III OSK 2355/21

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-06-28

Skład orzekający: Mirosław Wincenciak, Małgorzata Masternak - Kubiak, Kazimierz Bandarzewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy cudzoziemiec, który podjął studia doktoranckie na zasadach odpłatności, ale następnie uzyskał stypendium ministra, może ubiegać się o przyznanie stypendium doktoranckiego na podstawie art. 200 Prawa o szkolnictwie wyższym, mimo że jest beneficjentem innego stypendium i posiada Kartę Polaka?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że art. 200 Prawa o szkolnictwie wyższym nie wyłącza cudzoziemców z możliwości otrzymania stypendium doktoranckiego, a finansowanie tego stypendium z różnych źródeł, w tym z budżetu państwa, nie stanowi przeszkody. Sąd uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów, stwierdzając zasadność zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego. Jednakże, ze względu na utratę przez skarżącego statusu doktoranta po uzyskaniu stopnia naukowego doktora, postępowanie administracyjne zostało umorzone jako bezprzedmiotowe.
Stan faktyczny
Skarżący, G. L., będący cudzoziemcem z Kartą Polaka, ubiegał się o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2017/2018. Organ odmówił przyznania stypendium, argumentując, że jako cudzoziemiec przyjęty na studia na zasadach odpłatności i pobierający inne stypendium, nie może korzystać ze stypendium doktoranckiego finansowanego z budżetu państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 910/18, zaskarżoną decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] i umorzył postępowanie administracyjne.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 910/18 w sprawie ze skargi G. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] oraz umarza postępowanie administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 910/18 oddalił skargę G. L. (dalej jako skarżący) na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] (dalej jako Rektor [...]) z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], którą odmówiono skarżącemu przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2017/2018. W motywach powyższego orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał w pierwszej kolejności, że skarżący jako posiadacz ważnej Karty Polaka mógł wprawdzie podjąć studia doktoranckie w Polsce na zasadach obowiązujących obywateli polskich, zgodnie z art. 43 ust. 5a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie: P.s.w. jednakże, jak wynika z prawomocnej decyzji Prorektora do spraw studenckich i kształcenia [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...], skarżący został przyjęty na studia doktoranckie w oparciu o art. 43 ust. 3 pkt 4 i ust. 4 pkt 2 P.s.w. czyli jako cudzoziemiec, który może podejmować i odbywać kształcenie oraz uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych, na zasadach odpłatności. Podkreślono, że w dniu [...] października 2014 r. doktorant otrzymał informację z [...] o przyznaniu mu stypendium ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego na studia doktoranckie, poczynając od roku akademickiego 2014/2015 na cały okres trwania studiów. Od tej chwili skarżący odbywa studia jako stypendysta strony Polskiej, stosownie do art. 43 ust. 4 pkt 1 P.s.w. Powyższe stypendium przyznano skarżącemu na podstawie § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1501 z późn. zm.) zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem. Sąd podniósł, że według § 14 ww. rozporządzenia, cudzoziemcy wyróżniający się w nauce mogą otrzymywać świadczenia stypendialne, nagrody i wyróżnienia wypłacane ze środków innych niż określone w art. 94 ust. 1 i 6 P.s.w., na zasadach i warunkach obowiązujących w danej uczelni. Oznacza to, że cudzoziemcy odbywający studia na zasadach innych niż obowiązujące obywateli polskich, nie mogą korzystać ze stypendiów wypłacanych ze środków przydzielanych uczelniom publicznym na podstawie art. 94 ust. 1 i 6 P.s.w., tj. w formie stypendium socjalnego, zapomogi, stypendium dla najlepszych doktorantów, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych i stypendium