III OSK 431/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Powiatu C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1866/17 w sprawie ze skargi W. M. na uchwałę Zarządu Powiatu C. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie odwołania ze stanowiska dyrektora Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w C. I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuję sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, II. zasądza od W. M. na rzecz Powiatu C. kwotę 390 (trzysta dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, III. oddala wniosek W. M. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1866/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi W. M., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały Zarządu Powiatu C. z dnia [...] września 2017 r. nr [...], którą zmieniono uchwałę Zarządu Powiatu C. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w sprawie odwołania W. M. ze stanowiska dyrektora Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w C. w ten sposób, że w podstawie prawnej uchwały po wyrażeniu "art. 4 pkt" dodano wyrażenie "2) i". W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że na obecnym etapie postępowania kluczowe znaczenie dla jego wyniku miał fakt uzależnienia bytu prawnego zaskarżonego aktu od bytu prawnego uchwały Zarządu Powiatu nr [...] z [...] sierpnia 2017 r. Skarżona uchwała zmieniała ww. uchwałę nr [...]. Jedynie fakt istnienia w obrocie prawnym uchwały zmienianej, uzasadniał możliwość istnienia w nim także uchwały zmieniającej. W ocenie Sądu zaskarżona uchwała, na dzień orzekania jawiła się jako bezprzedmiotowa, ponieważ wcześniejszym wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1735/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność uchwały nr [...]. Tym samym wyeliminowany został przedmiot uchwały zmieniającej. Skoro treść uchwały zmieniającej świadczy o tym, że nie posiada ona samodzielnego bytu (byt tego aktu uzależniony jest od istnienia uchwały zmienianej) to wycofanie wyrokiem Sądu z obrotu prawnego uchwały zmienianej musiało konsekwentnie skutkować równoczesnym wyeliminowaniem z obrotu prawnego także uchwały zmieniającej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Zarząd Powiatu C. zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., polegające na niewłaściwym ustaleniu stanu sprawy poprzez przyjęcie, że zaskarżona uchwała na dzień orzekania przez Sąd jawiła się jako bezprzedmiotowa, z uwagi na to, że wyeliminowany został z obrotu prawnego przedmiot uchwały zmienianej w wyniku stwierdzenia jej nieważności nieprawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 1735/17 z dnia 28 czerwca 2018 r., podczas gdy na dzień orzekania uchwała nie była bezprzedmiotową z uwagi na nieprawomocność wyroku stwierdzającego nieważność uchwały zmienianej; 2) art. 147 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na nieuprawnionym - w kontekście uzasadnienia wyroku - stwierdzeniu nieważności uchwały Zarządu Powiatu C. nr [..] z powodu nieistnienia w obrocie prawnym uchwały nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. tj. uchwały zmienianej, podczas gdy w dacie wydawania zaskarżonego wyroku uchwała zmieniana istniała w obrocie prawnym, gdyż wyrok stwierdzający jej nieważność jako nieprawomocny nie wywołał skutków prawnych w postaci wyeliminowania uchwały zmienianej z obrotu prawnego. W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną W. M. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Sprawa ta podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną po wniesieniu skargi kasacyjnej zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej wyraziła zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Skarga kasacyjna jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty są usprawiedliwione. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotem rozpoznania w tej sprawie była kontrola legalności uchwały Zarządu Powiatu C. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] (uchwała zmieniająca). Uchwała ta zmieniała poprzednią uchwałę Zarządu Powiatu C. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w sprawie odwołania W. M. ze stanowiska dyrektora Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w C. (uchwała zmieniana). Tym samym byt prawny uchwały zmieniającej zależał od obowiązywania poprzedniej uchwały (uchwały zmienianej). Nie budzi również wątpliwości, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1735/17 stwierdził nieważność uchwały Zarządu Powiatu C. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w C., jednakże wyrok ten na skutek prawidłowego wniesienia skargi kasacyjnej nie był prawomocny w dacie orzekania w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Tym samym jako wyrok nieprawomocny nie wiązał ani stron, ani też sądu, który go wydał. Wynika to wprost z wykładni a contrario z art. 170 Ppsa. Moc wiążąca wyroku związana jest z jego prawomocnością. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu znany jest z urzędu fakt, że na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1735/17, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 września 2021 r. sygn. akt III OSK 419/21 uchylił ten wyrok i skargę oddalił. W związku z tym w pełni zasadnym jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 147 § 1 P.p.s.a. poprzez stwierdzenie nieważności uchwały Zarządu Powiatu C. nr [...] (uchwały zmieniającej) z powodu nieistnienia w obrocie prawnym uchwały z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] (uchwały zmienianej), skoro w dacie wydawania zaskarżonego wyroku uchwała zmieniana istniała w obrocie prawnym. Wyrok stwierdzający jej nieważność jako nieprawomocny nie wywołał skutków prawnych w postaci wyeliminowania uchwały zmienianej z obrotu prawnego. Sąd pierwszej instancji w dacie wydania zaskarżonego wyroku powinien rozważyć na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. możliwość zawieszenia z urzędu postępowania w tej sprawie, ponieważ rozstrzygnięcie tej sprawy zależało od wyniku innego postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego uchwały zmienianej (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. akt II OZ 1612/17, opubl. w LEX nr 2445912). Nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie te elementy. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd. Wobec tego, że strona skarżącą kasacyjnie zasadnie podważyła w rozpoznawanej skardze kasacyjnej ocenę Sądu pierwszej instancji przedstawioną w zaskarżonym wyroku, koniecznym jest uchylenie skarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia kontroli zaskarżonej w sprawie uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny wszczynając na skutek skargi wniesionej przez stronę ma obowiązek rozstrzygnąć sprawę i ocenić zgodność z prawem podjętej uchwały i to niezależnie od zarzutów lub wniosków skargi oraz zawartej w skardze podstawy prawnej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie i w punkcie I uchylił skarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W punkcie II wyroku o kosztach postępowania kasacyjnego należnego stronie skarżącej kasacyjnie orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, stronie wnoszącej skargę kasacyjną należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej, jeżeli został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. W tej sprawie należało od W. M. zasądzić na rzecz Powiatu C. kwotę 390 złotych stanowiących zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kwoty wpisu od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie radcy prawnego będącego pełnomocnikiem obliczone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Wskutek uwzględnienia skargi kasacyjnej, zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesioną przez W. M. wniosek o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania podlega oddaleniu (pkt III wyroku).