II SA/Kr 537/18
WyrokWSA w Krakowie2018-07-05
Skład orzekający: Mirosław Bator, Tadeusz Kiełkowski, Iwona Niżnik-Dobosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo umorzyło postępowanie odwoławcze z powodu braku legitymacji procesowej strony, która wniosła odwołanie od decyzji o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko?Ratio decidendi
Sąd administracyjny podzielił ocenę Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że skarżący nie posiadał legitymacji procesowej do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, stroną postępowania jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. Działki skarżącego nie przylegały bezpośrednio do terenu inwestycji, nie przewidywano przekroczenia standardów jakości środowiska ani ograniczeń w zagospodarowaniu, a hipotetyczne ryzyko zanieczyszczenia wód gruntowych nie uzasadniało uznania jego nieruchomości za znajdujące się w obszarze oddziaływania. W związku z brakiem legitymacji, umorzenie postępowania odwoławczego było prawidłowe.Stan faktyczny
Skarżący S. C. wniósł odwołanie od decyzji Burmistrza stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia budowy instalacji fotowoltaicznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że skarżący nie posiada legitymacji procesowej, ponieważ jego nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. S. C. zaskarżył tę decyzję, zarzucając wadliwe badanie jego interesu prawnego i naruszenie przepisów postępowania, w tym zasad doręczania pism.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2018 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko skargę oddala.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 31 stycznia 2018 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z odwołaniem S. C. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia 21 sierpnia 2017 r. Nr [...] orzekającej o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia pn.: "Budowa instalacji fotowoltaicznej o mocy do 6 MW" w Z. na działkach nr [...] – umorzyło postępowanie odwoławcze.
Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Burmistrz Miasta i Gminy O., decyzja nr [...] z dnia 21 sierpnia 2017 r., znak [...], działając na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 78 ust. 1 pkt 2, art. 80 ust. 2 i art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U z 2017 r. poz. 1405) w związku z § 3 ust. 1 pkt 52 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 71) oraz art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2016 r. poz. 446 z późn. zm.) orzekł: I. Brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia pn.: "Budowa instalacji fotowoltaicznej o mocy do 6 MW" w Z. na działkach nr [...] Inwestor: [...] Sp. z o.o., [...] ul. [...]. II. Charakterystyka przedsięwzięcia jw. stanowi Załącznik do niniejszej decyzji.
Pismem z dnia 20 września 2017 r. S. C. wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odwołujący się oświadczył, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Odwołujący się wskazał następujące uchybienia: "1) wydana decyzja administracyjna, nie zawiera w ogóle obowiązkowych ustaleń przewidzianych w art. 84 ust. 1, art. 85 ust. 2 pkt 2) w związku z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 353 i 961). Jest to błąd, który dyskwalifikuje wydaną decyzję i tylko z tego powodu należy ją uchylić, gdy nie zawiera ona istotnych z punktu widzenia art. 107 k.p.a. elementów, tj. treści samego rozstrzygnięcia, gdyż organ musi ustalić co jest przedmiotem inwestycji i jak ma ona wyglądać. Nie może tylko opisać historii sprawy, co uczynił. 2) zbadanie zgodności planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego O. [...] zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w O. z dnia 15 czerwca 2010 r. ze zm., gdyż w obecnych jej postanowieniach nie możliwości postawienia farmy fotowoltaicznej. Jest tylko zapis o elektrowniach wiatrowych na tym terenie".
Po otrzymaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wystosowało następujące pisma: 1) wezwanie S. C. o wykazanie interesu prawnego, poprzez wskazanie numeru nieruchomości, której jest właścicielem oraz przesłanie dokumentu potwierdzającego ten stan; 2) wezwanie pełnomocnika inwestora o przedłożenie poświadczonej przez właściwy organ kopii mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującej przewidywany obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie oraz wypisu z rejestru gruntów lub innego dokumentu, wydanego przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, pozwalającego na ustalenie stron postępowania, zawierającego co najmniej numer działki ewidencyjnej oraz, o ile zostały ujawnione: numer jej księgi wieczystej, imię i nazwisko albo nazwę oraz adres podmiotu ewidencyjnego, obejmującego przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującego obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie; 3) wezwanie organu I instancji o wyjaśnienie czy organ poza inwestorem, tj. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. uznał za strony postępowania inne osoby fizyczne czy podmioty prawne, bowiem w rozdzielniku decyzji wskazano, że stronom postępowania decyzja zostanie doręczona zgodnie z art. 49 k.p.a. i wydano obwieszczenie w oparciu o art. 49 k.p.a.