ministra za wybitne osiągnięcia. Fakt przyjęcia skarżącego na studia doktoranckie jako cudzoziemca implikuje brak możliwości ubiegania się o przyznanie stypendium doktoranckiego przewidzianego w art. 200 P.s.w. Stypendia, objęte tym przepisem, mogą być przyznawane tylko osobom odbywającym kształcenie na zasadach obowiązujących obywateli polskich, gdyż przeznaczone na nie środki, o których mowa w art. 94 ust. 1 oraz art. 94b P.s.w., wywodzą się z dotacji pochodzącej z budżetu państwa. W ocenie Sądu, Rektor [...] prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2017/2018 otrzymywanego przez uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich w trybie art. 200 P.s.w. Zaliczenie cudzoziemców do beneficjentów przedmiotowego stypendium pogarszałoby sytuację doktorantów studiujących na zasadach obowiązujących obywateli polskich, a źródła finansowania tego stypendium przemawiają za uznaniem, iż nie powinni go otrzymywać cudzoziemcy. Skarżący pobiera stypendium, o którym mowa w art. 200a P.s.w. (decyzją organu z [...] grudnia 2018 r. nr [...] otrzymał stypendium doktoranckie z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2017/2018 w kwocie 1500 zł miesięcznie od 1 października 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. oraz w kwocie 800 zł miesięcznie od 1 stycznia 2018 do 30 września 2018 r.), a jako cudzoziemiec korzysta ze stypendium [...]j. Okoliczność, iż domaga się przyznania również stypendium doktoranckiego przewidzianego w art. 200 ust. 1 P.s.w. i na tym tle polemizuje ze stanowiskiem organu w skardze, a także złożonych w toku postępowania sądowego pismach, nie może odnieść skutku wobec trafnego rozstrzygnięcia Rektora [...]. Nie ma też znaczenia sam fakt posiadania przez doktoranta Karty Polaka, skoro - wedle jego własnego wyboru - został przyjęty na studia jako cudzoziemiec. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., w związku z art. 200 i 200a P.s.w. oraz § 14 rozporządzenia, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi na decyzję organu uznając, iż organ prawidłowo nie przyznał skarżącemu stypendium doktoranckiego, albowiem źródła finansowania stypendiów z art. 200 ust. 1 P.w.s., tj. w ramach środków z art. 98 ust. 1 P.w.s. wśród których wymienia dotacje z budżetu państwa, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 1-6, 8, 9 i 11 oraz art. 94b przemawiają, iż nie powinni go otrzymywać cudzoziemcy, podczas gdy brak jest takiego wyłączenia w treści przytoczonej regulacji. Z kolei art. 98 ust. 1 P.w.s. zawiera szerszy katalog źródeł dofinansowania, a mianowicie poza dotacjami z budżetu państwa wymienia m. in. opłaty, przychody z działalności, środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, niepodlegające zwrotowi. Podkreślono, że finansowanie dotacji projakościowej także pochodzi z dotacji budżetu państwa. Natomiast stosownie do § 14 rozporządzenia, cudzoziemcy wyróżniający się w nauce mogą otrzymać świadczenia stypendialne, na zasadach i warunkach obowiązujących w danej uczelni, stąd też uwzględniony w planie finansowym uczelni własny fundusz stypendialny, w rozumieniu art. 104 P.w.s. W oparciu o tak sformułowany zarzut w skardze kasacyjnej wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Rektora [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych, powiększoną o stawkę VAT, albowiem nie została one uiszczone w całości ani w części. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor [...] wniósł o jej oddalenie, a nadto o rozważenie przez Naczelny Sąd Administracyjny celowości umorzenia postępowania w niniejszej sprawie wobec uzyskania przez skarżącego w dniu [...] września 2019 r. stopnia naukowego doktora [...], nadanego uchwałą Rady Wydziału [...]. Pismem z dnia 18 czerwca 2020 r. skarżący podtrzymał wnioski skargi kasacyjnej, zarzucając dodatkowo zaskarżonemu wyrokowi naruszenie postępowania procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na oddaleniu skargi i pominięciu naruszeń przepisów prawa przy wydawaniu decyzji przez organ administracji tj. art. 7 i art.77 § 1 k.p.a. poprzez błędną i niepełną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Pismem z dnia 14 lipca 2020 r. skarżący przedstawił argumentację na poparcie swojego stanowiska w sprawie oraz wskazał, iż ww. wniosek organu dotyczący umorzenia postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Nie budzi wątpliwości, że sprawa ta obejmuje kontrolę zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanego w przedmiocie stypendium doktoranckiego. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą niewłaściwego zastosowania art. 200 P.s.w. w związku z § 14 rozporządzenia poprzez błędne - w ocenie strony skarżącej kasacyjnie - przyjęcie, że organ prawidłowo nie przyznał skarżącemu stypendium doktoranckiego na podstawie art. 200 ust. 1 P.s.w., ponieważ za odmową przyznania tego stypendium przemawia okoliczność jego finansowania z budżetu państwa. Zasadnie strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna prowadzić do przyjęcia, że nie zawierają one wyłączenia wobec cudzoziemców możliwości przyznania stypendium na podstawie art. 200 P.s.w. Zgodnie z art. 200 ust. 1 P.s.w. uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Art. 200 P.s.w. nie różnicuje dopuszczalności przyznania tego stypendium od tego, czy doktorant jest cudzoziemcem, czy też obywatelem polskim. Tym samym art. 200 P.s.w. obejmuje każdego uczestnika stacjonarnych studiów doktoranckich (doktoranta) niezależnie od jego obywatelstwa. Trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie, że prawidłowe zastosowanie § 14 rozporządzenia powinno doprowadzić Sąd pierwszej instancji do wniosku, że przyznanie doktorantowi będącemu cudzoziemcem stypendium na podstawie § 12 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia nie stanowi zakazu przyznania stypendium także na podstawie art. 200 P.s.w. Stypendium przyznawane na podstawie § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczy cudzoziemca jako doktoranta będącego stypendystą strony polskiej, który podejmuje studia doktoranckie i wówczas miesięczne stypendium wynosi do 250 % stawki wynagrodzenia zasadniczego, o której mowa w art. 44 ust. 1 pkt 3 P.s.w. Natomiast § 14 rozporządzenia wprost stanowi, że cudzoziemiec wyróżniający się w nauce może otrzymać świadczenia stypendialne, nagrody i wyróżnienia wypłacane ze środków innych niż określone w art. 94 ust. 1 i 6 P.s.w., na zasadach i warunkach obowiązujących w danej uczelni. Stypendium objęte art. 200 ust. 1 P.s.w. jest finansowane w szczególności ze środków objętych art. 98 ust. 1 P.s.w. Art. 98 ust. 1 P.s.w. wymienia trzynaście źródeł finansowania, z których tylko dwa (art. 98 ust. 1 pkt 1 i pkt 12 nawiązują do art. 94 ust. 1 i ust. 6 P.s.w.). Tym samym pozostałe źródła finansowania objęte art. 98 ust. 1 P.s.w. mogą być przeznaczane na świadczenia stypendialne dla doktorantów będących cudzoziemcami. Nie jest prawidłowym stanowisko Sądu pierwszej instancji, który wprawdzie dostrzegł szeroki zakres źródeł finansowania stypendium objętego art. 200 P.s.w., ale odmówił uchylenia zaskarżonej decyzji wskazując, że uwzględnienie skargi stanowiłoby o przyznaniu stypendium skarżącemu z budżetu państwa a ponadto pogorszyłoby sytuację doktorantów będących obywatelami polskimi. Wskazując na te przesłanki Sąd pierwszej instancji nie stwierdził istnienia podstawy prawnej przemawiającej przeciwko przyznaniu stypendium a jedynie wskazał, że w takich okolicznościach to stypendium przyznane cudzoziemcowi byłoby niezasadne. Kryterium zasadności nie mogło być podstawą orzekania w tej sprawie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) kontrola działalności administracji publicznej dokonywana jest pod względem zgodności z prawem a nie zasadności, chyba że przepis stanowiłby inaczej. W tej sprawie nie ma przepisu ustanawiającego inne niż legalność kryterium kontroli. Ponadto przedmiotem tej sprawy nie jest ocena dopuszczalności przyznania skarżącemu kasacyjnie stypendium na podstawie § 12 rozporządzenia. Okoliczność, że prawodawca w rozporządzeniu uznał status cudzoziemca za istotną cechę przemawiającą za przyznawaniem takiemu doktorantowi odrębnego stypendium nie może być traktowana jako przeszkoda przed możliwością przyznania stypendium na podstawie art. 200 ust. 1 P.s.w. Okoliczność, że uczestnik studiów doktoranckich jest cudzoziemcem może stanowić cechę pozwalającą na objęcie takiego doktoranta dodatkową pomocą stypendialna w stosunku do doktoranta będącego obywatelem polskim. Cudzoziemiec ponosi bowiem z reguły dodatkowe koszty przystosowania się do pobytu w obcym państwie. Ponadto, jak trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji naruszył prawo materialne poprzez dokonanie niewłaściwego zastosowania art. 200a P.s.