I OZ 622/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 177/18 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 13 lutego 2018 r. M. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...] w przedmiocie zasiłku stałego, doręczoną stronie, na ręce dorosłego domownika A. C. (wujka) w dniu 24 listopada 2017 r. W skardze M. T. zawarła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu podała, że nie miała możliwości odwołania się w terminie, ponieważ odbiór zaskarżonej decyzji pokwitował jej wujek, z którym mieszka, ale zapomniał jej oddać przesyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 29 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 177/18 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Sąd podał, że w niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Skarżąca jako adres do korespondencji wskazała bowiem adres, pod którym w czasie jej nieobecności przebywają jeszcze inne dorosłe osoby (domownicy), którym doręczyciel może zostawić przesyłkę, w konsekwencji dokonując doręczenia zastępczego w trybie art. 43 K.p.a. Musiała się więc liczyć z tym, że ewentualne skutki uchybień powyższych osób, będą miały bezpośredni wpływ na bieg jej sprawy w postępowaniu administracyjnym, a następnie sądowym. Odbiór przesyłki pokwitował wujek skarżącej, A. C., u którego skarżąca zamieszkuje. Sąd I instancji podkreślił, że w orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, to oznacza, że podjął się on doręczenia tej przesyłki adresatowi (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2011 r., II OSK 1098/10, lex nr 786594). Sąd wskazał ponadto, że z akt sprawy wynika, iż doręczenie przesyłki wujkowi skarżącej jako dorosłemu domownikowi nie było zdarzeniem incydentalnym. A. C. pokwitował bowiem w dniu 31 lipca 2017 r. odbiór decyzji organu I instancji, a skarżąca w terminie wniosła od niej odwołanie. Wobec tego Sąd uznał, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca nie uprawdopodobniła, że do jego uchybienia doszło z przyczyn od niej niezależnych. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie podnosząc, że nie miała wpływu na to, iż wujek nie przekazał jej korespondencji. Wskazała, że jest samotną matką wychowującą córkę, nie stać jej na wynajęcie mieszkania, dlatego mieszka u wujka, do którego musi się dostosować. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W niniejszej sprawie podkreślić należy, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została doręczona prawidłowo. W postępowaniu administracyjnym zasadą jest doręczanie pism osobom fizycznym do rąk własnych. Wyjątkiem od tej zasady jest tzw. doręczenie zastępcze uregulowane w art. 43 i 44 k.p.a. Przepis art. 43 k.p.a. określa komu i w jak sposób powinno nastąpić skuteczne doręczenie zastępcze. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Ustawodawca, regulując w art. 43 k.p.a. tryb doręczenia pośredniego, określił kilka przesłanek, których łączne spełnienie umożliwia zastosowanie tej instytucji. Jednym z takich wymogów jest nieobecność adresata w mieszkaniu. Drugim istotnym warunkiem jest oddanie pisma za pokwitowaniem do rąk wskazanych osób, to jest m.in. dorosłego domownika. W orzecznictwie uznaje się, że odbiór korespondencji wraz z podpisaniem zwrotnego potwierdzenia odbioru równoznaczne jest z wyrażeniem woli oddania przesyłki adresatowi. Należy wyraźnie podkreślić, że przesyłka może zostać pozostawiona dorosłemu domownikowi, a za takiego mógł zostać uznany wujek skarżącej. Ponadto, w aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajduje się wcześniejsze potwierdzenie odbioru decyzji organu I instancji odebrane w dniu 31 lipca 2017 r. i podpisane przez wujka skarżącej, które nie były kwestionowane przez skarżącą. Podkreślić w tym miejscu należy, że dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma ma moc dokumentu urzędowego, a zatem stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Przy czym doręczyciel nie jest uprawniony do weryfikowania, czy dorosła osoba przebywająca w danym lokalu jest rzeczywiście domownikiem adresata, musi bowiem polegać na oświadczeniu tej osoby i składanym przez nią podpisie potwierdzającym nie tylko odbiór przesyłki, ale również zobowiązanie się do oddania przesyłki adresatowi. Z kolei adresata obciążają ewentualne negatywne konsekwencje zaniedbań osoby, która zobowiązała się oddać jej przesyłkę. Bez znaczenia jest przy tym, kto w tym przypadku odebrał przesyłkę, skoro osoba ta oświadczyła, że jest dorosłym domownikiem i zobowiązała się oddać przesyłkę adresatowi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2016 r., II OZ 263/16). Tym samym uznać należy, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] listopada 2017 r. została prawidłowo doręczona w dniu 24 listopada 2017 r. wujkowi skarżącej, znajdującemu się i odbierającemu przesyłkę w miejscu zamieszkania skarżącej, oraz podpisującemu zwrotne potwierdzenie odbioru jako dorosły domownik. W efekcie zatem termin do wniesienia skargi upływał 24 grudnia 2017 r., zatem złożenie jej w dniu 13 lutego 2018 r. bez wątpienia stanowiło uchybienie temu terminowi. Natomiast Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Skarżąca wszczęła bowiem postępowanie administracyjne i powinna była spodziewać się, że będzie otrzymywała korespondencję w swojej sprawie. Ponadto, jak sama wskazała, jest ona świadoma swojej sytuacji mieszkaniowej i ograniczeń z tym związanych. Oceniając zatem zachowanie skarżącej i biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, nie można uznać, że w niniejszej sprawie wystąpiła przeszkoda, której skarżąca nie mogła w żaden sposób usunąć, ani której nie mogła zapobiec. Zasadnie więc Sąd I instancji uznał, że nie ma podstaw do przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.