W odpowiedzi na powyższe wezwania organ I instancji przesłał mapy ewidencyjne i wypisy z ewidencji gruntów załączone do postępowania prowadzonego w 2015 r., a wykorzystane w postępowaniu niniejszym; inwestor wyjaśnił, że żądane dokumenty zostały przedłożone organowi I instancji, który przekaże je organowi odwoławczemu, a niezależnie od tego przedłożył wypis z rejestru gruntów i kopię mapy ewidencyjnej. W piśmie inwestora wskazano także, że jego zdaniem obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, obejmuje jedynie działki nr [...] w Z., a S. C. nie ma statusu strony w przedmiotowym postępowaniu. Z kolei S. C. w piśmie z dnia 11 stycznia 2018 r. poinformował, że wraz z małżonką E. C. jest współwłaścicielem: 1) zabudowanej budynkiem mieszkalnym nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0603 ha położonej w miejscowości Z., obręb nr [...], gmina O., dla której to nieruchomości Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w O. prowadzi księgę wieczystą o nr KW [...] Numer działki ewidencyjnej to [...]. Teren ten oznaczony jest w ewidencji gruntów symbolami: [...]; 2) nieruchomości rolnej o powierzchni 1,6172 ha (nr działki ewid. [...]). Teren ten oznaczony jest w ewidencji gruntów symbolami: RIVb oraz RV; nieruchomości gruntowej zabudowanej o powierzchni 0,0508 ha (nr działki ewid. [...]). Teren ten oznaczony jest w ewidencji gruntów symbolem: [...] oraz nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0631 ha (nr działki ewid. [...]). Teren ten oznaczony jest w ewidencji gruntów symbolem: [...]. Dla nieruchomości tych Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w O. prowadzi księgę wieczystą o nr KW [...]; 3) nieruchomości rolnej o powierzchni 1,1408 ha (nr działki ewid. [...]). Teren ten oznaczony jest w ewidencji gruntów symbolami: [...]. Dla tej nieruchomości Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w O. prowadzi księgę wieczystą o nr KW [...] Nieruchomości te znajdują się na obszarze objętym ustaleniami w/w miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...], jednostka "B" sołectwo Z., w ramach którego planowana jest inwestycja w postaci farmy fotowoltaicznej. Dodatkowo odwołujący się wskazał, że w ramach postępowania w sprawie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia organ ma obowiązek wyznaczyć strefę oddziaływania planowanego przedsięwzięcia i wskazać możliwe oddziaływania takiego obiektu. Jako mieszkaniec wsi Z. i współwłaściciel nieruchomości znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej farmy fotowoltaicznej odwołujący się ma prawo uczestniczenia w tym postępowaniu na prawach strony i organ I instancji to uwzględnił. Interes prawny odwołującego wyraża się w tym, że planowana lokalizacja farmy w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej uniemożliwi dalsze zagospodarowanie jego terenów znajdujących poza linią obecnej zabudowy, będzie oddziaływała na pobliskie zabudowania mieszkalne wsi Z., gdzie mieszka, w postaci stałej emisji silnych pól elektromagnetycznych w ciągu dnia. Stałe przebywanie w pobliżu takich miejsc może się wiązać z narażeniem na utratę zdrowia.
W dniu 31 stycznia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną na wstępie decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ przestawił przesłanki legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym i jej znaczenie na etapie badania dopuszczalności odwołania. Organ odwoławczy wskazał w szczególności, że dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, innych niż wnioskodawca (podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 73 ust. 1), konieczne jest prawidłowe ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. W tym kontekście zwrócono uwagę na to, że z dniem 1 stycznia 2018 r. dodano art. 74 ust. 3a w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, który stanowi kto jest stroną postępowania w tym postępowaniu. W ocenie organu odwoławczego, oddziaływanie planowanej do realizacji inwestycji (budowa instalacji fotowoltaicznej) zamyka się w granicach terenu, na którym ma być ona realizowana, to są działki nr [...] w miejscowości Z.; natomiast działki, których właścicielem jest S. C., o nr nr [...], [...], [...], [...] i [...], nie są działkami przylegającymi bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie, znajdują się w znacznej odległości od terenu inwestycji. Oznacza to, iż S. C. nie jest stroną postępowania i nie ma prawa do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia 21 sierpnia 2017 r. Nr [...] orzekającej o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia pn.: "Budowa instalacji fotowoltaicznej o mocy do 6 MW" w Z. na działkach nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło też przyczyny, dla których nie zostało wydane postanowienie z art. 134 k.p.a., lecz decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego.