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżącemu kasacyjnie zostało przyznane stypendium na podstawie ar. 200a ww. ustawy, mimo że art. 200a ust. 1 P.s.w. dotyczy zwiększenia już przyznanego stypendium doktoranckiego, natomiast art. 200a ust. 2 P.s.w. obejmuje sytuację, w której doktorantowi nie przyznano stypendium doktorskiego, ale może on otrzymać stypendium na podstawie tego przepisu, jeżeli jest w grupie liczącej nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów. Zarówno art. 200a ust. 1 jak i ust. 2 P.s.w. nie zawiera regulacji wykluczającej z przyznania stypendium doktoranta będącego cudzoziemcem. Nie można pominąć także treści art. 43 ust. 1 P.s.w., zgodnie z którym osoby niebędące obywatelami polskimi zwane cudzoziemcami, mogły podejmować i odbywać studia, studia doktoranckie oraz inne formy kształcenia, a także uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych na zasadach określonych w Prawie o szkolnictwie wyższym, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w tej ustawie. Odrębne regulacje określające zakres pomocy stypendialnej dla cudzoziemców zawierał art. 43 ust. 2a, ust. 2b i ust. 5 P.s.w., jednakże wobec skarżącego kasacyjnie żaden z organów administracyjnych nie powołał się na zaistnienie którejkolwiek przesłanki wynikającej z powołanego art. 43 ust. 2a, 2b lub 5 ww. ustawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, sprowadzające się do niewłaściwego zastosowania art. 200 ust. 1 P.s.w. w związku z art. 200a P.s.w. oraz § 14 rozporządzenia są zasadne. Zasadność tych właśnie zarzutów przesądziła o konieczności zarówno uchylenia zaskarżonego wyroku jak i zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego samego organu. Tym niemniej w tej sprawie należy uwzględnić również okoliczność podniesioną w odpowiedzi na skargę kasacyjną, a dotyczącą utraty przez skarżącego kasacyjnie statusu doktoranta. Zgodnie z art. 200 ust. 1 P.s.w. tylko uczestnikowi studiów doktoranckich może przysługiwać stypendium doktoranckie. Prawo do stypendium doktoranckiego objęte ww. przepisem nie ma charakteru związanego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 2297/19 stwierdził, że decyzje wydawane w oparciu o art. 200 ust. 1 P.s.w. mają charakter uznaniowy co oznacza, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, ale nie musi. Uzyskanie tego stypendium jest uprawnieniem doktoranta, a nie jego prawem podmiotowym. Udzielenie wsparcia doktorantowi w postaci stypendium objętego art. 200 ust. 1 P.s.w. poprzez dostarczenie mu środków utrzymania może być uzależnione np. od posiadania przez doktoranta innych źródeł dochodu (tak WSA we Wrocławiu w prawomocnym wyroku z 6 czerwca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 126/19). To władze danej uczelni określają zasady przyznawania takich stypendiów doktoranckich. Nie budzi wątpliwości, że G. L. w toku prowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego był uczestnikiem studiów doktoranckich, natomiast z dniem [...] września 2019 r. uzyskał stopień naukowy doktora nauk [...] nadany uchwałą Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] (akta sądowe sprawy, karta nr 171). Tym samym po tej dacie skarżący kasacyjnie przestał być doktorantem w związku z uzyskaniem stopnia naukowego doktora nauk [...]