II OSK 445/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 października 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 357/18 w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania pomocy pieniężnej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 3 października 2018 r., sygn. II SA/Kr 357/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji), po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2018 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z [...] grudnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania pomocy pieniężnej, skargę oddala. W skardze kasacyjnej A. T. (dalej: skarżący kasacyjnie) zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji. Jako podstawy kasacyjne wskazano: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, a to "art. 145 § 1 lit. c) ppsa" w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez odmowę zastosowania w sprawie instytucji zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji zależało od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w zakresie potwierdzenia posiadania przez skarżącego statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej politycznie oraz uznanie, że zawieszenie postępowania nie miałoby wpływu na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznanie świadczenia pieniężnego. 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisu "art. 145 § 1 pkt 1 lit. c" w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy W skardze kasacyjnej wniesiono o 1. nierozpoznawanie sprawy na rozprawie; 2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Krakowie, bądź zmianę tego wyroku i uwzględnienie żądań skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z [...] października 2018 r.; 3. zasądzenie kosztów postępowania przed NSA, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącego, zgodnie z obowiązującymi przepisami. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd I instancji błędnie uznał, że w rozpoznanej sprawie nie zachodziła konieczność zastosowania zawieszenia postępowania na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w oczekiwaniu na orzeczenie o potwierdzeniu posiadania przez skarżącego statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Błędne jest przekonanie Sądu I instancji, że pozytywne dla skarżącego rozstrzygnięcie tej kwestii nie miałoby wpływu na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego odnośnie do jego daty początkowej. Przepisy ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. 2015 r. poz. 693 ze zm.) nie zawierają bowiem żadnego przepisu odnoszącego się do daty, od której należy świadczenie dla osób posiadających "status pokrzywdzonego" przyznać. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, uznać zatem należy, że ustawodawca pozostawił tę kwestię do rozstrzygnięcia w każdej rozpoznanej indywidualnej sprawie organowi orzekającemu, w zależności od ustalonych okoliczności faktycznych. Ponadto Sąd I instancji pominął całkowicie fakt, że posiadanie stosowanego "statusu pokrzywdzonego" nie jest przesłanką pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy pieniężnej. W ocenie skarżącego kasacyjnie, z powyższych względów uznać należy, że niezastosowanie w sprawie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. "miało wpływ na treść wydanego wyroku". Sposób procedowania Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazuje, że w toku przeprowadzonego postępowania pominął słuszny interes skarżącego i pozostający z nim, w tym przypadku w ścisłym związku interes społeczny. Skarżący to osoba w "słusznym wieku". Załatwienie jego sprawy w sposób szybki, skuteczny i nie wymagający powtarzania czynności, to egzemplifikacja zasady płynącej z art. 7 k.p.a. Pominięcie tego aspektu przez Sąd I instancji było efektem nie uwzględnienia tej normy prawnej. Niewątpliwie mogło mieć bezpośredni wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Ponadto, zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej. Argumentacja skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że w istocie skarżący kasacyjnie kwestionuje wyrok Sądu I instancji oraz zastosowanie dyspozycji art. 151 p.p.s.a. i wadliwy brak doszukania się przez Sąd I instancji naruszenia przepisów wskazanych w zarzutach skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej brak jest zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt 1 skargi kasacyjnej. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że w dniu [...] lipca 2017 r. skarżący złożył do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej. Zgodnie z art. 7 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. 2015 poz. 693 ze zm., dalej: ustawa), prawo do świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej przysługuje działaczowi opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zwanym dalej "osobą uprawnioną". W myśl art. 8 ustawy, świadczenie pieniężne i pomoc pieniężną przyznaje, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na wniosek osoby uprawnionej. W art. 5 ustawy uregulowany jest tryb uzyskiwania statusu osoby uprawnionej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, że osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że w ustawie rozróżniono odrębne tryby postępowań, dotyczących: 1) potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 5 ust. 1 ustawy) oraz 2) przyznania osobie o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych prawo do świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej (art. 7 i 8 ustawy). Przyznanie świadczenia pieniężnego możliwe jest dopiero po uzyskaniu statusu uprawnionego i po złożeniu kolejnego wniosku, z tym że dotyczącego przyznania przedmiotowego świadczenia (art. 7 w zw. z art. 8 ustawy). Zależność, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.), musi się wyrażać w istnieniu bezpośredniego związku przyczynowego polegającego na tym, że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej uzależnione jest bezwzględnie od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd istotnej dla sprawy okoliczności prawnej, stanowiącej przesłankę wydania decyzji. Gramatyczna wykładnia przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazuje na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Oznacza to, że z zakresu pojęcia zagadnienia wstępnego należy wyłączyć te sytuacje, gdy do rozstrzygnięcia kwestii wynikłej w toku postępowania jest właściwy ten sam organ (zob. wyroki NSA: z 14 listopada 2017 r., sygn. I OSK 68/16; z 28 września 2010 r., sygn. II GSK 820/09, z 9 listopada 2011 r., sygn. II GSK 1147/10). Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że zawieszenie postępowania na zasadzie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. w oczekiwaniu na orzeczenie o potwierdzeniu statusu (choć nieprawidłowe) nie miałoby wpływu na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego odnośnie do jego daty początkowej, bo ta nie może być wcześniejsza niż data, z którą decyzja o potwierdzeniu statusu stała się ostateczna. Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt 2 skargi kasacyjnej. Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny. Warunkiem uwzględnienia w niniejszej sprawie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. byłoby ustalenie przez Sąd I instancji istnienia naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej, rozpatrujący przedmiotową sprawę oraz stwierdzenie, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc gdyby nie było stwierdzonego naruszenia przepisów prawa, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej byłoby inne. Oznacza to, że można zarzucić sądowi naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko, gdyby sąd ten stwierdził takie naruszenie prawa, a mimo to nie spełnił dyspozycji powołanej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonego orzeczenia. Natomiast w rozpatrywanej sprawie przedstawione przez Sąd I instancji przesłanki oddalenia skargi nie pozwalały na zastosowanie w tej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż Sąd ten nie stwierdził takich naruszeń prawa, które mogły mieć wpływ na sposób jej rozpatrzenia przez organ. Sąd I instancji, wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, dokonał wnikliwej oceny zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i zasadnie uznał, że powołane w jej uzasadnieniu przepisy prawa nie zostały przez organ naruszone. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.