Pismem z dnia 14 marca 2018 r. S. C. złożył skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący wniósł o przeprowadzenie rozprawy, uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał w szczególności, że organ II instancji w sposób wadliwy dokonał zbadania jego interesu prawnego, pomijając okoliczność, że organ I instancji nie miał wątpliwości co do kręgu stron postępowania. Samodzielne ustalenia SKO w tym względzie oparte zostały o stanowisko wnioskodawcy, który z oczywistych względów nie jest zainteresowany udziałem sąsiadów w takim postępowaniu oraz wydruk z portalu geoportal.gov.pl, który pozbawiony jest mocy dokumentu urzędowego, mogącego przedstawiać jakąkolwiek wartość dowodową w rozumieniu art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zdaniem skarżącego, przedmiotowe postępowanie administracyjne w obu instancjach zostało przeprowadzone wadliwie, z rażącym naruszeniem przepisów postępowania. Kluczowe znacznie w sprawie ma okoliczność, że z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie nowelizacja przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), która dokonała wielu zmian w przepisach, m.in. w zasadach doręczania pism stronom postępowania. Jak ustalił organ II instancji, w toku postępowania przed Burmistrzem Miasta i Gminy O., organ dokonywał obwieszczeń na podstawie przepisów art. 49 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. W związku z wejściem w życie nowelizacji k.p.a., organy obu instancji powinny zastosować nowe zasady doręczania decyzji administracyjnej stronom postępowania (art. 49, art. 49a i art. 49b k.p.a., zwłaszcza w sytuacji, kiedy przyjęły, iż ich liczba przekracza 20 osób). Samorządowe Kolegium Odwoławcze K., analizując sprawę odwołania skarżącego i badając wyłącznie interes prawny skarżącego do udziału w całym postępowaniu, pominęło okoliczność, że w postępowaniu w I instancji brało udział więcej niż 20 osób i w świetle wyjaśnień inwestora oraz nowego przepisu art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. krąg stron mógł w sposób radykalny ulec zmianie. W takiej sytuacji Kolegium, biorąc pod uwagę przytoczone w odwołaniu okoliczności, powinno w pierwszej kolejności zbadać czy liczba stron postępowania jest prawidłowa i czy wskazane one zostały w sposób zgodny z nowo obowiązującymi przepisami prawa. Zachodzi bowiem obawa, że w postępowaniu biorą udział także inne osoby, które nie posiadają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. Znaczenie dla sprawy ma też to, że organ II instancji, ograniczając się do zbadania wyłącznie legitymacji procesowej skarżącego, nie wziął pod uwagę tego, że krąg stron w tym postępowaniu nie został wyznaczony zgodnie z w/w art. 74 ust. 3 ustawy ocenowej i dopiero wyjaśnienie tej kwestii umożliwi prawidłowe procedowanie wniosku złożonego przez inwestora i ocenę tego czy planowane przedsięwzięcie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, czy też nie. Sama analiza tego, czy zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r., wymaga wiadomości specjalistycznych związanych ze specyfiką planowanego przedsięwzięcia i z generowanymi przezeń oddziaływaniami, które mogą generować zanieczyszczenia naruszające standardy jakości środowiska oraz ograniczać możliwość zagospodarowania nieruchomości zgodnie z jej dotychczasowym przeznaczeniem. Brak oceny oddziaływania na środowisko nie zwalnia bowiem organu od obowiązku ustalenia w sposób urzędowo pewny, czy przedsięwzięcie będzie oddziaływać na środowisko i w jaki sposób. Biorąc pod uwagę to, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 28 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. przez wadliwe ustalenie kręgu stron postępowania oraz w konsekwencji decyzja organu I instancji została doręczona nie tym osobom, co trzeba, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało prawny obowiązek uchylenia decyzji z dnia 21 sierpnia 2017 r. do ponownego rozpoznania, gdyż wydano ją z naruszeniem przepisów postępowania, a więc z naruszeniem przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Dopiero po prawidłowym ustaleniu kręgu stron postępowania, możliwe będzie dalsze procedowanie sprawy i ponowne wydanie decyzji przez organ I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Na rozprawie skarżący oświadczył, że przedmiotowe ogniwa znajdują się w odległości około 500 metrów od jego nieruchomości, a negatywnego oddziaływania na jego nieruchomości upatruje w tym, że w razie uszkodzenia tych ogniw szkodliwe substancje mogą przedostać się przez wody gruntowe także do jego nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.
Istotę administracyjnego toku instancji stanowi przejście sprawy administracyjnej z jednej instancji do drugiej z inicjatywy strony dla realizacji zespołu celów, przy czym najistotniejszym spośród nich jest ochrona interesu indywidualnego (por. J. Zimmermann, Administracyjny tok instancji, Kraków 1986, s. 13-14). Środkiem prawnym uruchamiającym tok instancji w polskiej procedurze administracyjnej jest odwołanie. Konstrukcja prawna odwołania oparta jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że postępowanie odwoławcze uruchamiane jest przez prawnie skuteczną (dokonaną z zachowaniem wymogów formalnych i w przepisanym prawem terminie) czynność procesową legitymowanego podmiotu, tj. strony czy też uczestnika na prawach strony (art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej "k.p.a."). Tok instancji nie może być więc uruchomiony z urzędu, lecz wyłącznie z inicjatywy podmiotu stojącego poza ramami organizacyjnymi administracji (por. A. Golęba, w: T. Woś (red.), Postępowanie administracyjne, Warszawa 2015, s. 383). Bez wniesionego skutecznie odwołania kompetencja jurysdykcyjna organu odwoławczego ma charakter niejako potencjalny, nie ulega aktualizacji. Organ odwoławczy nie może wtedy orzekać merytorycznie w sprawie administracyjnej, a gdyby to uczynił – jego decyzja byłaby obarczona kwalifikowaną wadą.
Proceduralną konsekwencją powyższego jest usankcjonowana normatywnie konieczność wyróżnienia w postępowaniu przed organem odwoławczym trzech faz: fazy wstępnej, fazy rozpoznawczej i fazy orzeczniczej. "W fazie wstępnej organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu zbadanie, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. W razie pozytywnego wyniku czynności fazy wstępnej organ nie wydaje żadnego aktu. Wówczas rozpoczyna się kolejna faza postępowania odwoławczego, w ramach której organ podejmuje czynności w celu rozpoznania sprawy. Natomiast jeśli organ stwierdzi niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminowi do jego wniesienia, wówczas ma obowiązek wydać postanowienie, które kończy nie tylko fazę wstępną, lecz także jednocześnie ostatecznie całe postępowanie odwoławcze" (A. Golęba, w: H. Knysiak-Molczyk (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2015, s. 921-922). Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych lub przyczyn podmiotowych, przy czym do tych drugich należy brak legitymacji procesowej i w konsekwencji odwoławczej podmiotu, który odwołanie wniósł. Brak legitymacji odwoławczej odznacza się tu jednak pewną specyfiką, bowiem jego weryfikacja może wymagać określonych czynności wyjaśniających – w konsekwencji zwykło się przyjmować, że wypowiedź organu w tej mierze, poza przypadkami oczywistymi, nie powinna przyjmować formy postanowienia z art. 134 k.p.a., lecz formę decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, przewidzianej w art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. A. Golęba, tamże, s. 924-925 i 942). Tak czy inaczej kwestia legitymacji odwoławczej musi być zawczasu wyjaśniona, a jej rozstrzygnięcie warunkuje możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy i wydania przezeń decyzji merytorycznej.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy uznał, że skarżący nie ma legitymacji procesowej i, w konsekwencji, odwoławczej, wobec czego wniesione przez niego odwołanie nie mogło uruchomić administracyjnego toku instancji. Sąd tę ocenę podziela.
Zważywszy na datę orzekania przez organ odwoławczy, a także odnośne przepisy przejściowe zawarte w ustawie w dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566), tj. art. 545 ust. 1 w ówczesnym brzmieniu (obecnie przepis ten uległ zmianie) – należało przyjąć, jak słusznie uczynił organ odwoławczy, że punktem odniesienia dla weryfikacji legitymacji procesowej skarżącego jest, poza ogólną regułą z art. 28 k.p.a., art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U z 2017 r. poz. 1405). Zgodnie z tym przepisem stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się: 1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie; 2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska; 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
Działki, których właścicielem jest S. C. (nr [...], [...], [...], [...] i [...]), nie przylegają bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie, co więcej, znajdują się w bardzo znacznej odległości od terenu inwestycji. Wynika to zarówno z powołanego przez organ wydruku ze strony geoportal, jaki i ze znajdujących się w aktach map ewidencyjnych (działki skarżącego częściowo są poza nimi, a to właśnie ze względu na znaczną odległość od terenu inwestycji). Sam skarżący przyznał na rozprawie, że odległość jego działek od terenu inwestycji wynosi ok. 500 metrów. Ze zgromadzonej w toku postępowania dokumentacji, w szczególności karty informacyjnej przedsięwzięcia, wynika jednoznacznie, że na działkach skarżącego nie zostaną przekroczone standardy jakości środowiska ani też nie nastąpi ograniczenie w ich zagospodarowaniu, zgodnie z aktualnym przeznaczeniem. Dotyczy to zarówno etapu budowy, jak i funkcjonowania przedsięwzięcia. W czasie budowy źródłem emisji zanieczyszczeń będą tylko maszyny budowlane i środki transportu wykorzystywane przy pracach budowlanych oraz przemieszczane masy ziemne, piasek i cement; nie przewiduje się powstania większego zanieczyszczenia mogącego spowodować trwałe negatywne zmiany w środowisku. Na etapie eksploatacji nie wystąpi oddziaływanie na zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego gazami, pyłami lub odorami; nie będą przekraczane normy akustyczne. W ocenie Sądu, również twierdzenia skarżącego sformułowane na rozprawie co do hipotecznej okoliczności zanieczyszczenia wód gruntowych na skutek ewentualnego uszkodzenia ogniw – nie mogą stanowić podstawy do uznania, że działki skarżącego, odległe od terenu inwestycji, mieszczą się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Konstatacja organu odwoławczego o braku legitymacji procesowej (odwoławczej) skarżącego jawi się zatem jako trafna. W konsekwencji prawidłowe i zgodne z prawem jest rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania odwoławczego.
Zarzuty sformułowane w skardze Sąd uznał za niezasadne. Powyższe rozważania w istocie zawierają już odniesienie się do nich. Dodać należy, że – zdaniem Sądu – organ odwoławczy dokonał wszechstronnej i prawidłowej oceny dowodów, a zatem nie naruszył art. 77 § 1 ani art. 80 k.p.a.; dotyczy to także ustalenia co do lokalizacji działek skarżącego, o którym była już wyżej mowa. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy dokonał prawidłowej weryfikacji legitymacji procesowej (odwoławczej) skarżącego i nie naruszył przy tym art. 28 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko ani art. 138 § 2 k.p.a.
Jako że część zarzutów czy też twierdzeń skargi wykracza poza okoliczności istotne z punktu widzenia ewentualnej legitymacji procesowej skarżącego, wypada zaakcentować dystynkcję między wspomnianymi okolicznościami (które zostały wyjaśnione) a okolicznościami determinującymi zgodność z prawem (także procesowym) zapadłej w sprawie decyzji merytorycznej – na badanie tych drugich, a w każdym razie ich ogółu, nie ma miejsca we wstępnej fazie postępowania odwoławczego. W fazie tej rozstrzyga się o dopuszczalności odwołania, przeto nie może ona przekształcić się ponowne, merytoryczne rozpoznanie sprawy; nie może też przekształcić się w osąd nad decyzją tudzież postępowaniem organu pierwszej instancji. Z tego też względu, skoro nie doszło do skutecznego uruchomienia postępowania odwoławczego, organ odwoławczy nie był uprawniony do badania, czy w toku postępowania pierwszoinstacyjnego dokonywano prawidłowych doręczeń ani tego, czy w postępowaniu tym zapewniono udział wszystkim stronom, tudzież tego, czy w postępowaniu brał udział ktoś, kto nie był do tego uprawniony.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło