II OSK 3745/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-06-16
Skład orzekający: Roman Hauser, Jerzy Siegień, Sławomir Pauter
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego, wydana pomimo odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli te odstępstwa nie wpłynęły na usytuowanie, obrys i układ budynku, a jedynie na zagospodarowanie terenu wokół niego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji i organów administracji. Stwierdzono, że odstępstwa od projektu budowlanego, polegające na zmianach w zagospodarowaniu terenu wokół budynku (np. likwidacja balkonów, zmiana lokalizacji ciągu pieszego), nie stanowiły istotnych wad wpływających na możliwość stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Kluczowe było to, że nie zmieniły się usytuowanie, obrys i układ samego budynku, a także warunki dostępu dla osób niepełnosprawnych na dzień kontroli.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku wielorodzinnego, zarzucając istotne odstępstwa od projektu budowlanego, w tym likwidację balkonów, zmianę lokalizacji ciągu pieszego oraz brak zapewnienia odpowiedniego dostępu dla osób niepełnosprawnych. Organy administracji i Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że odstępstwa te nie były istotne, ponieważ nie wpłynęły na usytuowanie, obrys i układ budynku, a dostęp dla osób niepełnosprawnych został zapewniony. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną od wyroku WSA oddalającego skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser (spr.) sędzia NSA Jerzy Siegień sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J.B.-D. i J.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2314/17 w sprawie ze skargi J. B.-D. i J. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z 4 lipca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2314/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA albo sąd I instancji), działając w sprawie ze skargi J.B.-D. i J.D. (dalej wnioskodawcy albo skarżący) oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej GINB) z [...] sierpnia 2017 r., znak [...] zapadłą w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie prawnym i faktycznym:
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) decyzją z [...] czerwca 2017 r., działając na podstawie art. 156 § 1, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm., dalej pr.bud.), po rozpatrzeniu wniosku J.B.-D., J.D., W.K., D.K., A.S.-K., i A.O. z 10 kwietnia 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] (dalej PINB) z [...] października 2010 r., znak: [...], którą udzielono firmie [...],[...] Sp.J. (dalej spółka) pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego wybudowanego na działkach nr ewid. [...],[...] i części działki [...] przy ul. [...] w [...], odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] 13 lutego 2009 r., nr [...], zatwierdził projekt budowlany i udzielił spółce pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działkach nr ewid. [...],[...] i części działki [...] przy ul. [...] w [...] wraz z instalacjami związanymi z budynkiem. Budynek zaliczony został do kategorii XIII, co zobowiązywało inwestora do uzyskania po zakończeniu budowy decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Po zrealizowaniu budynku inwestor wystąpił do PINB z wnioskiem o wydanie pozwolenia na użytkowanie, co w efekcie doprowadziło do wydania decyzji z [...] października 2010 r. Po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie lokale w budynku zostały prawnie wyodrębnione i sprzedane. Organ wskazał, że obecnie właścicielem budynku jest Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ul. [...] w [...].
W podaniu o stwierdzenie nieważności wnioskodawcy stwierdzili, że zagospodarowanie terenu zostało wykonane niezgodnie z pozwoleniem na budowę oraz projektem budowlanym, w związku z tym PINB dokonał odbioru inwestycji niezgodnie z dokumentacją projektową oraz prawem. Wnioskodawcy podnosili, że projekt przewidywał dostęp do klatek 2 i 3 bezpośrednio z poziomu 0 czyli z chodnika zaprojektowanego wzdłuż ściany zachodniej budynku, podczas gdy obecnie do klatek prowadzą schody. Wskazali, że do zachodniej części budynku przylega ława betonowa, którą niektórzy uważają za ciąg komunikacyjny lub podjazd dla osób niepełnosprawnych. Zdaniem wnioskodawców, projekt budowlany nie przewidywał budowy pochylni dla osób niepełnosprawnych oraz ciągu komunikacyjnego przylegającego do ściany budynku. Chodnik, który stanowi ciąg komunikacyjny, nie może przylegać do ściany budynku, gdyż mieszkania o numerach 1, 2 i 3 mają w projekcie i umowie zakupu mieszkań balkony, które nie zostały wykonane, w zamian za to inwestor zlokalizował pod oknami tych mieszkań tarasy.
Przeprowadzona 11 października 2010 r. przez PINB kontrola nie wykazała, aby doszło do naruszenia art. 59a pr.bud. Organ stwierdził, że trakcie budowy inwestor dokonał odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, w zakresie usytuowania chodnika po zachodniej stronie budynku, co wynika z porównania stanu projektowego ze stanem wykonanym. Według projektu w rzucie z góry od strony zachodniej budynku w kondygnacji piwnicy ściana zewnętrzna piwnicy wysunięta o około 2 m poza lico ściany zewnętrznej parteru miała być obsypana gruntem tworzącym skarpę. Dostęp do klatek schodowych nr 2 i nr 3 od strony zachodniej budynku był zaprojektowany przez ciąg pieszy o szerokości około 1,5 m, położony po stronie zachodniej budynku, ciągnący się od wejścia z ulicy od strony północnej. Ciąg pieszy zaprojektowany był w odległości ok. 2 m od lica ściany zewnętrznej parteru, czyli miał być urządzony na gruncie obsypującym ścianę zachodnią piwnicy, a zatem na tym samym poziomie co strop piwnicy. Z przekroju A-A w projekcie zagospodarowania terenu i architektury wynika, że poziom tego ciągu pieszego był identyczny z poziomem występującym nad stropem piwnicy wystającej poza obrys parteru. Na wystającej poza obrys parteru płycie piwnicy miały być również wykonane przylegające do lokalu nr 1, lokalu nr 2 i lokalu nr 3 "balkony" - w istocie tarasy wygrodzone barierami na płycie stropu piwnicy, z najwyższą warstwą wykonaną najprawdopodobniej z kostki brukowej. Pozostały obszar na płycie tarasu prawdopodobnie mógł zawierać na wierzchu warstwę wegetacyjną, brak było jednak w projekcie przekroju przechodzącego przez balkon po stronie zachodniej pokazującego warstwy stropu nad garażem.
W rzeczywistości nie dokonano obsypania ściany piwnicy i ściana ta wystaje na wysokość kilkudziesięciu centymetrów nad poziom terenu tworząc uskok, a na całej płycie stropowej nad piwnicą, wystającej około 2 m poza lico ściany parteru od strony zachodniej wykonano warstwy wyłożone kostką brukową oraz na części płytkami ceramicznymi. W ten sposób na płycie stropowej piwnicy powstał ciąg pieszy rozciągający się na szerokość około 2 m od samego lica ściany zewnętrznej parteru, zabezpieczony balustradą. Jednocześnie kilkadziesiąt centymetrów (uskok) poniżej tej płyty utwardzono istniejący teren kostką brukową tworząc dojazd i dojście do budynku, od którego do klatek nr 2 i 3 prowadzą schody terenowe.
Odstąpienie to nie zostało przez organ I instancji uznane za odstąpienie istotne w rozumieniu art. 36a ust. 5 pr.bud., skutkującym koniecznością odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego i wszczęcia w stosunku do tego budynku postępowania naprawczego, o którym mowa w art. 50-51 pr.bud. Porównując stan zaprojektowany ze stanem istniejącym w czasie kontroli obowiązkowej organu powiatowego, nie zmieniły się warunki dostępu do budynku dla osób niepełnosprawnych. Natomiast wydzielenie tarasów zajmujących całą szerokość ciągu komunikacyjnego, uniemożliwiających użytkowanie tego ciągu komunikacyjnego, wykonane zostało już po udzieleniu pozwolenia na użytkowanie. Kwestie zagrodzenia tego ciągu rozstrzygnięte zostały nieprawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach wydział I Cywilny z 16 listopada 2016 r., I C 1776/14.
Jednocześnie wykonano na schodach podjazdy dla osób niepełnosprawnych. Jednakże jak wynika z opracowania biegłego sądowego d/s budowlanych K.P., kąt nachylenia obydwu pochylni wynosi 26 i 28 procent, i zagraża bezpieczeństwu osób. W związku z tym, że podjazd dla osób niepełnosprawnych zagraża bezpieczeństwu osób użytkujących go, konieczne jest usunięcie nieprawidłowości w tym zakresie i powinno to być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 66 pr.bud., zmierzającego do doprowadzenia w ten sposób wykonanego podjazdu do zgodności z przepisami, aby zapewnić bezpieczny i zgodny z przepisami kąt nachylenia podjazdu, co również przyczyni się do rozwiązania problemu dostępu do klatek nr 2 i 3 dla osób niepełnosprawnych oraz dla matek z dziećmi.
Odwołanie od decyzji z [...] czerwca 2017 r. złożyli skarżący.
GINB decyzją z [...] sierpnia 2017 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2017 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podczas budowy inwestor dokonał odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, w zakresie usytuowania chodnika po zachodniej stronie budynku. Inwestor nie dokonał obsypania ściany piwnicy. Ściana ta wystaje bowiem na wysokość kilkudziesięciu centymetrów nad poziom terenu tworząc uskok. Natomiast ciąg pieszy, zabezpieczony balustradą, powstał na całej płycie stropowej nad piwnicą (wystającej około 2 m poza lico ściany parteru od strony zachodniej). Poniżej ww. płyty stropowej teren utwardzono kostką brukową tworząc dojazd i dojście do budynku. Dodatkowo wykonano schody na skarpie wraz z podjazdami dla osób niepełnosprawnych, które stanowiły uzupełnienie możliwości komunikacyjnych o zejście na niższy poziom działki.
GINB wyjaśnił, że powyższe odstąpienie od projektu budowlanego nie ma charakteru istotnego w rozumieniu art. 36a ust 5 pr.bud., nie doszło bowiem do zmiany warunków dostępu do budynku dla osób niepełnosprawnych. Podczas kontroli inwestycji nie stwierdzono, aby wykonany na płycie stropowej piwnicy ciąg komunikacyjny posiadał jakiekolwiek bariery architektoniczne bądź ogrodzenia, które utrudniałyby dostęp dla osób niepełnosprawnych do klatek schodowych nr 2 i nr 3. Wydzielenie tarasów zajmujących całą szerokość ciągu komunikacyjnego, uniemożliwiających jego użytkowanie, zostało wykonane po udzieleniu pozwolenia na użytkowanie, na co m.in. zwracali uwagę skarżący w piśmie z 4 maja 2017 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku o stwierdzenie nieważności.
W świetle przedstawionego wyżej stanu faktycznego i prawnego, w ocenie GINB decyzja PINB z [...] października 2010 r. nie jest obarczona żadną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Weryfikowana decyzja nie jest w szczególności obarczona wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Nie można uznać, że decyzja ta wywołuje skutki społeczno-gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. Dokonane przez inwestora odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, w zakresie usytuowania chodnika po zachodniej stronie budynku, nie ma bowiem charakteru istotnego. Weryfikowana decyzja nie jest obarczona innymi wadami, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.
Na skutek wniesionej skargi, WSA w przywołanym na wstępie wyroku uznał, że decyzja z [...] sierpnia 2017 r. oraz poprzedzające jej wydanie postępowanie nie naruszają prawa. Wskazując na ustalenia dokonane przez organy obu instancji WSA podkreślił, że dostrzeżone odstąpienia od projektu budowlanego słusznie nie zostały uznane za istotne w rozumieniu art. 36a ust. 5 pr.bud. Kluczowe jest bowiem to, że porównując stan zaprojektowany ze stanem wykonanym na dzień kontroli nie zmieniły się warunki dostępu do budynku dla osób niepełnosprawnych. Natomiast wydzielenie tarasów zajmujących całą szerokość ciągu komunikacyjnego, uniemożliwiających użytkowanie tego ciągu komunikacyjnego, wykonane zostało już po udzieleniu pozwolenia na użytkowanie. Zagrodzenie tego ciągu stało się przedmiotem rozstrzygnięcia nieprawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 16 listopada 2016 r., I C 1776/14. Słusznie organ stwierdził, że w takiej sytuacji brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 2010 r., bo nie zachodzą okoliczności wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a.
