III OSK 448/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-11-24
Skład orzekający: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz, Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk, Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie, wydana z powodu upływu roku akademickiego, jest zgodna z prawem, a jeśli nie, jakie są konsekwencje dla postępowania odwoławczego i sądowej kontroli decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Rektora Uniwersytetu O., uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu prawidłowo uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie. Sąd wskazał, że upływ roku akademickiego nie stanowi przesłanki do umorzenia postępowania, a decyzja organu odwoławczego była wadliwa proceduralnie i materialnie, nie odnosząc się do wszystkich zarzutów skarżącego i błędnie uznając postępowanie za bezprzedmiotowe. Ponadto, NSA podkreślił, że skarga kasacyjna była wadliwie sporządzona, co ograniczyło możliwość jej skutecznego rozpoznania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu O. z dnia [...] października 2017 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Rekrutacyjnej, wskazując na naruszenia przepisów KPA, w tym brak podpisów wszystkich członków komisji na decyzji organu I instancji oraz błędne umorzenie postępowania przez organ II instancji. Rektor Uniwersytetu O. złożył skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Rektora Uniwersytetu O.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora Uniwersytetu O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Op 5/18 w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu O. z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 28 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Op 5/18 po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu O. z [...] października 2017 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Rekrutacyjnej na studia doktoranckie w dyscyplinie nauki o [...] Wydziału [...] Uniwersytetu O. z [...] września 2016 r. (pkt 1) oraz zasądził od Rektora Uniwersytetu O. na rzecz P. T. kwotę 200 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2).
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji w przedmiocie przyjęcia P. T. na I rok stacjonarnych studiów doktoranckich na Uniwersytecie O. na Wydziale [...] w dyscyplinie nauki o [...] w roku akademickim 2016/2017 została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", ponieważ została ona podpisana tylko przez przewodniczącego Komisji Rekrutacyjnej. Komisja ta jest organem kolegialnym, a decyzje wydawane przez organy kolegialne powinny zostać podpisane przez wszystkich członków organu, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej. Zatem podpisanie decyzji tylko przez przewodniczącego Komisji jest naruszeniem prawa. Powyższej oceny nie zmienia fakt podpisania przez członków organu protokołu posiedzenia, zawierającego treść przyszłego rozstrzygnięcia.
Odnośnie do decyzji organu drugiej instancji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że rozstrzygnięcie to także narusza prawo w stopniu istotnym, nakazującym usunięcie decyzji z obrotu prawnego. Decyzją tą umorzono postępowanie administracyjne z uwagi na upływ terminu roku akademickiego, która to okoliczność nie jest, zdaniem Sądu, przesłanką podmiotową ani przedmiotową umorzenia postępowania. Ponadto decyzją tą Rektor próbuje wykazać spełnienie przesłanek do skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich, która to kwestia wykracza poza przedmiot sprawy administracyjnej. W ocenie WSA w Opolu niedopuszczalne były rozważania organu w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów, skoro skarżący na tę listę nie został jeszcze wpisany.
