I SA/Gd 475/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I, w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi M. Ch. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 23 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego - pana M. C. na podstawie wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego trzech tytułów wykonawczych z dnia 15 grudnia 2011 r. obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: listopad- grudzień 2006r., kwiecień – lipiec oraz wrzesień – grudzień 2007 r. a także luty – marzec 2008 r. Podstawę prawną dochodzonego w oparciu o wskazane tytuły wykonawcze obowiązku stanowiła decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 4 października 2011 r. (utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzją z dnia 27 lutego 2014r.), której Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia 23 listopada 2011 r., nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych doręczone zostały zobowiązanemu w dniu 15 grudnia 2011 r., tj. w dniu odmowy przyjęcia przez niego przedmiotowych odpisów. Pismem z dnia 17 października 2017r. (uzupełnionym pismami z dnia 14 i 20 grudnia 2017r. i z dnia 10 stycznia 2018r.) pan M. C. wniósł o umorzenie, w oparciu o przesłankę z art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3, 7 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.; dalej określanej jako "u.p.e.a."), postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 15 grudnia 2011 r. W związku z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt I FSK 1544/17 wstrzymującym wykonanie prawomocnego wyroku NSA z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1347/15 (oddalającego skargę kasacyjną pana M. C. od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 11 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 382/14 w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 lutego 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września 2006 r. do marca 2008 r.) Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 30 stycznia 2018 r. zawiesił, działając na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., prowadzone postępowanie egzekucyjne do czasu ponownego rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej pana M. C. Jednocześnie, postanowieniem z dnia 30 stycznia 2018 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, postanowieniem z dnia 23 marca 2018 r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie Dyrektora wydane przez organ egzekucyjny, w oparciu o art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego ma charakter wyłącznie deklaratoryjny, gdyż zawieszenie postępowania następuje z mocy samego prawa w chwili zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. Trwający stan zawieszenia postępowania obliguje organy do powstrzymania się przed podejmowaniem wszystkich - poza wyraźnie przewidzianymi w ustawie - czynności, do czasu podjęcia postępowania. Istota zawieszenia postępowania egzekucyjnego wyraża się bowiem w tym, że w czasie zawieszenia organ egzekucyjny w zasadzie nie działa, nie wykonuje dalszych czynności egzekucyjnych, następuje też wstrzymanie biegu terminów przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uprawnienie do podejmowania ściśle określonych czynności wynika z wyraźnych przepisów wskazanej ustawy. Organ wskazał ponadto, że jakkolwiek w postępowaniu egzekucyjnym co do zasady nie stosuje się ogólnej procedury administracyjnej o zawieszeniu postępowania, w szczególności przepisów określających przesłanki takiego zawieszenia, to istota zawieszenia we wszystkich postępowaniach, w tym w postępowaniu egzekucyjnym, jest niewątpliwie taka sama, a mianowicie w trakcie zawieszenia organ administracji nie może podejmować żadnych czynności poza enumeratywnie wskazanymi w ustawie. Kompetencję do podejmowania czynności procesowych pomimo zawieszenia postępowania, w szczególnych okolicznościach, przewiduje przepis art. 102 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm.; dalej określanej jako "K.p.a."), zgodnie z którym organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Przepis ten znajduje zastosowanie także w postępowaniu egzekucyjnym z uwagi na dyspozycję art. 18 u.p.e.a. W niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek, o których mowa w art. 102 K.p.a. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego obligowało organ do powstrzymania się przed podejmowaniem czynności, w tym także polegających na merytorycznym rozpatrzeniu żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego, do czasu podjęcia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan M. C. wniósł o uchylenie w całości rozstrzygnięcia organu II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 138 § 2 w związku z art. 144 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowania polegające na bezzasadnym uchyleniu przez organ odwoławczy postanowienia organu I instancji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy zaistniały przesłanki do uchylenia w całości postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 stycznia 2018 r. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zarzucił ponadto naruszenie art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3 i 7 i § 2 u.p.e.a. oraz art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 18 w związku z art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3, 7 i § 2 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sad administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych orzeczeń z prawem. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd, że w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla mienia społecznego (art. 102 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1814/15). Organ administracji publicznej może podejmować również niektóre czynności zmierzające do usunięcia przyczyn zawieszenia postępowania (art. 100 § 1 i 3 u.p.e.a.). Zgodnie ze stanowiskiem doktryny potrzeba dokonania czynności nie może uchylać stanu zawieszenia postępowania w danej sprawie, a zatem nie są to czynności właściwe postępowaniu administracyjnemu (por. A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt – Gotowicz, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz." https://sip/lex.pl/#commentary/587275062/559876-art. 102). Zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7,9 i 10 u.p.e.a. zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego ma w tego rodzaju sytuacji charakter deklaratoryjny, zaś skutki zawieszenia postępowania powstają z momentem zaistnienia zdarzenia powodującego zawieszenie postępowania egzekucyjnego, tj. z momentem zgłoszenia zarzutów. Z art. 58 § 1 u.p.e.a. wynika, że w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym, że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzi zatem do braku możliwości podejmowania czynności egzekucyjnych. W trakcie zawieszenia postępowania organ egzekucyjny nie może podejmować żadnych czynności poza enumeratywnie wskazanymi w ustawie (por. R. Hauser, A. Skoczylas "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", Warszawa 2014 r., str.281). Umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z zaistnieniem przesłanek wskazanych w art. 59 u.p.e.a., zarówno przesłanek merytorycznych lub formalnych, jest możliwe po podjęciu postępowania zawieszonego. Wydanie orzeczenia kończącego postępowanie, jakim jest jego umorzenie jako bezprzedmiotowego, nie należy do czynności niezbędnych w rozumieniu art. 102 K.p.a. Nie jest zatem możliwe wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania bez podjęcia zawieszonego postępowania (tak: wyrok WSA w Warszawie z 17 marca 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1842/13, wyrok WSA w Warszawie z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 279/04, wyrok WSA w Warszawie z 12 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1340/07, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" pod red. A. Wierzbowskiego, Warszawa 2018, Legalis, https://sip.legalis.pl-art.102). Z tych względów nie zostały uznane za trafne zarzuty strony wywodzone z przekonania, że orzeczenie o skutkach dalej idących – orzeczenie o umorzeniu postępowania, mogło być wydane w stanie faktycznym niniejszej sprawy. W ocenie Sądu zgodne z prawem jest stanowisko organu, że zachodziły podstawy do wydania postanowienia kasacyjnego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. W świetle powyższego, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę.