III FSK 259/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, Protokolant Anna Błażejczyk, , po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2021 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 40/18 w sprawie ze skargi D. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D. Ż. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 40/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę D. Ż. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 grudnia 2017 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Skargę kasacyjną wywiodła skarżąca. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania sądowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: - art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), a w szczególności art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 215 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: O.p.) poprzez nie uwzględnienie skargi, pomimo błędnego uznania Sądu pierwszej instancji, że błąd w określeniu strony postępowania podatkowego, a więc imienia i nazwiska wspólnika zlikwidowanej spółki cywilnej jest oczywistą omyłką i zastosowanie przepisu, który nie może znaleźć zastosowania; - art. 174 pkt 2 P.p.s.a., a w szczególności art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 215 § 1 i art. 227 O.p. poprzez nie uwzględnienie skargi pomimo błędnego uznania, że postanowienie w sprawie sprostowania oczywistej omyłki wydane w dniu 13 października 2017 r. nie zostało zaskarżone, podczas gdy zostało ono zaskarżone w odwołaniu od decyzji w dniu 29 września 2017 r.; - art.174 pkt 2 P.p.s.a., a w szczególności art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 121 O.p. poprzez nie uwzględnienie skargi, pomimo że prowadzone postępowanie było w sposób naruszający fundamentalną zasadę zaufania do organów podatkowych. Skarżąca wniosła o uchylenie lub zmianę zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednakże z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Zważywszy na postawione w skardze kasacyjnej zarzuty przede wszystkim wskazać należy na przedmiot rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji, ponieważ to ten przedmiot wyznaczył zakres kontroli Sądu. Otóż zaskarżona została decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 grudnia 2017 r, którą orzeczono o solidarnej odpowiedzialności skarżącej, jako wspólnika spółki cywilnej, za zaległości podatkowe tej spółki. Sąd pierwszej instancji mógł zatem orzekać w granicach zakreślonych rozstrzygnięciem zawartym w tej decyzji. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkami niemającymi zastosowania w niniejszej sprawie). Z przepisu tego wynika, że sąd pierwszej instancji jest związany "granicami sprawy", a niezwiązany jest wyłącznie "granicami skargi". Termin "granice sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Takie stanowisko jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie. Dla przykładu przywołać można uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 997 r., OPS 12/96 (ONSA 1997/3, poz. 104), w której stwierdzono, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność (tak też w wyrokach NSA np. z dnia z 28 maja 2018 r., II FSK 1698/17 oraz z dnia 13 października 2020 r. II FSK 1819/18 – publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). We wniesionej w niniejszej sprawie skardze kasacyjnej nie postawiono żadnego zarzutu dotyczącego przedmiotu sprawy, która została rozpoznana zaskarżonym wyrokiem. Tymczasem zarzuty skargi kasacyjnej, aby były skuteczne, muszą odnosić się do tych przepisów prawa, które legły u podstaw rozstrzygnięcia zawartego w skarżonym wyroku sądu pierwszej instancji lub które powinien był sąd zastosować, jako że skarga kasacyjna jest skierowana przeciwko wyrokowi sądowemu (jedynie pośrednio przeciwko rozstrzygnięciu administracyjnemu, które podlegało kontroli sądowej). Biorąc pod uwagę postawione w petitum skargi kasacyjnej zarzuty oraz ich uzasadnienie stwierdzić należy, że dotyczą one sprawy, która była przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia zarówno na etapie postępowania podatkowego, jak sądowego. Skierowane bowiem zostały do postanowienia wydanego wobec drugiego członka spółka cywilnej, za zaległości której orzeczono odpowiedzialność skarżącej. Postanowieniem tym sprostowano, wydaną w odrębnym postępowaniu, decyzję orzekającą o solidarnej odpowiedzialności tego drugiego wspólnika spółki cywilnej za zaległości podatkowe tej spółki. Decyzja ta została zaskarżona do Sądu pierwszej instancji, a od wydanego w tej sprawie wyroku złożono skargę kasacyjną, która została rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w tym samy dniu, co skarga kasacyjna skarżącej w niniejszej sprawie. Wyłącznie w ramach tegoż postępowania Sąd może wypowiedzieć się odnośnie do zasadności zarzutów dotyczących ww. postanowienia. Bezsprzecznie ich ocena wykracza poza granice sprawy, w której wydano zaskarżony niniejszą skargą kasacyjną wyrok. Co najwyżej powiedzieć można, że wyrażone w zaskarżonym wyroku stanowisko jest prawidłowe. Słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro postanowienie wydane wobec drugiego członka zarządu pozostaje w obrocie prawnym i jest ostateczne, to wywołuje skutek w nim określony. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. s. B. Woźniak s. J. Sokołowska s. P. Borszowski