Dalej Sąd pierwszej instancji uznał, że organ drugiej instancji naruszył liczne przepisy procedury administracyjnej, tj. art. 7, art.11, art. 15, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Organ ten nie przeprowadził bowiem należycie postępowania odwoławczego uznając, że już sam upływ okresu roku akademickiego 2016/2017 jest przesłanką do przyjęcia bezprzedmiotowości postępowania. Sąd nie podzielił stanowiska organu, iż okoliczność zakończenia roku akademickiego powinna skutkować umorzeniem postępowania, z uwagi na bezzasadność żądania przyjęcia na studia. Organ nie odniósł się także do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
Skargę kasacyjną złożył Rektor Uniwersytetu O., zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj.:
a) przepisów ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym,
b) rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 24 października 2014 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich oraz
c) uchwały nr 153/2012-2016 Senatu Uniwersytetu O. w sprawie zasad doboru kandydatów na studia III stopnia (doktoranckie) w roku akademickim 2016/2017,
- "w zakresie stanowiącym podstawę do podjęcia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 28 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Op 5/18 - przy czym wobec faktu braku wskazania przez Sąd pierwszej instancji skonkretyzowanej podstawy prawnej, skarga musi ograniczać się do zarzutu w powyższej formie",
2. przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, tj.:
a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. – wobec faktu, iż Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie powołał się na dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i wobec faktu, iż w niniejszej sprawie nie istniało jakiekolwiek naruszenie prawa (przepisów postępowania) uzasadniające uchylenie wskazanych decyzji,
b) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – przejawiające się w tym, że Sąd pierwszej instancji, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania organu, nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być wystarczający i niebudzący wątpliwości, z uwagi na co skarga skarżącego powinna zostać przez ten Sąd oddalona.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Rektor Uniwersytetu O. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Opolu. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że sformułowanie skargi przez "podtrzymanie dotychczasowej argumentacji w sprawie" uniemożliwiło organowi odniesienie się do tak skonstruowanego stanowiska. Zdaniem autora skargi kasacyjnej zarzut traktowania przez organ skargi na liczbę przyznanych punktów/ocenę w postępowaniu rekrutacyjnym jako kwestionowanie przez skarżącego faktu przyjęcia na studia doktoranckie pozostaje zarzutem niezrozumiałym i bezpodstawnym. W ocenie organu zasadny był podniesiony przez skarżącego w odwołaniu zarzut odnośnie do niepodpisania decyzji organu pierwszej instancji, wobec czego prawidłowo decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy. Natomiast pozostałe zarzuty skarżącego, dotyczące liczby punktów w postępowaniu kwalifikacyjnym oraz uprzedzenia Komisji Rekrutacyjnej, mają charakter wyłącznie polemiczny. Dalej, autor skargi kasacyjnej wskazał, że odwołanie skarżącego zakwestionowało przede wszystkim fakt przyjęcia skarżącego na studia. Okoliczność tę potwierdza fakt, że skarżący nie tylko nie odebrał decyzji, ale nie stawił się na zajęcia i nie podjął jakichkolwiek innych czynności związanych z podjęciem studiów doktoranckich. Zatem postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. T. wniósł o jej oddalenie i podkreślił, że bezpodstawne jest twierdzenie organu, że w odwołaniu i skardze wnosił o anulowanie przyjęcia na studia doktoranckie. Kwestionował decyzję o przyjęciu tylko w zakresie przyznanych w toku postępowania rekrutacyjnego liczby punktów bądź oceny, a także w zakresie niespełniania przez decyzję kryteriów formalnych z k.p.a. P. T. wniósł tez o zasądzenie na jego rzecz należnych kosztów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w tej sprawie pomimo wniosku strony skarżącej kasacyjnie o rozpoznanie sprawy na rozprawie, sprawa została skierowania do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 1842 ze zm. – dalej: ustawa COVID-19) w brzmieniu od 3 lipca 2021 r. (Dz.U. z 2021 poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie Sąd uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, zaś wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku rozpoznano sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19.
Sposób sporządzenia skargi kasacyjnej powoduje konieczność przytoczenia uwag związanych z wymogami dla skargi kasacyjnej przewidzianymi w ustawie Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi. Godzi się bowiem przypomnieć, że rozpoznając skargę kasacyjną – po myśli art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm.) – Naczelny Sąd Administracyjny czyni to w granicach zakreślonych przez ramy tego środka odwoławczego, gdyż jest nimi związany, biorąc pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania. Przy braku przesłanek nieważnościowych w sprawie podlegały rozpoznaniu wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut naruszenia prawa materialnego, może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., sygn. akt I GSK 934/12, LEX nr 1372091). Z punktu widzenia skuteczności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów podkreślenia wymaga, że przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne. Jeżeli przepis prawa składa się z kilku jednostek redakcyjnych wówczas zarzucane naruszenie należy powiązać z jego konkretną jednostką redakcyjną. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd drugiej instancji do domyślania się, który przepis prawa autor kasacji miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi kasacyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Pełnomocnik zawodowy reprezentujący skarżącego nie wszystkim wskazanym wymogom sprostał. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego braki w powyższym zakresie nie uzasadniają wprawdzie stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie spełnia ustawowych wymogów określonych w art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym i podlega odrzuceniu (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2006 r., II FSK 684/05, LEX nr 273665), nie stanowi jednak wypełnienia koniecznego wymogu profesjonalizmu we wnoszeniu skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Przedstawione uchybienia pełnomocnika skarżącego co prawda nie uniemożliwiają rozpoznania skargi kasacyjnej ale znacznie ograniczają możliwość odniesienia się do tak sformułowanych zarzutów i ograniczają ich skuteczność.