W ocenie Sądu, w okolicznościach tej sprawy tylko istnienie naruszeń związanych z brakiem zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania terenu, bądź brakiem zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne, byłoby podstawą do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Nie każde bowiem odstępstwo od projektu zagospodarowania terenu jest odstępstwem istotnym. Na pewno nie jest ono istotne wówczas, gdy usytuowanie, obrys i układ projektowanego obiektu budowlanego nie zmienia się. Tak właśnie jest w sprawie niniejszej.
Fakt, że na schodach zostały wykonane podjazdy dla osób niepełnosprawnych, których kąt nachylenia zagraża bezpieczeństwu nie stanowi również podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, skoro w toku działań faktycznych (podjętych dobrowolnie czy nakazanych) możliwe jest doprowadzenie wykonanego podjazdu do zgodności z przepisami pr.bud. Z kolei kwestie cywilnoprawne (poczucie doznanej przez skarżących szkody), wynikłe na tle relacji między nabywcą lokalu, a developerem w zakresie deklarowanych właściwości nabywanego lokalu, pozostają poza sferą działania organu nadzoru budowlanego, który dokonuje sprawdzeń o jakich mowa w art. 59a pr.bud. Przy czym, jak wynika z treści tego przepisu, kontrola ta nie jest absolutna, a obejmuje zasadnicze elementy powstałego obiektu, zapewniające jego użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem.
W skardze kasacyjnej J.B.-D. oraz P.D., reprezentowani przez radcę prawnego, zaskarżyli wyrok z 4 lipca 2018 r. w całości zarzucając naruszenie:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 1 § 1, art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4, 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75, art. 77, 80 i 107 § 3, 156 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 ust. 4 pr.bud. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli, polegające na nieuzasadnionym oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji także nie uchyleniu decyzji organu II instancji, utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym brak rozpatrzenia całości materiału dowodowego, niewłaściwe odczytanie opinii biegłego K.P., który stwierdził, że wykonanie przynależnych do mieszkań 1,2,3 balkonów zgodnie z pierwotnym projektem budowlanym nie pozwoli na uzyskanie wystarczającej szerokości na urządzenie dojazdu dla osób niepełnosprawnych, nie zapoznanie się z projektem budowlanym celem stwierdzenia, czy istnieją odstępstwa od niego, niewyjaśnienie w uzasadnieniu motywów rozstrzygnięcia, brak rozważenia, czy organy pierwszej i drugiej instancji należycie wywiązały się z obowiązku kontroli i czy zasadnie nie podjęły kroków przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego i budowlanego, które organ winien był podjąć z urzędu w słusznym interesie społecznym, a mianowicie załatwić sprawę:
a) przez odmowę wydania pozwolenia na użytkowanie wobec tego, że budynek został wybudowany ż istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego wymagającymi zmiany pozwolenia na budowę, tj. samowolnie zlikwidowano balkony mieszkań nr 1, 2, 3 kosztem których urządzono podjazd dla osób niepełnosprawnych i to tylko i wyłącznie na potrzeby odbioru budynku, zmieniono plan zagospodarowania terenu, podniesiono budynek w ten sposób, że wejście do klatek schodowych nr 2 i 3 biegnie schodami, a nie jak przewidziano w projekcie z poziomu 0, ciąg pieszy który w projekcie biegnie około 2 m od ściany zewnętrznej budynku posadowiono tuż przy budynku, zaś zlikwidowano ciąg pieszy mający bieg za pasem zieleni, projekt nie zakłada warunków do korzystania z budynku przez osoby niepełnosprawne, projekt nie przewiduje drogi przeciwpożarowej. Wszystkie wymienione odstępstwa są niewątpliwie odstępstwami istotnymi wymagającymi zmiany projektu oraz zmiany pozwolenia na budowę co nie nastąpiło, a czego organy I i II instancji jak też sąd I instancji nie zauważają ewentualnie,
b) prowadząc czynności w zakresie naprawczym lub w zakresie następczej kontroli po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie samowoli budowlanej, doprowadzając do usunięcia nieprawidłowości obiektu budowlanego albowiem już z samego materiału zgromadzonego w sprawie wynikało, że mamy do czynienia z samoczynną zmianą parametrów obiektu budowlanego poprzez zlikwidowanie balkonów mieszkań położonych na parterze kosztem urządzenia podjazdu dla osób niepełnosprawnych, który to także nie spełnia parametrów wymaganych dla takiego podjazdu, co zostało potwierdzone w opinii biegłego K.P. sporządzonej w sprawie IC 1776/14 Sądu Okręgowego w [...], a czego organy wydające decyzję jak też sąd pierwszej instancji w ramach kontroli wydanych decyzji nie zauważają.
