II SA/Bd 516/18

Dnia 10 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2018 roku sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza Ł. z dnia [..] grudnia 2017 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], Burmistrz na podstawie art. 61a ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej powoływana jako K.p.a.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku P. K. o zasiłek celowy na odbudowę budynku mieszkalnego w kwocie 200 000 zł z tytułu strat spowodowanych wichurą i nawałnicą, które miały miejsce w nocy z dnia 11.08 na 12.08.2017 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że postępowanie w sprawie, o wszczęcie którego wnioskuje strona, już się toczy. P. K. wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. zwrócił się już o pomoc na remont budynku mieszkalnego w kwocie 20.000 zł oraz zasiłku celowego na remont mieszkania w kwocie 6.000 zł. Sprawy te są obecnie rozpoznawane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W takim stanie niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania administracyjnego w tej samej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], na skutek zażalenia wniesionego przez P. K. na podstawie art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w myśl art. 61 § 1 K.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie przepis art. 61a § 1 K.p.a. stanowił podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania, gdyż kierowanie sprawy do organu administracji publicznej dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy). W związku z powyższym, skoro na dzień wydania zaskarżonego w niniejszym postępowaniu postanowienia toczyło się postępowanie w sprawie przyznania jednorazowego zasiłku celowego na budynek mieszkalny przed organem odwoławczym, organ I instancji nie miał podstaw do wszczęcia postępowania z wniosku strony z dnia [...] grudnia 2017 r. Organ nie zgodził się z twierdzeniem zainteresowanego, że ww. wniosek - żądanie przyznania pomocy w kwocie 200 000 zł - jest odrębnym wnioskiem, dla którego należy przeprowadzić postępowanie. Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, złożony przez zainteresowanego wniosek o przyznanie ww. pomocy dotyczy tego samego przedmiotu postępowania, tj. objętego postępowaniem odwoławczym. Kwoty pomocy z rezerwy celowej budżetu państwa określone w Zasadach udzielania środków rezerwy budżetu państwa na przeciwdziałania i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej, zatwierdzone przez Ministra Administracji i Spraw Wewnętrznych 17 sierpnia 2017 r. (pismo znak: DOLiZK-lV-775-10/2017), zmienione w dniu 29 sierpnia 2017 r. (pismo znak: DOLiZK-IV- 775-20/2017), dalej zwane Zasadami udzielania środków lub Zasadami, nie oznaczają, że poszkodowany może składać wnioski dotyczące jednego budynku, osobno na wymienione w tych zasadach kwoty. tj. 6 000 zł, 20 000 zł czy 200 000 zł. Powyższe kwoty służą jedynie do ustalenia rozmiaru pomocy finansowej, jaka może być przyznana stronie w związku z poniesionymi na skutek nawałnicy stratami. Skargę na powyższe postanowienie złożył P. K. wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego je Burmistrza "poprzez stwierdzenie ich nieważności". W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu odwołania, tj. wskazał, że zaskarżone postanowienie i je poprzedzające wydane zostały z naruszeniem art. 61a § 1 K.p.a., ponieważ nie wystąpiły przyczyny, z powodu których postępowanie nie może być wszczęte. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił także naruszenie art. 138 § 1 w zw. z art. 61a § K k.p.a. poprzez jego zastosowanie oraz naruszenie art. 138 § 2 zdanie pierwsze K.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Skarżący podkreślił, że nie toczyło się inne postępowanie w sprawie przyznania pomocy do kwoty 200 000 zł. Toczyły się postępowania o przyznanie pomocy do kwoty 6 000 zł i do kwoty 20 000 zł i są to zupełnie inne sprawy niż przedmiotowa. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. wniosek o wszczęcie postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przedmiotowej sprawie istota problemu sprowadza się do oceny, czy wniosek złożony przez skarżącego w niniejszej sprawie jest tożsamy z wnioskiem złożonym w sprawie, która została zakończona ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO). W niniejszej sprawie skarżący złożył w dniu [...].12.2017 r. wniosek o pomoc "w formie zasiłku celowego na odbudowę budynku mieszkalnego w kwocie 200 000 złotych". Wcześniej skarżący złożył wnioski o przyznanie z tego samego powodu pomocy w kwocie 6 000 zł oraz w kwocie 100 000 zł na odbudowę budynku gospodarczego (decyzją Burmistrza z [...].11.2017 r., nr [...] utrzymaną w mocy decyzją SKO z [...].01.2018 r., nr [...] – odmówiono przyznania wnioskowanej pomocy) – złożone w trybie określonym w Zasadach udzielania środków. Sądowi znany jest również z urzędu fakt, że skarżący złożył w dniu [...].12.2017 r. wniosek o przyznanie pomocy w kwocie 20 000 zł na remont budynku gospodarczego (sprawa dotycząca tego świadczenia była rozpoznawana tego samego dnia co niniejsza i w tym samym składzie Sądu). Jak wynika z treści ww. Zasad, przewidują one następujące świadczenia: 1. II ppkt 2 – 20 000 zł przyznawane na remont w związku ze szkodami w jednym budynku/lokalu mieszkalnym, przy czym zasiłek z tego tytułu zmniejsza się, zgodnie z pkt II ust. 5, o przyznany zasiłek celowy w kwocie 6 000 zł; 2. II ppkt 6 – 200 000 zł przyznawane na remont w związku ze szkodami w jednym budynku/lokalu mieszkalnym w zależności od oszacowanego procentu zniszczeń/uszkodzeń zgodnie z załącznikiem nr 1 lub 2 Zasad w zależności od tego, czy wniosek dotyczy budynku/lokalu mieszkalnego czy gospodarczego; 3. III ppkt 3 – 200 000 zł przyznawane na odbudowę w związku ze szkodami w jednym budynku/lokalu mieszkalnym, a w przypadku budynku gospodarczego pomoc nie może przekroczyć 100 000 zł - w zależności od oszacowanego procentu zniszczeń/uszkodzeń zgodnie z załącznikiem nr 1 lub 2 Zasad i w zależności od tego, czy wniosek dotyczy budynku gospodarczego służącego do zaspokajania potrzeb bytowych czy gospodarczego. Zgodnie z pkt I ppkt 3 zd. 2 Zasad, pomoc przyznawana jest na remont/odbudowę budynku lub budynków gospodarczych w łącznej kwocie 100 000 zł niezależnie pomocy udzielanej z uszkodzeniem lub zniszczeniem budynku/lokalu mieszkalnego. Wskazać również należy na treść pkt I ppkt 5, który stanowi, że pomoc udzielana jest na wniosek osoby uprawnionej, a w uzasadnionych przypadkach może być przyznana z urzędu za zgodą osoby uprawnionej. Natomiast stosownie do pkt I ppkt 10, pomoc może być przyznawana w drodze jednej lub kilku odrębnych decyzji administracyjnych (...). Zestawiając treść wniosków skarżącego oraz ww. przepisów dotyczących zasad przyznawania pomocy stwierdzić trzeba, że skarżący wnosił o przyznanie następujących rodzajów pomocy: 1. kwoty 100 000 zł na odbudowę budynku gospodarczego, tj. świadczenia przewidzianego w pkt III ppkt 3 Zasad (pomocy odmówiono ostateczną decyzją SKO); 2. w kwocie 20 000 zł na remont budynku gospodarczego, tj. świadczenia przewidzianego w pkt II ppkt 2 Zasad (odmówiono wszczęcia postępowania, sprawa rozpoznawana była przez tut. Sąd w sprawie II SA/Bd 517/18); 3. w kwocie 200 000 zł na odbudowę budynku mieszkalnego, tj. świadczenia przewidzianego w pkt III ppkt 3 Zasad (będącej przedmiotem niniejszego postępowania). Jak wynika z powyższego, skarżący domagał się trzech różnych świadczeń określonych w Zasadach. Dotyczyły one odbudowy budynku gospodarczego, remontu budynku gospodarczego oraz odbudowy budynku mieszkalnego. Dotyczyły one zatem różnych budynków (budynek mieszkalny i gospodarczy) oraz różnego przeznaczenia (remont i odbudowa). Przy czym również uprzednie rozpatrzenie sprawy o przyznanie pomocy w kocie 6 000 zł nie mogło stanowić przeszkody do rozpatrzenia wniosku skarżącego z uwagi na to, że o kwotę tego zasiłku, stosownie do pkt II ppkt 2 Zasad, dokonuje się zmniejszenia przyznanej na jego podstawie pomocy w postaci zasiłku na remont w związku ze szkodami w jednym budynku/lokalu mieszkalnym. Niewątpliwie rację ma organ stwierdzając, że istnienie sprawy w toku, ewentualnie zakończonej ostateczną decyzją, może stanowić podstawę do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Jak jednak słusznie podnosi się w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a., muszą być oczywiste, dostrzegalne na "pierwszy rzut oka", obiektywne, a zatem których ustalenie i wskazanie (podanie) nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy bowiem się aktem formalnym, a nie merytorycznym (tak np. wyrok WSA w Kielcach z 12.04.2018 r., II SA/Ke 832/17, LEX nr 2483826). Taka sytuacja niewątpliwie nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Organ winien wszcząć postępowanie, w którego toku, w przypadku istnienia wątpliwości co do zakresu żądanej przez skarżącego pomocy (np. czy wskazywane przez skarżącego budynek mieszkalny i budynek gospodarczy są tożsame), powinien wyjaśnić te wątpliwości i dopiero po dokonaniu takich ustaleń winien wydać stosowne rozstrzygnięcie. Odmowa wszczęcia postępowania była zatem niewątpliwie rozstrzygnięciem przedwczesnym. Organ winien wziąć również pod uwagę treść cyt. wcześniej pkt I ppkt 10 Zasad przewidującego możliwość wydania kilku decyzji administracyjnych, a więc ich autor przewidział możliwość toczenia się więcej niż jednego postępowania w zależności od zakresu wnioskowanej pomocy. Przy czym, co również wymaga przypomnienia, pomoc udzielana jest na wniosek osoby uprawnionej, a w aktach sprawy brak jest dowodów świadczących o wszczęciu przez organ ewentualnego postępowania z urzędu (pkt I ppkt 5 Zasad), które byłoby tożsame wnioskiem skarżącego rozpatrywanym w niniejszej sprawie. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu i ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. Mając na uwadze powyższe oczywistym jest naruszenie przez organ art. 61a § 1 K.p.a., co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Burmistrza, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.).