I SA/Wa 647/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi E. K., W. M. i M. W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 262/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz E. K., W. M. i M. W. 3. sumę pieniężną w kwocie po 2000 (dwa tysiące) złotych dla każdego z nich; zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących E. K., W. M. i M. W. 4. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. K., W. M. i M. W. pismem z dnia 9 marca 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 262/16, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z dnia 12 lipca 1985 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (obecnie [...]) - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w oparciu o art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., o zasądzenie w trybie art. 154 § 7 od organu na rzecz każdego skarżącego sumy pieniężnej, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że prawomocny wyrok z dnia 17 maja 2016 r. wraz z aktami sprawy zwrócony został do organu w dniu 24 sierpnia 2016 r., a zatem rozstrzygnięcie powinno być wydane najpóźniej do dnia 24 października 2016 r. Mimo, że wyrokiem z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 102/17 Sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę do chwili obecnej sprawa nie została zakończona. Skarżący wskazali, że pismem z dnia 4 stycznia 2018 r. wezwali organ do wykonania wyroku. Organ nie wydał rozstrzygnięcia i nie odniósł się do wezwania. Skarga jest więc uzasadniona. Jednocześnie skarżący wnieśli o zasądzenie od organu kwoty pieniężnej tytułem zadośćuczynienia za ponad 30-letnie oczekiwanie na załatwienie sprawy. Uzasadniając żądanie skarżący wskazali, że wniosek o wypłatę odszkodowania złożony został w lipcu 1985 r. oraz że w wyroku z dnia 17 maja 2016 r. Sąd stwierdził bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa. Wymierzenie wyrokiem z dnia 21 marca 2017 r. grzywny nie przyniosło natomiast rezultatu w postaci zakończenia postępowania. Wniosek jest więc uzasadniony. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podkreślając, że w sprawie podjęto czynności mające na celu jej wyjaśnienie i wydanie rozstrzygnięcia. Organ zaznaczył, że pismem z dnia 5 kwietnia 2018 r. zwrócono się do Biura Prawnego o rozważnie wystąpienia na drogę sądową z wnioskiem o zmianę postanowienia Sądu Powiatowego dla [...] Wydział I Cywilny z dnia 27 stycznia 1975 r., na podstawie przepisów Kodeksu Napoleona dotyczących dziedziczenia przez Skarb Państwa spadków wakujących lub bezdziedzicznych. Organ wskazał, że pełnomocnik stron jest informowany o aktualnym stanie sprawy. Opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są ponadto m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji dotyczącej spraw odszkodowawczych. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w ich toku, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych w kpa na ich rozpatrzenie. O kolejności rozpatrzenia spraw nie może też decydować aktywność procesowa stron i ilość składanych skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z dnia 4 stycznia 2018 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z dnia 17 maja 2016 r. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z dnia 17 maja 2016 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie dwóch miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi w dniu 24 sierpnia 2016 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem w dniu 24 października 2016 r. Mimo to Prezydent [...] nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. W wyniku zaś wniesionej skargi, wyrokiem z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 102/17 wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości 1000 zł za niewykonanie wyroku. Pomimo powyższego orzeczenia wymierzającego grzywnę Prezydent [...] nadal nie wydał stosownego rozstrzygnięcia. Do dnia 11 lipca 2018 r., tj. do dnia rozpoznania przez Sąd kolejnej (drugiej) skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny, sprawa odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość nie została rozstrzygnięta. Podkreślić przy tym trzeba, że z analizy akt wynika, iż po wydaniu wyroku z dnia 17 maja 2016 r. Prezydent podejmował jedynie sporadyczne działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Pismem z dnia 11 stycznia 2017 r. zwrócono się o nadesłanie stosownych informacji do [...], a następnie 5 kwietnia 2018 r. wystosowano pisma skierowane do pełnomocnika stron oraz do Biura Prawnego Urzędu [...]. W sprawie spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z dnia 17 maja 2016 r. terminu na załatwienie sprawy, a także mając na uwadze, że wcześniejszym wyrokiem z dnia 21 marca 2017 r. wymierzono już Prezydentowi grzywnę (odpowiednio w wysokości 1000 zł) w związku z niewykonaniem wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Uwzględniono przy tym fakt, że w styczniu 2017 r. i kwietniu 2018 r. Prezydent podejmował działania mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wyjaśnienie sprawy. Sąd stwierdził przy tym, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z dnia 17 maja 2016 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy działania mające na celu zakończenie postępowania podejmowane były sporadycznie. Sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania - mimo wcześniejszego wyroku wymierzającego grzywnę - nie została przez organ załatwiona, a wyznaczony w wyroku z dnia 17 maja 2016 r. termin został znacznie przekroczony. Przy czym podkreślić trzeba, że wskazywane w odpowiedzi na skargę okoliczności (duża ilość spraw, czy też stopień ich skomplikowania) nie stanowią usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Sąd uznał jednocześnie, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a., w kwocie po 2000 zł dla każdego z nich. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że instytucja sumy pieniężnej, o której mowa w powołanym przepisie, podobnie jak grzywna, pełni funkcję represyjną oraz prewencyjną, mającą na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, a jednocześnie stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. Przy czym instytucja ta nie ma wyłącznie charakteru dyscyplinująco-represyjnego. Suma pieniężna, przewidziana w art. 154 § 7 P.p.s.a., pełni również funkcję kompensacyjną - jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i wskazana funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 P.p.s.a. Ocena czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zastosowania wskazanego środka należy zaś do sądu. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za stan niepewności i oczekiwanie na rozpoznanie sprawy, co jednocześnie zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Zauważyć trzeba, że wniosek o przyznanie odszkodowania złożony został w lipcu 1985 r., a więc postępowanie toczy się już od 33 lat. Ponadto mimo wcześniejszego wyroku wymierzającego grzywnę w związku z niewykonaniem orzeczenia zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku sprawa nadal nie została załatwiona. Określając wysokość sumy pieniężnej Sąd wziął pod uwagę wskazane okoliczności, a w szczególności czas trwania postępowania oraz fakt, że rozpoznawana skarga jest kolejną skargą w przedmiocie wymierzenia grzywny. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).