II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj:
a) przez niezastosowanie art. 80, 81, 83, 84, 84a pr.bud. w zw. z art. 51, 52 pr.bud. i nie doprowadzenie do zgodnego z prawem funkcjonowania obiektu budowlanego inwestora poprzez postępowanie naprawcze, a także z ostrożności procesowej, gdy przyjąć, że postępowanie naprawcze jest niemożliwym
b) przez niewłaściwe zastosowanie art. 80, 81, 83, 84, 84a pr.bud. w zw. z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 59a ust. 1 pkt 1 i 2 pr.bud. i wydanie pozwolenia na użytkowanie mimo wybudowania budynku niezgodnie z projektem budowanym stanowiącym podstawę wydania pozwolenia na budowę, niedoprowadzenie do usunięcia nieprawidłowości obiektu budowlanego inwestora na skutek wykonania zmian przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie jak i już po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie wobec braku odrębnego uzyskania pozwolenia na zmianę projektu budowlanego i zmiany sposobu jego użytkowania - samowola budowlana, albowiem w obydwu przypadkach, już z samego materiału zgromadzonego w sprawie wynikało, że mamy do czynienia z samoczynną zmianą obiektu budowlanego poprzez likwidację balkonów dla potrzeb odbioru budynku, a następnie wybudowanie ich na rzekomym ciągu dla pieszych zaprojektowanym w odległości 2 m od lica ściany zewnętrznej parteru a faktycznie -wybudowanym przy samej ścianie zewnętrznej parteru,
c) przez niewłaściwe zastosowanie art. z art. 80, 81, 83, 84, 84a w zw. z art. 36a ust. 1, ust. 5 Prawa budowlanego przez przyjęcie, że:
- likwidacja balkonów mieszkań na parterze,
- wybudowanie budynku bez zachowania odpowiedniego poziomu, tj. brak obsypania ściany piwnicy powodujące wystąpienie uskoku, a na całej płycie stropowej nad piwnicą wystającej około 2 m poza lico ściany parteru,
- wybudowanie ciągu pieszego bezpośrednio przy ścianie zewnętrznej podczas gdy zaprojektowany był w odległości 2 m od lica ściany zewnętrznej parteru,
- brak zachowania poziomu 0 w miejscu dostępu do klatek nr 2 i 3,
- istotna zmiana sposobu zagospodarowania terenu,
- brak zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze; nie stanowi istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego i nie wymaga decyzji w przedmiocie zmiany pozwolenia na budowę.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Pismem z 8 października 2019 r. skarżący kasacyjnie przedstawili dodatkowe wnioski dowodowe w sprawie na okoliczność, że obiekt budowlany został wykonany w sposób niezgodny z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny ograniczony był do sformułowanych we wniesionym środku odwoławczym podstaw kasacyjnych, nie dopatrując się z urzędu wystąpienia którejkolwiek z przesłanek stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyczerpująco wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Zarzuty kasacyjne, o charakterze polemicznym względem ustaleń prawnych i faktycznych poczynionych przez sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie mogły znaleźć usprawiedliwienia.
Orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podzielił ustalenia faktyczne przyjęte przez sąd I instancji w ślad za organami administracji. WSA zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na dokonane odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowalnego zarówno w odniesieniu do strony zachodniej budynku, którego ściana zewnętrzna piwnicy miała być wysunięta o około 2 metry poza lico ściany parteru i powinna być obsypana gruntem tworzącym skarpę, jak i sposobu wykonania przylegających do lokali nr 1, 2 i 3 balkonów, skończywszy na ciągu pieszym prowadzącym do budynku. Co istotne, WSA podkreślił, że projekt budynku nie odbiega od jego rzeczywistego wyglądu w odniesieniu do takich mierników, jak usytuowanie, obrys i układ. Zdaniem sądu I instancji, które Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, jedynie istnienie naruszeń związanych z brakiem zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania terenu, bądź też brakiem zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z obiektu przez osoby niepełnosprawne, stanowiłoby podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 2010 r.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej trafnie zauważono, że stwierdzenie nieważności decyzji ma charakter wyjątkowy. W odniesieniu do rażącego naruszenia prawa, o którym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., należy stwierdzić, że dotyczy ono sytuacji, gdy uchybienie obowiązującej regulacji prawnej jest oczywiste, tj. na tyle wyraźne, że nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Skarżący kasacyjnie sami wskazali, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z brzmieniem przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Efektem takiego naruszenia prawa jest powstanie skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Innymi słowy, domaganie się stwierdzenia nieważności decyzji wskazanych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może obejmować wszystkich uchybień, jakich dopuścił się organ wydając decyzję. Wyeliminowanie jej z obrotu prawnego w tym nadzwyczajnym trybie postępowania jest wyjątkiem od zasady trwałości czasowej rozstrzygnięć ostatecznych. Wyjątek ten nie powinien podlegać wykładni rozszerzającej.
Odnosząc się do sformułowanych zarzutów kasacyjnych, w tym przede wszystkim przedstawionych w podstawach uchybień dotyczących wyników kontroli budynku położonego w [...] przy ul. [...], które zaowocowały wydaniem decyzji z [...] października 2010 r., sąd I instancji trafnie uznał, że nie jest ona obarczona wadą rażącego naruszenia prawa. Sąd I instancji wyraźnie wskazał, że zmiany dokonane przez inwestora, mimo że mogą wydawać się niekorzystne dla skarżących kasacyjnie, nie stanowią istotnego odstępstwa w myśl art. 36a ust. 1 pr.bud., ponieważ nie doprowadziły do zmiany usytuowania, obrysu i układu budynku, a jedynie zagospodarowania istniejącego wokoło niego. Jak zostało to już zauważone, zarzuty kasacyjne mają charakter polemiczny względem tej tezy, nie podważając jej logiczności oraz trafności. Skarżący kasacyjnie jedynie hipotetycznie przyjmują, że podjazd dla osób niepełnosprawnych przy założeniu zgodności obiektu z projektem budowlanym w odniesieniu do istnienia balkonów przynależnych do mieszkań nr 1, 2 i 3, byłby niezgodny z art. 1 § 1, art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4, 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75, art. 77, 80 i 107 § 3, 156 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 ust. 4 pr.bud., podczas gdy w aktualnym stanie faktycznym i prawnym zarówno organy obu instancji, jak i WSA nie wypowiedziały się na temat konieczności wybudowania tych balkonów, badając istniejący stan faktyczny i na jego podstawie wypowiadając się o zgodności z prawem dostępu do budynku osób niepełnosprawnych. Wskazane w podstawach kasacyjnych zmiany względem zagospodarowania działki na której znajduje się budynek, dotyczące likwidacji balkonów i zastąpienia ich tarasami, wybudowania ciągu pieszego bezpośrednio przy ścianie zewnętrznej budynku, braku zachowania poziomu "0" w miejscu dostępu do klatek nr 2 i 3 trafnie zostały uznane przez WSA za nie spełniające wymagania o którym stanowi art. 36a ust. 1 pr.bud.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło