (który podpisał przedmiotową skargę) oraz w związku z okolicznością, że do powyższej uchwały załączono listę głosowania nad ww. uchwałą (k. 24), z której wynika skład tej Wspólnoty, Sąd I instancji powinien - w celu nadania skardze dalszego biegu - wezwać skarżącą Wspólnotę do podpisania przedmiotowej skargi przez drugiego członka zarządu (stosownie do treści art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokal), pod rygorem jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.