. Na podstawie art. 200 ust. 1 P.s.w. stypendium doktoranckie może być przyznane tylko takiej osobie, która jest uczestnikiem studiów doktoranckich. Utrata statusu doktoranta oznacza także utratę prawa do domagania się stypendium doktoranckiego (tak też WSA w Poznaniu w prawomocnym wyroku z 6 września 2017 r. sygn. akt II SA/Po 322/17). W związku z powyższym w tej sprawie zaistniała podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie administracyjne ulega umorzeniu, jeżeli z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, zgodnie z którym bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego występuje w przypadku, gdy brak jest któregokolwiek z elementów konstruujących przedmiot tego postępowania czyli sytuacji, gdy dyspozycja normy administracyjnego prawa materialnego nie może być wykonana z powodu braku jednego z warunków sytuujących te normę (wyrok NSA z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 194/16; wyrok NSA z 2 września 2021 r. sygn. akt II OSK 3093/18). Okoliczność utraty przez skarżącego kasacyjnie statusu doktoranta uniemożliwia prowadzenie postępowania w zakresie przyznania lub odmowy przyznania stypendium doktoranckiego. Decyzja merytoryczna dotycząca stypendium może być wydana tylko wówczas, gdy jej adresatem (stroną) w dacie rozstrzygania jest uczestnik studiów doktoranckich. Tym samym utarta przez stronę skarżącą kasacyjnie statusu doktoranta stanowi w tej sprawie przesłankę bezprzedmiotowości o charakterze podmiotowym polegającą na tym, że nie ma strony będącej doktorantem, wobec której można byłoby wydać decyzję w przedmiocie stypendium. Taki wniosek znajduje potwierdzenie w treści § 15 ust. 5 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017 r. poz. 1696) zgodnie z którym doktorantowi otrzymującemu stypendium doktoranckie, który ukończył studia doktoranckie w terminie wcześniejszym niż określony w programie tych studiów oraz uzyskał wyróżniającą ocenę rozprawy doktorskiej, za okres pozostały do terminu ukończenia studiów doktoranckich określonego w programie tych studiów wypłaca się środki finansowe w wysokości stanowiącej iloczyn kwoty otrzymywanego miesięcznie stypendium doktoranckiego oraz liczby miesięcy, o które został skrócony okres odbywania studiów doktoranckich, nie dłuższy jednak niż sześć miesięcy. Powyższy przepis pozwala na zasadzie wyjątku wypłatę doktorantowi stypendium przyznanego przed obroną pracy doktorskiej, jeżeli doktorant ukończył studia doktoranckie w terminie krótszym niż określony w programie tych studiów i uzyskał wyróżniającą ocenę rozprawy doktorskiej, przy czym wypłata tego stypendium następuje za okres pozostały do końca studiów doktoranckich, ale nie dłużej niż 6 miesięcy. Osobnie, która ukończyła studia doktoranckie, nie przysługuje prawo domagania się przyznania stypendium i to nawet wówczas, gdyby studia doktoranckie taka osoba ukończyła w terminie krótszym niż określony w programie takich studiów. Także powoływany w skardze kasacyjnej § 14 rozporządzenia nie zawiera podstawy do przyznania stypendium cudzoziemcowi, który ukończył studia doktoranckie. Zgodnie z tym przepisem cudzoziemiec wyróżniający się w nauce może otrzymać świadczenie stypendialne, nagrody i wyróżnienia wypłacane ze środków innych niż określone w art. 94 ust. 1 i 6 Prawa o szkolnictwie wyższym, na zasadach i warunkach obowiązujących w danej uczelni. Także i ten przepis pozwala na przyznawanie świadczeń (w tym stypendiów) tylko takiemu cudzoziemcowi, który jest uczestnikiem studiów doktoranckich (doktorantem). Mając na uwadze powyższe względy, Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. rozpoznał skargę uchylając zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu [...] oraz na podstawie art. 193 w związku z art. 145 § 3 P.p.s.a. i art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie administracyjne. Po dniu [...] września 2019 r. w związku z utratą przez skarżącego kasacyjnie statusu uczestnika studiów doktoranckich nie ma możliwości rozstrzygania w przedmiocie przyznania byłemu doktorantowi stypendium doktoranckiego. Uzasadnia to umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o zwrocie kosztów pomocy prawnej, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocniczki ustanowionej z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 P.p.s.a. przyznawane jest w toku postępowania opartego o art. 258-261 P.p.s.a. i prowadzonego przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło