I FSK 1613/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-07-12
Skład orzekający: Adam Bącal, Artur Mudrecki, Małgorzata Fita
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka publicznego nadawcy radiowego, finansowana częściowo ze środków publicznych (opłat abonamentowych) i realizująca misję publiczną, prowadzi wyłącznie działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT, czy też inną działalność niepodlegającą opodatkowaniu VAT, co wpływa na możliwość stosowania art. 86 ust. 2a ustawy o VAT (zasada proporcjonalnego odliczania VAT)?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że spółka publicznego nadawcy radiowego, realizująca misję publiczną finansowaną z obowiązkowych opłat abonamentowych, prowadzi zarówno działalność gospodarczą, jak i inną działalność niepodlegającą opodatkowaniu VAT. Opłaty abonamentowe, jako świadczenia publicznoprawne, nie stanowią wynagrodzenia za usługę, a zatem czynności wykonywane w ramach misji publicznej finansowane z tych środków nie są opodatkowane VAT. W konsekwencji, spółka nabywa towary i usługi wykorzystywane zarówno do celów działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, co uzasadnia stosowanie art. 86 ust. 2a ustawy o VAT (zasada proporcjonalnego odliczania VAT).Stan faktyczny
Spółka P. [...] S.A. zwróciła się o interpretację indywidualną dotyczącą podatku od towarów i usług. Spółka prowadzi działalność nadawczą, finansowaną częściowo ze środków publicznych (opłat abonamentowych) i realizuje misję publiczną. Organ podatkowy uznał, że od 1 stycznia 2016 r. spółka będzie miała obowiązek stosowania art. 86 ust. 2a ustawy o VAT, co oznacza konieczność stosowania zasady proporcjonalnego odliczania VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na tę interpretację. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od P. [...] S.A. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Adam Bącal (sprawozdawca), Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia WSA del. Małgorzata Fita, Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. [...] S.A. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 189/16 w sprawie ze skargi P. [...] S.A. w B. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 29 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. [...] S.A. w B. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
I FSK 1613/16
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 17 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 189/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę P. [...] S.A. z siedzibą w B. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z 29 grudnia 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
1. Sąd pierwszej instancji uznał za prawidłowe stanowisko organu podatkowego, który stwierdził, że skarżąca od 1 stycznia 2016 r. będzie miała obowiązek stosowania art. 86 ust. 2a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej – u.p.t.u.) w związku z tym, że prowadzi zarówno działalność gospodarczą zdefiniowaną w art. 15 ust. 2 u.p.t.u., jak i inną działalność (misję publiczną), określoną w art. 21 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2015 r., poz. 1531, dalej - u.r.t.), finansowaną ze środków publicznych - zgodnie z art. 1 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm., dalej – u.o.a.).
2. W skardze kasacyjnej złożonej od powyższego wyroku pełnomocnik Spółki zaskarżył go w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 1 w związku z art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej – P.p.s.a.) zarzucił mu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 86 ust. 2a u.p.t.u., poprzez przyjęcie, że przepis ten znajdzie zastosowanie w przypadku skarżącej, oraz
2. art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. w związku z art. 21 ust 1, 1a i 3, art. 25 ust. 2 u.r.t. poprzez uznanie, że skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie i w związku z czynnościami wykonywanymi w ramach misji publicznej;
na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
3. art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niepozwalający na zrozumienie faktycznych podstaw oddalenia skargi.
Wskazując na powyższe naruszenia, pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że skarżąca prowadzi jedynie działalność gospodarczą. Świadczy ona bowiem takie same usługi jak nadawcy prywatni. Realizowanie przez nią misji publicznej, polega na zapewnieniu odpowiedniego standardu tworzonym i rozpowszechnianym przez nią programom w żaden sposób nie powoduje utraty gospodarczego charakteru wykonywanej przez nią działalności. Podobnie dla uznania, że prowadzi jedynie działalność gospodarczą nie ma znaczenia fakt, że jest ona częściowo finansowana ze środków publicznych. Fakt takiego finansowania przekłada się na lepszą jakość programów, co pozwala na osiągnięcie wyższych zysków z usług medialnych świadczonych przez nią z zakresie przekazu handlowego. Nie można też mówić o finansowaniu ze środków publicznych zadań związanych z realizowaniem przez skarżąca misji publicznej, skoro środki te przeznacza ona na opłacanie ogólnych kosztów związanych z prowadzeniem przez nią działalności.
Pełnomocnik strony podniósł ponadto, że w wyroku wydanym w sprawie C-11/15 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie przesądził, że fakt finansowania działalności podatnika z wpływów z opłat abonamentowych powoduje, że pozostaje ona poza zakresem opodatkowania VAT.
3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ podatkowy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
4.1. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednakże z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych enumeratywnie w art. 183 § 2 P.p.s.a., co oznacza związanie granicami skargi kasacyjnej.
Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
4.2.1. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej - w ramach zarzutów opartych o podstawę, o której mowa w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a.
Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że na gruncie uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 (opubl. ONSAiWSA z 2010 r. z 3, poz. 39) przyjmuje się, że art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto, aby zarzut taki mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że uniemożliwia kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku.
4.2.2. W skardze kasacyjnej, wyjaśniając powody postawienia powyższego zarzutu, pełnomocnik skarżącej stwierdził, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji przyjął okoliczności niemające potwierdzenia w przedstawionym przez Spółkę zdarzeniu przyszłym. Skarżąca bowiem w treści wniosku nie wskazywała, że prowadzi inną działalność niż gospodarcza. Niezależnie od tego, Sąd nie przeanalizował działalności Spółki i nie wyjaśnił dostatecznie, dlaczego uznał stanowisko organu podatkowego za prawidłowe. W szczególności nie wymienił konkretnych czynności, które wykonuje Spółka, a których nie można powiązać z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą.
4.2.3. Zarzut ten nie jest zasadny.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi określone w tym przepisie. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano zarzuty sformułowane w skardze oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia. To, że motywy wyroku nie przekonały strony o słuszności rozstrzygnięcia nie oznacza, że uzasadnienie zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
W szczególności nie można podzielić stanowiska, w którym pełnomocnik stwierdził, że Sąd pierwszej instancji nie oparł się na opisie zdarzenia przyszłego sporządzonym przez Spółkę we wniosku o udzielenie interpretacji. Nie można bowiem za wskazany przez nią stan faktyczny uznać końcowych wniosków, do których doszła analizując swoją działalność.
Z całości uzasadnienia zaskarżonego wyroku wyraźnie wynika, że Sąd pierwszej instancji odniósł się do takiego zdarzenia jakie przedstawiła Spółka, które w istocie dotyczy sposobu wykładni przepisów zawartych w u.r.t. i u.p.t.u.
Trudno uznać, że skarżąca - pomimo powoływania się w swoim wniosku na przepisy regulujące jej działalność - faktycznie prowadzi inną.
Z uzasadnienia tego jasno też wynikają powody, dla których Sąd pierwszej instancji uznał, że organ podatkowy nie naruszył prawa stwierdzając, że skarżąca od 1 stycznia 2016 r. zobowiązana jest do stosowania art. 86 ust. 2a u.p.t.u.
4.2.4. Jego argumentacja w tym zakresie jest prawidłowa i nie narusza wymienionych w zarzutach skargi kasacyjnej przepisów prawa materialnego, tj. art. 86 ust. 2 i ust. 2a u.p.t.u. oraz art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. w związku z art. 21 ust. 1 - 1a oraz 3, a także art. 25 ust. 2 u.r.t.
4.3.1. Zgodnie z art. 86 ust. 2a u.p.t.u., w przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej "sposobem określenia proporcji". Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.
Z powyższego przepisu wynika, że ma on zastosowanie gdy:
1) dochodzi do nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, a więc nie jest możliwe przypisanie nabytych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika;
2) nabyte towary i usługi nie są wykorzystywane do celów osobistych, które podle-gają opodatkowaniu jako nieodpłatne dostawy towarów (na podstawie art. 7 ust. 2 u.p.t.u.) lub nieodpłatne świadczenie usług (na podstawie art. 8 ust. 2 u.p.t.u.).
4.3.2. Jeśli chodzi o "cele inne niż działalność gospodarcza", o których mowa w analizowanej regulacji, ogólnie przyjąć należy, że jest to aktywność podatnika, która pozostaje poza zakresem przedmiotowym regulacji VAT.
Na taki sposób rozumienia tego pojęcia wskazują orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej: z 13 marca 2008 r., C-437/06, [...] oraz z 12 lutego 2009 r., C-515/07, [...], z których wynika, że kiedy Trybunał mówi w nich o "działalności gospodarczej" łączy to z zakresem przedmiotowym opodatkowania VAT, a zatem z czynnościami podlegającymi temu podatkowi (opodatkowanymi i zwolnionymi).
4.3.3. Na orzeczenie z 13 marca 2008 r., wydane w sprawie [...], wskazać również należy odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej, w której podniesiono, że art. 173 i art. 174 ust. 1 Dyrektywy 112 przewiduje jedynie przypadek ustalania proporcji w ramach ustalania współczynnika (art. 90 i 91 u.p.t.u.), a nie na poziomie prewspółczynnika (art. 86 ust. 2a u.p.t.u.).
W wyroku tym Trybunał stwierdził:
1) W przypadku, gdy podatnik wykonuje równocześnie działalność gospodarczą, opodatkowaną lub zwolnioną z podatku, i działalność niemającą charakteru gospodarczego, nienależącą do zakresu stosowania szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, odliczenie podatku od wartości dodanej naliczonego od wydatków związanych z emisją akcji i nietypowych cichych udziałów jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim wydatki te można przyporządkować działalności gospodarczej podatnika w rozumieniu art. 2 pkt 1 tej dyrektywy.
2) Ustalenie metod i kryteriów podziału kwot podatku naliczonego pomiędzy działalność gospodarczą i działalność niemającą charakteru gospodarczego w rozumieniu szóstej dyrektywy 77/388 należy do swobodnego uznania państw członkowskich, które korzystając z tego uprawnienia powinny uwzględniać cel i strukturę tej dyrektywy i na tej podstawie określić sposób obliczania obiektywnie odzwierciedlający część wydatków faktycznie przypadających odpowiednio na każdy z tych rodzajów działalności (lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX: 62006CA0437&qid=1531040071125&from=PL).
Ustawodawca polski mógł zatem wprowadzić do porządku prawnego regulację w zakresie prewspółczynnika, gdyż pomimo, że takiej regulacji nie zawarto w Dyrektywie 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L z 2006 r., 347.1., dalej – Dyrektywa 112) - na takie uprawnienie wprost wskazał Trybunał.
4.3.4. W skardze kasacyjnej, nie zgadzając się z organem podatkowym i Sądem pierwszej instancji co do konieczności stosowania przez Spółkę art. 86 ust. 2a u.p.t.u., pełnomocnik skarżącej stwierdził, że nie ma ona podstaw do uwzględniania go w swoich rozliczeniach, ponieważ - w związku z tym, że nie prowadzi działalności innej niż gospodarcza - nie nabywa towarów i usług wykorzystywanych do innych celów niż ta działalność.
Podniósł, że z wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, m.in.: z 20 lutego 1997 r. w sprawie C-260/95; z 6 lutego 2003 r. w sprawie C - 185/01 oraz z 7 października 2010 r. w sprawach C-53/09 i C-55/09 wynika, iż o uznaniu danej działalności za gospodarczą decyduje jedynie jej obiektywny charakter. Nie ma natomiast znaczenia ani cel jej prowadzenia, ani jej rezultaty.
Oznacza to, że powołane przez Sąd pierwszej instancji przepisy, w których nałożono na Spółkę obowiązek realizacji misji publicznej i określono sposób finansowania zadań wykonywanych przez nią w tym celu, a także wskazano na obowiązek prowadzenia odrębnej ewidencji przychodów i kosztów związanych z tymi zadaniami oraz z pozostałą działalnością - nie mogą mieć znaczenia dla oceny charakteru prowadzonej przez nią działalności.
Pełnomocnik skarżącej zauważył też, że z regulacji dotyczących realizowania przez nią misji publicznej nie wynika, aby zadania wykonywane w ramach tej misji nie mogły służyć działalności gospodarczej lub jej kreować.
Wyjaśnił, że działalność strony jest dość nietypowa. Jej celem jest rozpowszechnianie określonych informacji wśród jak najszerszego grona osób. Im lepszy program stworzy - tym więcej będzie miała słuchaczy, a w związku z tym otrzyma wyższe wygrodzenia za sprzedaż czasu antenowego, które z kolei pozwoli jej na realizację programu lepszej jakości - co wpłynie na zdobycie jeszcze większej liczby osób słuchających jej programów.
Niezależnie od tego, pełnomocnik Spółki stwierdził, że zdecydowana większość wpływów abonamentowych (praktycznie 100%) nie na bezpośredniego związku z realizowaniem przez nią misji ponieważ jest przeznaczana na koszty pracownicze; koszty emisji sygnału, energii elektrycznej i cieplnej; koszty tworzenia serwisów informacyjnych; usług telekomunikacyjnych i pocztowych oraz utrzymania i remontów siedziby.
4.3.5. Powyższe wywody nie zasługują na aprobatę, ponieważ nie mają oparcia ani w przepisach regulujących sposób działania skarżącej Spółki (art. 21 i nast. u.r.t. oraz art. 1 u.o.a.), ani w przepisach dotyczących czynności opodatkowanych (art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 86 ust. 1 i ust. 2a u.p.t.u.).
Organ podatkowy i Sąd pierwszej instancji prawidłowo wywiodły, że z norm tych wynika, że skarżąca prowadzi nie tylko działalność gospodarczą, ale wykonuje również inne, nie związane z nią zadania, które dotyczą realizowania przez nią misji publicznej finansowanej ze środków publicznych. Środki te pochodzą z wpływów z opłat abonamentowych.
4.3.6. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, finansowanie Spółki z wpływów z tych opłat obejmuje nie tylko wymienione przez nią koszty (a przynajmniej zgodnie z ustawowymi regulacjami nie powinno tak być) - ale przede wszystkim zadania wymienione w art. 21 ust. 1a u.r.t. - co bezspornie wynika z art. 21 ust. 3 tej ustawy.
Sąd pierwszej instancji zasadnie zwrócił uwagę na ten ostatni przepis. W sposób uprawniony powołał się także przepisy § 3 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z 22 kwietnia 2008 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez spółki radiofonii i telewizji dokumentacji w oparciu o zasady rachunkowości oraz sposobu sporządzania sprawozdań składanych przez zarządy tych spółek Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji (Dz.U. Nr 84, poz. 515 ze zm.), w których nałożono na jednostki radiofonii i telewizji publicznej obowiązek prowadzenia odrębnej ewidencji przychodów i kosztów związanych z realizowaniem misji publicznej oraz pozostałą działalnością (finansowaną ze środków własnych tych jednostek). Kwestia związana ze sposobem finansowania publicznych spółek radiofonii i telewizji jest bowiem pierwszorzędna dla oceny charakteru działalności prowadzonej przez skarżącą.
4.3.7. W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej nie godząc się z takim stanowiskiem stwierdził, że nie może mieć ono znaczenia dla oceny czy Spółka prowadzi inną działalność niż gospodarcza, skoro działalność ta w zasadzie niczym nie różni się od tej prowadzonej przez nadawców prywatnych. I nadawcy publiczni i prywatni realizują bowiem te same zadania, o których mowa w art. 1 ust. 1 u.r.t., dostarczając w tym celu usługi medialne. Przepis art. 21 u.r.t stanowi jedynie określone standardy, jakimi powinna kierować się Spółka. W żaden sposób nie ogranicza ani nie tworzy jakiejś innej działalności. Z zachowaniem tych standardów działają i inne rozgłośnie.
4.3.8. Stawiając znak równości pomiędzy działalnością prowadzoną przez rozgłośnie prywatne a publiczne, pełnomocnik Spółki pominął jednak, że różni je nie tylko sposób finansowania, ale także fakt, że na te drugie ustawodawca - oprócz powinności przestrzegania "standardów" określonych w art. 21 u.r.t. - nałożył i inne obowiązki. Wymienione zostały one w przepisach art. 22 - 24 u.r.t. Wynika z nich, że jednostki publicznej radiofonii i telewizji mają obowiązek umożliwiania naczelnym organom państwowym bezpośredniej prezentacji oraz wyjaśniania polityki państwa; stwarzania partiom politycznym możliwości przedstawienia stanowiska w węzłowych sprawach publicznych; a organizacjom pożytku publicznego, o których mowa w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, możliwość nieodpłatnego informowania o prowadzonej przez te organizacje działalności nieodpłatnej. Podmiotom uczestniczącym w wyborach do Sejmu, Senatu, samorządu terytorialnego oraz Parlamentu Europejskiego i na urząd Prezydenta podmioty te mają zapewnić możliwość rozpowszechniania audycji wyborczych w programach publicznej radiofonii i telewizji na zasadach określonych odrębnymi przepisami.
Zadania te zostały wymienione szczegółowo w rozporządzeniu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z 27 kwietnia 2011 r. w sprawie terminów przedkładania oraz zakresu planów finansowo-programowych przedsięwzięć w zakresie realizacji misji publicznej opracowywanych przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji (Dz. U. Nr 99, poz. 580 ze zm.), wydanym na podstawie art. 21 ust. 4 u.r.t.
Prywatni nadawcy zadań tych wykonywać nie muszą.
4.3.9. Wracając do kwestii finansowania działalności skarżącej wykonywanej w ramach misji publicznej, jak wcześniej zaznaczono, Sąd pierwszej instancji słusznie zwrócił uwagę na wpływ charakteru opłat abonamentowych na ocenę, czy Spółka prowadzi w tym zakresie inną działalność niż gospodarcza.
Prawidłowo wywiódł, że skoro opłaty abonamentowe są przymusowymi i bezzwrotnymi świadczeniami publicznoprawnymi służącymi realizacji konstytucyjnych zadań państwa (czego w skardze kasacyjnej nie kwestionowano), a nie wynagrodzeniem za świadczoną usługę, to w świetle przepisów art. 5 ust. 1 i art. 8 ust. 1 u.p.t.u. czynności wykonywane w ramach realizacji misji publicznej (dostawy towarów, świadczenie usług) finansowane z tych środków - nie są opodatkowane VAT.
Dostawa towarów i świadczenie usług podlegają opodatkowaniu tym podatkiem tylko wówczas, gdy wykonywane są odpłatnie, przy czym pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę a ich beneficjentem musi istnieć stosunek prawny, w ramach którego, spełniane są świadczenia wzajemne.
W przypadku posiadaczy odbiorników radiofonicznych, którzy opłacają obowiązkową opłatę abonamentową, nie można dopatrzeć się związku pomiędzy uiszczanymi przez nich należnościami a działalnością radia publicznego podejmowaną w ramach realizowania misji publicznej, na którą to działalność nie mają żadnego wpływu.
Stanowisko Sądu pierwszej instancji znajduje potwierdzenia w wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 22 czerwca 2016 r. w sprawie C-11/15 – [...] - Republika Czeska (publ. Dz.U.UE.C.2016.314.3), w którym Trybunał stwierdził, że artykuł 2 pkt 1 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, należy interpretować w ten sposób, że publiczna działalność nadawcza taka jak działalność w postępowaniu głównym, finansowana z obowiązkowych opłat ustawowych pobieranych od właścicieli i posiadaczy odbiorników radiowych i prowadzona przez spółkę nadawczą utworzoną na podstawie ustawy, nie stanowi świadczenia usług "dokonywanego odpłatnie" w rozumieniu tego przepisu, a zatem nie wchodzi w zakres stosowania rzeczonej dyrektywy.
Wyrok ten został wydany w sprawie, w której wątpliwości dotyczyły zasad odliczania VAT naliczonego nad należnym przez czeskie radio, będące osobą prawną utworzoną na mocy specjalnej ustawy, specjalizującą się w publicznym nadawaniu programów radiowych, którego działalność była w części sfinansowana z opłat abonamentowych. Trybunał odwołał się w niej do problemu uznania za odpłatne, w efekcie opodatkowane VAT, świadczenie usług polegające na działalności misyjnej w zakresie nadawania programów radiowych.
Pomimo, że dotyczy on przepisów VI dyrektywy, z uwagi na fakt, że zostały one wprost przeniesione w brzmieniu praktycznie identycznym na grunt dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, s. 1), a dokładnie przepisu art. 2 ust. 1 lit. a i c oraz art. 132 ust. 1 lit. q, jest on nadal aktualny.
4.4. Z podanych względów skargi kasacyjnej nie można było uznać za usprawiedliwioną.
Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art. 184 P.p.s.a. Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania uzasadnia art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło