II OZ 1081/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2018 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1433/18 ze skargi I. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 30 lipca 2018 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1433/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie wykazała przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - P.p.s.a. Sam fakt zobowiązania cudzoziemki do powrotu nie oznacza automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a w rozpoznawanej sprawie skarżąca jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. Cudzoziemka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, bądź zmiany zaskarżonego postanowienia i wstrzymania wykonania decyzji organu administracyjnego. Zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanki wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków braku wstrzymania zaskarżonej decyzji, a także naruszenie art. 133 § 1 oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów oraz twierdzeń i argumentów podniesionych przez skarżącą i brak uwzględnienia ich w uzasadnieniu postanowienia, czego wyrazem jest brak odniesienia się do istotnej kwestii choroby konkubenta skarżącej, jak i konfliktu wojennego na terenie Ukrainy, co miało wpływ na wydane orzeczenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma chronić stronę, tak by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. Wnioskodawca jest zobligowany do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zawartych w powołanym przepisie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a zarzuty skarżącej i argumentacja zażalenia przytoczona na ich poparcie okazała się niezasadna. Należy podkreślić, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony o istnieniu tych niebezpieczeństw. Stawiane twierdzenia należy uzasadnić stosownymi okolicznościami. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno ono wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Rację ma Sąd pierwszej instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła we wniosku o wstrzymanie wykonania okoliczności, które miałyby świadczyć o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Analiza wniosku oraz zażalenia nie pozwala przyjąć, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków. Należy wskazać, że niewątpliwie konieczność wyjazdu z Polski, w sytuacji przebywania na jej terytorium od 2004 r. i zmiana planów życiowych może stanowić dolegliwość dla skarżącej, ale okoliczności te nie mieszczą się jednak w pojęciu znacznej szkody czy też trudnych do odwrócenia skutków. Argumentacja skarżącej, przedstawiona zarówno w skardze, jak i zażaleniu koncentruje się na okolicznościach prowadzenia wspólnego życia z konkubentem, który ma problemy z poruszaniem się i potrzebuje jej opieki. Skarżąca usiłuje dowieść, że zaskarżona decyzja ingeruje w jej życie rodzinne i prywatne, chronione na podstawie artykułu 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a skarżąca i konkubent zamierzają sformalizować związek, czego dotychczas nie uczynili z uwagi na nieporadność. Ponadto skarżąca podniosła, że teren Ukrainy, z którego pochodzi jest objęty działaniami wojennymi, a zatem powrót do kraju pochodzenia będzie grodził utratą przez nią zdrowia, a nawet życia. Przedstawione okoliczności, nie przesądzając na obecnym etapie ich zasadności, nie mogą jednak stanowić podstawy uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ponieważ dotyczą w istocie kwestii legalności zaskarżonego aktu, a konkretnie tej jego części, w której organy rozważały możliwość udzielenia skarżącej cudzoziemce zgody na pobyt ze względów humanitarnych bądź zezwolenia na pobyt tolerowany, analizowały kwestię ingerencji w życie rodzinne i prywatne cudzoziemki, a zatem oceniały merytoryczne aspekty sprawy, które potencjalnie wykluczają możliwość wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Na etapie rozpoznawania żądania udzielenia ochrony tymczasowej sąd administracyjny nie może dokonywać oceny w powołanym przez skarżącą zakresie i na tej podstawie wstrzymać wykonanie aktu, albowiem niweczyłoby to kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2005 r., II OZ 184/05, LEX nr 302251). Skarżąca w zażaleniu powtórzyła zarzut, że wykonanie zaskarżonej decyzji pozbawi ją możliwości udziału w postępowaniu przed sądem, a ewentualne uwzględnienie skargi w sytuacji opuszczenia Polski spowoduje, że udzielona ochrona będzie iluzoryczna. Z powyższą argumentacją nie można się zgodzić. Jak wynika z akt sprawy skarżąca na potrzeby sprawy ma ustanowionego pełnomocnika z urzędu - adw. G. S. W związku z powyższym stwierdzić należy, że prawo do sądu skarżącej będzie zagwarantowane, albowiem w niniejszej sprawie skarżącą reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, który w razie konieczności będzie mógł zwrócić się do niej przebywającej poza Polską o złożenie wyjaśnień w konkretnej sprawie, np. na piśmie lub w inny sposób przedstawiający jej stanowisko. Pełnomocnik ma ponadto dołożyć wszelkiej staranności by jej prawa do sprawiedliwego procesu nie zostały naruszone. Mając na uwadze, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przeprowadza się ograniczone postępowanie dowodowe (dowód z dokumentów), a badanie zaskarżonych aktów odbywa się na podstawie akt sprawy przedłożonych przez organ administracji, należy uznać, że osobiste stawiennictwo skarżącej przed sądem zasadniczo jest nieobowiązkowe, a jeśli skarżąca uczestniczy w rozprawie, to jej udział sprowadza się zazwyczaj do przedstawienia argumentacji wskazującej na wadliwość wydanej decyzji, co zawiera już wniesiona skarga. Sąd administracyjny zasadniczo nie prowadzi postępowania dowodowego dotyczącego przedmiotu sprawy. Jeśli taka potrzeba zachodzi, jest to podstawa do uchylenia aktu i uzupełnienia postępowania wyjaśniającego przez organy. W związku z tym udział osobisty skarżącej nie jest konieczny i występuje na zasadzie wyjątku. Podkreślić należy, że strona ma ustanowionego pełnomocnika, w związku z czym jej prawo do udziału w postępowaniu za jego pośrednictwem zostało zagwarantowane. Konieczność opuszczenia Polski przez skarżącą wobec wykonania decyzji zobowiązującej do powrotu nie będzie zatem skutkowało w tym konkretnym przypadku znaczną szkodą czy też trudnymi do odwrócenia skutkami. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie uprawdopodobniła w złożonym przy skardze wniosku o wstrzymanie, ani w zażaleniu, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność udzielenia jej ochrony tymczasowej. W konsekwencji zażalenie okazało się niezasadne, a postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.