Ze względów podanych wyżej za bezskuteczne należało uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego. Po pierwsze, autor skargi kasacyjnej w ramach tej podstawy zarzucił naruszenie przepisów ustawy, rozporządzenia i uchwały Senatu Uniwersytetu O. Nie wskazał, których przepisów tych aktów prawnych dotyczy ten zarzut. Przepisów tych nie wskazał także w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Po wtóre, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji w rozważaniach zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powołał szereg przepisów prawa materialnego tj. ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Gdyby nawet Sąd nie skonkretyzował podstawy prawnej, to nie uniemożliwiałoby to pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie Rektora prawidłowego wskazania podstawy kasacyjnej. Przy czym zauważyć jeszcze przyjdzie, że podstawą prawną uwzględnienia skargi nie było naruszenie prawa materialnego lecz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 11, 15, 77 § 1, 105 § 1 i 107 § 1 i 3 k.p.a. Po trzecie autor skargi kasacyjnej zarzucając naruszenie prawa materialnego nie podał na czym miałoby ono polegać. Formułując te zarzuty autor skargi kasacyjnej podał tylko, że zarzuca naruszenie przepisów ustawy rozporządzenia i uchwały Senatu Uniwersytetu O. "- w zakresie stanowiącym podstawę do podjęcia zaskarżonego wyroku". Wskazane uchybienia uniemożliwiają Sądowi kasacyjnemu odniesienie się do tak postawionych zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy wskazać, że Sąd pierwszej instancji nie zarzucił naruszenia przez organy art. 8 k.p.a. Tymczasem autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu nie nawiązał do tego przepisu. Dodatkowo art. 8 k.p.a. składa się z dwóch paragrafów regulujących odmienne stany prawne a autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował, któremu z nich uchybił Sąd pierwszej instancji. Powyższe czyni ten zarzut bezskutecznym.
W skardze kasacyjnej zarzucono też naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. Tymczasem Sąd pierwszej instancji nie zarzucił organowi naruszenia tego przepisu. Przepis ten stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem, w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków opinie biegłych i oględziny". Autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu nie nawiązał do treści tego przepisu. Powyższe uniemożliwia odniesienie się do tego zarzutu, co czyni go niezasadnym.
Oczywiście bezzasadny jest, też zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Przepis ten reguluje ogólną właściwość sądów administracyjnych przez wskazanie, iż sprawują one kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Dostrzec należy, iż naruszenie omawianego przepisu można byłoby zarzucić jeśli sąd nie dokonałby kontroli zaskarżonej decyzji. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, szczegółowo i przekonująco przedstawiając motywy zajętego stanowiska, odwołując się przy tym do wskazanego w ustawie kryterium zgodności działań administracji z prawem. Natomiast sam fakt, że ocena decyzji dokonana przez Sąd jest odmienna od tej, jakiej oczekiwałby skarżący kasacyjnie organ w rozstrzygnięciu, nie może stanowić o naruszeniu art. 3 § 1 p.p.s.a. Reasumując stwierdzić należało, iż zakres właściwości sądów administracyjnych nie został naruszony kwestionowanym wyrokiem, bowiem Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonego aktu i zastosował środki przewidziane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a.
Pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania sprowadzają się do tego, że Sąd niezasadnie uwzględnił skargę zamiast ją oddalić, bowiem organy administracji nie naruszyły przepisów art. 7, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. Przy czym zauważyć trzeba, że sposób sformułowania argumentacji na poparcie tych zarzutów, przez obszerne cytowanie fragmentów zaskarżonej decyzji, skargi i rozważań Sądu pierwszej instancji, przeplatane niewielkimi wtrąceniami własnymi autora skargi kasacyjnej czyni ją niejasną, co znacznie utrudnia odniesienie się do tak przedstawionego stanowiska skarżącego kasacyjnie Rektora. Ponadto autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu nawiązuje do innych niewskazanych w zarzutach przepisów, w szczególności do art. 107 § 3 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a. naruszenie, których było zasadniczą podstawą uwzględnienia skargi. Jednak naruszenia tych przepisów nie zarzucono w żadnej z podstaw kasacyjnych. Zatem kwestie te jako irrelewantne dla oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, nie wymagają odnoszenia się do nich.
Odnosząc się do nieprecyzyjnie sformułowanych zarzutów naruszenia art. 7, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. należy wyjaśnić, że Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Rektora [...], że z uwagi na to, iż decyzja organu I instancji nie wymienia imion i nazwisk członków Komisji Rekrutacyjnej i została podpisana jedynie przez Przewodniczącą Komisji, to jako naruszającą wymogi z art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. należy ją wyeliminować z obrotu prawnego. Jednak słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że brak było podstaw do jednoczesnego uchylenia decyzji Komisji Rekrutacyjnej i umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyjęcia P. T. na studia doktoranckie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., bowiem postępowanie to nie stało się bezprzedmiotowe. Wobec braku zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., uznać należy, że w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie stanowiska Sądu pierwszej instancji co do braku podstaw do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. W konsekwencji organ nie podważył skutecznie stanowiska skarżącego zaakceptowanego przez Sąd, że odwołaniem nie objął pozytywnej dla niego części decyzji o przyjęciu go na studia doktoranckie lecz kwestionował decyzję tylko w zakresie przyznanych w toku postępowania rekrutacyjnego liczby punktów bądź oceny a także w zakresie niespełnienia przez decyzję kryteriów z k.p.a. (brak podpisów wszystkich członków Komisji Rekrutacyjnej). Zatem uwzględnienie odwołania i konieczność wyeliminowania decyzji Komisji Rekrutacyjnej z obrotu prawnego ze względu na brak podpisów wszystkich członków Komisji, nie mogło skutkować bezprzedmiotowością sprawy w przedmiocie przyjęcia P. T. na studia doktoranckie. Zatem Rektor uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Rektor [...] powinien uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, jako podstawę prawną przyjmując art. 138 § 2 k.p.a., bowiem błędnie twierdził Rektor [...], że P. T. utracił możliwość przyjęcia na studia doktoranckie bo proces rekrutacji w myśl bliżej nieokreślonych postanowień uchwały nr [...] z [...] kwietnia 2016 r. Senatu Uniwersytetu O. uległ zakończeniu i podjęcie decyzji przez organ rekrutacyjny o przyjęciu pozostaje bezprzedmiotowe. Twierdzenia autora skargi kasacyjnej o "awykonalności" dyspozycji Sądu pierwszej instancji są oczywiście bezpodstawne, bowiem nie uwzględniają tego, że postępowanie rekrutacyjne nie może zakończyć się przed uprawomocnieniem się decyzji w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie. Skoro decyzje komisji i Rektora zostały uchylone przez Sąd to, tak jak trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji upływ czasu, szczególnie rozpoznawanie odwołanie przez Rektora przez ponad rok, nie może sam w sobie wpływać na utratę prawa do przyjęcia na studia doktoranckie przez P. T.
Za Sądem pierwszej instancji powtórzyć trzeba, że do decyzji podejmowanej w przedmiocie przyjęcia na studia, zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że stanowi ona decyzję podjętą w indywidulanych sprawach doktorantów, a więc dotyczy sfery praw i obowiązków doktoranta i wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz. Wprawdzie decyzje organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP i potwierdzonej w art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym zasady autonomii szkół wyższych, nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej, to jednak skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sąd administracyjny, powinny spełniać przynajmniej podstawowe wymogi umożliwiające przeprowadzenie tej kontroli. Nadto zasada autonomii szkół wyższych musi się mieścić w granicach wynikających z ustawy. Zważywszy na wyraźne odesłanie do przepisów k.p.a., odnotowania wymaga, że przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego. Ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzeć wszystkie żądania strony podniesione w odwołaniu i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Podkreślenia wymaga, że motywy decyzji powinny być tak podane, aby strona (a w konsekwencji sąd administracyjny) mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie decyzji oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować w ramach zasady przekonywania, zasadność przesłanek faktycznych oraz prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji , że takich wymogów w żadnej mierze, nie spełnia zaskarżona decyzja Rektora [...].
Rektor [...] w sposób ogólnikowy, niejasny i niezrozumiały uzasadnił bezprzedmiotowość postępowania o przyjęcie na studia doktoranckie. Niewątpliwie także, skutkiem niejasnego stanowiska organu były niefortunne, ale niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, wywody Sądu pierwszej instancji dotyczące upływu terminu roku akademickiego jako jednej z przyjętych przez organ przesłanek bezprzedmiotowości sprawy, oraz podejrzenia Sądu co do próby organu wykazania istnienia przesłanek do skreślenia skarżącego z listy studentów studiów doktoranckich. Motywy decyzji powinny być tak podane, aby strona a w konsekwencji i sąd administracyjny mogli poznać tok rozumowania organu poprzedzający wydanie decyzji oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować w ramach zasady przekonywania, zasadność przesłanek faktycznych oraz prawnych jakimi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja Rektora wymogów tych nie spełnia, co prawidłowo wykazał Sąd pierwszej instancji i słusznie zarzucił Rektorowi [...] naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. i zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a.
Konsekwencją nieuprawnionego przyjęcia przez organ odwoławczy bezprzedmiotowości postępowania o przyjęcie na studia doktoranckie, był brak rozpoznania sprawy w zaskarżonym przez P. T. zakresie, tj. co do prawidłowości przyznanych w toku postępowania rekrutacyjnego liczby punktów bądź oceny, co może mieć znaczenie dla przyznania stypendium doktoranckiego lub jego zwiększenia. Organ do zarzutów sformułowanych w tym zakresie w odwołaniu nie odniósł się. Tymczasem jak to słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, jeżeli podstawą odwołania od decyzji Komisji Rekrutacyjnej może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie (por. art. 196 ust. 4 zd. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym), to uzasadnienie decyzji dotyczącej przyjęcia na takie studia winno wskazywać te zasady i sposób ich stosowania w konkretnej sprawie. Oznacza to, że organy uczelni powinny najpierw poczynić ustalenia odzwierciedlone w zebranym materiale dowodowym, w tym co do tego, jakie i jakim aktem wprowadzono kryteria punktowe dla naboru na studia doktoranckie, a następnie wskazać jaki wynik punktowy uzyskał aplikujący na studia doktoranckie z poszczególnych elementów postępowania kwalifikacyjnego. Organ powinien powołać akt regulujący zasady działania Komisji Rekrutacyjnej, załączyć dokumenty z postępowania konkursowego określające sposób punktacji i stosowane kryteria wobec wszystkich kandydatów oraz wyliczenie punktów uzyskanych przez aplikującego na studia doktoranckie, w tym punktów z rozmowy kwalifikacyjnej. W rezultacie niedostrzeżenia przez Rektora [...] zaniechania podjęcia tych czynności przez Komisję Rekrutacyjną, słusznie Sąd pierwszej instancji zarzucił mu naruszenie art. 7, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a.
W rezultacie należy uznać, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło