VII SA/Wa 1410/15
WyrokWSA w Warszawie2016-05-11
Skład orzekający: Mariola Kowalska, Agnieszka Wilczewska - Rzepecka, Elżbieta Zielińska – Śpiewak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ochrony zabytków może odmówić wydania zaświadczenia potwierdzającego utrzymanie i konserwację zabytku zgodnie z przepisami, jeśli stan zabytku jest zły i właściciel nie wywiązuje się z nałożonych obowiązków?Ratio decidendi
Organ ochrony zabytków może odmówić wydania zaświadczenia potwierdzającego utrzymanie i konserwację zabytku zgodnie z przepisami, jeśli zgromadzone dokumenty i wyniki kontroli wskazują na zły stan zachowania zabytku oraz niewywiązywanie się przez właściciela z nałożonych obowiązków. W takiej sytuacji brak jest podstaw do urzędowego potwierdzenia spełnienia przesłanek do zwolnienia z podatku od nieruchomości.Stan faktyczny
Skarżący J. P. domagał się wydania zaświadczenia potwierdzającego, że zespół pałacowo-zamkowy w Ż. jest utrzymany i konserwowany zgodnie z przepisami, w celu uzyskania zwolnienia z podatku od nieruchomości. Wojewódzki Konserwator Zabytków odmówił wydania zaświadczenia, wskazując na zły stan zachowania zabytków i niewywiązywanie się właściciela z nałożonych obowiązków. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy postanowienie konserwatora. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów KPA i ustawy o ochronie zabytków, wskazując na brak wystarczającego postępowania wyjaśniającego i błędną ocenę stanu zabytku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2016 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. [...][...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, działając na podstawie art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 3 i 4, art. 7 pkt 1 i art. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r., Nr 162, poz. 1568 ze zm.) oraz art. 219 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267), odmówił J. P. wydania zaświadczenia potwierdzającego, że zespół pałacowo-zamkowy w Ż., tj. zamek [...], położony na działce nr ewid. [...] przy [...], wpisany do rejestru zabytków pod nr [...] oraz pałac [...], położony na działce nr ewid. [...] przy [...], wpisany do rejestru zabytków pod nr [...], jest utrzymany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm.) zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Przepis ten rozpatruje się w świetle odpowiednich uregulowań ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r., Nr 162, poz. 1568 ze zm.), w tym art. 5 pkt 2, zgodnie z którym na właścicielu lub posiadaczu zabytku spoczywa obowiązek zapewniania warunków prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku. Przepis art. 3 ustawy definiuje prace konserwatorskie jako działania mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań, natomiast prace restauratorskie - jako działania mające na celu wyeksponowanie wartości artystycznych i estetycznych zabytku, w tym, jeżeli istnieje taka potrzeba, uzupełnienie lub odtworzenie jego części, oraz dokumentowanie tych działań. Zapewnienie warunków prowadzenia tych działań ma na celu realizację obowiązku określonego w art. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, tj. obowiązku zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie.
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków podniósł, że okoliczności będące podstawą zwolnienia nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków od podatku od nieruchomości stwierdza organ ochrony zabytków w drodze zaświadczenia wydawanego na podstawie art. 217 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków stwierdził na podstawie będących w jego posiadaniu dokumentów, że mimo licznych prowadzonych przez organ kontroli i wydanych na ich podstawie nakazów konserwatorskich dotyczących pałacu i zamku z Ż., obiekty te pozostają w bardzo złym stanie zachowania, są nieużytkowane i podlegają pogłębiającej się degradacji i niszczeniu. Organ wskazał, że w protokołach z kolejnych kontroli i oględzin prowadzonych od 2006 r. podkreślano bardzo zły stan zachowania obu zabytków, a zastrzeżenia dotyczyły w szczególności stanu pokrycia dachowego na obu obiektach, elewacji pałacu i zamku wraz z wystrojem architektonicznym i rzeźbiarskim, elewacji dziedzińca zamkowego wraz z dekoracją sgraffitową, sztukaterii i dekoracji malarskiej zdobiących pomieszczenia zamku. Jak wskazał organ, na podstawie ustaleń z przeprowadzonych kontroli wydane zostały m.in.:
- decyzja z dnia [...] stycznia 2008 r. [...] nakazująca przeprowadzenie robót budowlanych niezbędnych ze względu na zagrożenie zniszczeniem zamku [...] i pałacu [...], w zakresie wykonania remontu pokrycia dachu, naprawy i uzupełnienia uszkodzonych rynien i rur spustowych, wykonania opierzeń, remontu i wzmocnienia drewnianej konstrukcji więźby dachowej, remontu i zabezpieczenia gzymsów. W latach 2007 - 2008 wymieniono pokrycie dachowe na zamku wraz z opierzeniami i założono rynny, a w 2012 roku przeprowadzono remont dachu na pałacu, jednakże już w 2013 roku stwierdzono zły stan zachowania dachu na zamku, w następstwie czego został wydany kolejny nakaz;
- decyzja z dnia [...] grudnia 2007 r. nakazująca właścicielom zamku [...] wstrzymanie wykonywanych bez pozwolenia robót budowlanych przy ww. zabytku, polegających na usuwaniu gzymsów koronujących krużganków oraz tynkowaniu elewacji krużganków na dziedzińcu zamku, w wyniku których zniszczono pozostałości dekoracji sgraffitowej oraz historyczne tynki na elewacji północnej i wschodniej;
- decyzja z dnia [...] stycznia 2008 r. [...] zobowiązująca właścicieli zamku [...] do uzyskania pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych i prac konserwatorskich przy elewacjach krużganków na dziedzińcu zamkowym w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania decyzji (do dnia wydania decyzji właściciele nie złożyli wniosku ani programu prac w celu uzyskania ww. uzgodnienia);
- zalecenia pokontrolne z dnia [...] grudnia 2010 r. dotyczące zabezpieczenia fasady pałacu oraz pozostałych elewacji pałacu i elewacji zamku, zabezpieczenia sztukaterii w salach zamkowych, przeprowadzenia prac konserwatorskich przy elewacjach krużganków zamkowych oraz dokończenia remontu dachu na zamku i wykonania remontu pokrycia dachowego pałacu - właściciele obiektu nie przystąpili do realizacji ww. zaleceń pokontrolnych,
- decyzja z dnia [...] maja 2011 r. nakazująca właścicielom pałacu [...] przeprowadzenie prac konserwatorskich przy elewacji frontowej (południowej) pałacu mających na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku i zahamowanie procesów destrukcji historycznych tynków oraz wystroju architektonicznego i rzeźbiarskiego oraz usunięcie przyczyn i skutków pęknięć w murze; przeprowadzenie prac konserwatorskich przy pozostałych elewacjach, mających na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku oraz zahamowanie procesów destrukcji historycznych tynków oraz wystroju architektonicznego; przeprowadzenie prac konserwatorskich przy elewacjach dziedzińca pałacowego mających na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku i zahamowanie procesów destrukcji historycznych tynków oraz zabezpieczenie detalu architektonicznego przed zniszczeniem; przeprowadzenie prac mających na celu zabezpieczenie wnętrza budynku przed zalewaniem wodami opadowymi, obejmujących w szczególności zabezpieczenie otworów okiennych - termin realizacji nakazanych prac upłynął [...] października 2013 r., prac nie zrealizowano,
- decyzja z dnia [...] maja 2011 r. nakazująca właścicielom zamku [...] przeprowadzenie prac konserwatorskich przy elewacjach zamku, w tym elewacjach kuchni przylegającej do południowo-zachodniego narożnika oraz elewacjach wieży zamkowej, mających na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku oraz zahamowanie procesów destrukcji historycznych tynków i wystroju architektonicznego, wraz z odtworzeniem brakujących tynków w celu zabezpieczenia odsłoniętych partii muru przed dalszą degradacją, usunięcie przyczyn i skutków pęknięć w murze; przeprowadzenie prac konserwatorskich przy elewacjach dziedzińca zamkowego, mających na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku oraz zahamowanie procesów destrukcji dekoracji sgraffitowej i historycznych tynków oraz wystroju architektonicznego wraz z odtworzeniem brakujących tynków, w celu zabezpieczenia odsłoniętych partii muru przed dalszą degradacją; przeprowadzenie prac konserwatorskich przy wszystkich sztukateriach oraz malowidłach ściennych zdobiących pomieszczenia zamku, mających na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku i zahamowanie procesów destrukcji. Termin wykonania ww. decyzji upłynął [...] maja 2012 r., w ww. sprawie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne,
- decyzja z dnia [...] lipca 2013 r. nakazująca właścicielom zamku [...] przeprowadzenie prac mających na celu zachowanie dachów i zabezpieczenie wnętrza zamku przed zalewaniem, obejmujących likwidację ubytków w pokryciu dachowym oraz uzupełnienie brakujących obróbek blacharskich; przeprowadzenie prac mających na celu zabezpieczenie elewacji zamku przed zalewaniem, obejmujących wykonanie właściwego odprowadzania wody opadowej z dachów, w zakresie wykonania rynien w miejscach ich ubytków, oczyszczenia i naprawy uszkodzonych, zachowanych rynien, wykonania rur spustowych lub rzygaczy; przeprowadzenie prac mających na celu zabezpieczenie wnętrza budynku przed zalewaniem wodami opadowymi w zakresie zamknięcia otworów okiennych kondygnacji poddasza; zabezpieczenie przed zniszczeniem odspojonych fragmentów sztukaterii; zabezpieczenie przed zniszczeniem więźby dachowej. Termin realizacji nakazanych prac upłynął [...] września 2013 r. i [...] grudnia 2013 r. (w odniesieniu do zabezpieczenia więźby), robót nie zrealizowano.
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zauważył ponadto, że podczas ostatnich oględzin ww. zabytków, które miały miejsce [...] stycznia 2014 r., ponownie podniesiono kwestię bardzo złego stanu zachowania, przede wszystkim pokrycia dachowego na zamku oraz elewacji obu obiektów. Ustalono, że w pokryciu dachowym zamku widoczne są liczne ubytki, stwierdzono również częściowy brak orynnowania i rur spustowych. Otwory okienne kondygnacji poddasza są niezabezpieczone. Ponadto ustalono, że elewacje zamku wraz z tynkami i dekoracją architektoniczną i malarską znajdują się w bardzo złym stanie zachowania, widoczne są duże ubytki i uszkodzenia tynków, pęknięcia i zarysowania murów obwodowych itp. W związku z uszkodzeniami w pokryciu dachowym oraz niezabezpieczeniem otworów okiennych, w trakcie opadów zalewaniu ulega wnętrze zamku. Brak rynien i rur spustowych powoduje, że woda z dachu zamku zalewa elewacje prowadząc do pogorszenia się ich stanu zachowania. Organ wskazał, że w 2012 r. przeprowadzono remont dachu pałacu. Podczas oględzin nie zauważono uszkodzeń w nowym pokryciu dachowym, natomiast stwierdzono brak dolnych fragmentów rur spustowych na elewacjach pałacu. Woda opadowa z rur spustowych zalewa elewacje pałacu powodując niszczenie tynków i uszkadzanie murów budynku. Ustalono, że elewacje pałacu znajdują się w bardzo złym stanie zachowania - widoczne są liczne ubytki w tynkach, odspajanie się tynków, uszkodzenia i ubytki w elementach wystroju architektonicznego.
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków stwierdził, że stan zachowania zarówno zamku, jak i pałacu w Ż., jest zły i nie stanowi "jak najlepszego", o którym mowa w art. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Organ podkreślił, że przy przedmiotowych zabytkach wykonano jedynie część prac i robót niezbędnych dla zachowania zabytków i utrzymania ich we właściwym stanie, właściciele nie wywiązują się w pełni z obowiązków wynikających z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ani nie realizują większości nakazów i zaleceń pokontrolnych, co skutkuje prowadzonymi wobec nich postępowaniami egzekucyjnymi.
Z uwagi na powyższe okoliczności [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków stwierdził, że nie ma możliwości wydania zaświadczenia potwierdzającego, iż zespół pałacowo-zamkowy w Ż., tj. zamek [...] oraz pałac [...], jest utrzymany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków.
Zażalenie na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2014 r. złożył J. P.. Zarzucił, że uzasadnienie postanowienia ma charakter mechanicznego wyliczenia czynności podjętych przez organ I instancji, a organ dokonał jednozdaniowej oceny dowodów. Zdaniem J. P. organ naruszył obowiązki wynikające z art. 219 Kpa.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu zażalenia J. P., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2014 r.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że okoliczności będące podstawą przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych zwolnienia od podatku od nieruchomości gruntów i budynków wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków, stwierdza organ ochrony zabytków pierwszej instancji w drodze zaświadczenia wydawanego na podstawie art. 217 Kpa. Podniósł, iż zgodnie z art. 218 § 1 Kpa, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie. W myśl art. 218 § 2 Kpa organ przed wydaniem zaświadczenia może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreślił, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia ma charakter uproszczony, co przekłada się również na zakres postępowania dowodowego, nie prowadzi się w nim postępowania dowodowego w trybie przepisów działu II Kpa. Organ wskazał, że z przepisu art. 218 § 2 Kpa wynika, że ustawodawca uczynił wyraźną różnicę pomiędzy postępowaniem dowodowym w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej, a postępowaniem wyjaśniającym koniecznym niekiedy do wydania zaświadczenia. Organ podkreślił, że postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w powołanym przepisie ma się ograniczyć do przeprowadzenia tylko takich ustaleń, które pozwolą na urzędowe potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, na podstawie zgromadzonych przez organ dokumentów.
Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 219 Kpa Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że organ administracji publicznej może odmówić wydania zaświadczenia m.in. w sytuacji, gdy wnoszący podanie żąda potwierdzenia okoliczności faktycznych lub stanu prawnego, które nie wynikają z ewidencji i rejestrów lub innych danych, będących w posiadaniu tego organu (art. 218 a contrario) albo gdy żąda poświadczenia nieprawdy. Jeżeli problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, to wydanie zaświadczenia zgodnie z żądaniem nie jest możliwe. Organ podniósł, iż w orzecznictwie podkreśla się, że treścią zaświadczenia musi być jedynie pozytywne załatwienie wniosku osoby ubiegającej się o potwierdzenie faktu lub stanu prawnego, natomiast w sytuacji gdy dowody posiadane przez organ nie pozwalają na uwzględnienie wniosku, organ ten może wydać jedynie orzeczenie odmawiające wydania zaświadczenia.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że organ I instancji dokonał oceny stanu utrzymania obiektów, z której wynika, że jego właściciele nie wywiązywali się z obowiązku określonego w art. 5 pkt 3 ustawy, tj. zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie. Z tych przyczyn organ odwoławczy ocenił jako prawidłowe postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2014 r. o odmowie wydania wnioskowanego zaświadczenia.
J. P. złożył skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2015 r., zarzucając naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych; art. 217 § 1 i § 2, art. 218 § 1 i § 2 i art. 219 Kpa; art. 3 i art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez błędne ich zastosowanie. W opinii skarżącego organ w toku postępowania nie zbadał wystarczająco wszelkich okoliczności mających znaczenie w sprawie, w szczególności zaś - mimo powołania się wprost na przepis art. 218 § 2 Kpa który stanowi, że organ może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające - z tego uprawnienia nie skorzystał. J. P. zarzucił, iż organ odwoławczy błędnie powielił stanowisko przedstawione przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, jakoby skarżący nie wywiązał się z obowiązków określonych w art. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków. J. P. podkreślił, że w miarę swoich możliwości finansowych podejmował szereg czynności mających na celu zabezpieczenie i utrzymanie obiektu zabytkowego oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie, jednak nie dysponuje środkami, które pozwoliłyby na przywrócenie świetności obiektu. Zdaniem J. P. zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa i z tego względu winno zostać uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego aktu następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...], utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2014 r., wydane na podstawie art. 219 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmawiające wydania zaświadczenia, że zespół pałacowo - zamkowy w Ż., tj. zamek [...], położony na działce nr ewid. [...] przy [...], wpisany do rejestru zabytków pod nr [...] oraz pałac [...], położony na działce nr ewid. [...] przy [...], wpisany do rejestru zabytków pod nr [...], jest utrzymany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. J. P. domagał się wydania ww. zaświadczenia w celu przedłożenia organowi podatkowemu i wykazania spełnienia przesłanek zwolnienia z podatku od nieruchomości, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Zgodnie z powołanym przepisem zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. W związku z tym należy zwrócić uwagę na treść art. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1446), który przewiduje, że opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega m.in. na zapewnieniu warunków: prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku; zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. W art. 3 ustawy zdefiniowano prace konserwatorskie jako działania mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań, natomiast prace restauratorskie - jako działania mające na celu wyeksponowanie wartości artystycznych i estetycznych zabytku, w tym, jeżeli istnieje taka potrzeba, uzupełnienie lub odtworzenie jego części, oraz dokumentowanie tych działań.
Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń uregulowane zostało w przepisach Działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 217 i nast.). Zgodnie z art. 217 § 2 Kpa zaświadczenie wydaje się w dwóch przypadkach: jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1), jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2). Stosownie do art. 218 § 1 Kpa w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Art. 218 § 2 Kpa stanowi, że organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskodawcę przybiera formę postanowienia, na które służy zażalenie (art. 219 Kpa).
Odnosząc powyższe uwagi do kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, że zasadnie organy orzekające w sprawie uznały, że brak jest możliwości wydania J. P. zaświadczenia potwierdzającego, że zespół pałacowo-zamkowy w Ż., tj. zamek [...], położony na działce nr ewid. [...] przy [...], wpisany do rejestru zabytków pod nr [...] oraz pałac [...], położony na działce nr ewid. [...] przy [...], wpisany do rejestru zabytków pod nr [...], jest utrzymany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków.
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków odmówił wydania żądanego zaświadczenia, uznając, że stan zespołu pałacowo-zamkowego w Ż. jest zły i nie można go określić mianem "jak najlepszego", o którym mowa w art. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, co nie pozwala na wydanie zaświadczenia, że zespół ten jest utrzymany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków.
Organ I instancji szczegółowo uzasadnił wydane rozstrzygnięcie, wskazując na wyniki kontroli przeprowadzanych w zamku [...] i pałacu [...] oraz na decyzje nakładające obowiązek przeprowadzenia robót niezbędnych dla zachowania zabytków i utrzymania ich we właściwym stanie i brak ich realizacji przez właścicieli zespołu pałacowo-zamkowego w Ż.. Organ wskazał m.in., że nie przystąpiono do realizacji zaleceń pokontrolnych z dnia [...] grudnia 2010 r., dotyczących zabezpieczenia fasady pałacu oraz pozostałych elewacji pałacu i elewacji zamku, zabezpieczenia sztukaterii w salach zamkowych, przeprowadzenia prac konserwatorskich przy elewacjach krużganków zamkowych oraz dokończenia remontu dachu na zamku i wykonania remontu pokrycia dachowego na pałacu. Właściciele zespołu pałacowo-zamkowego w Ż. nie zrealizowali także nakazanych decyzją z dnia [...] maja 2011 r. prac konserwatorskich przy elewacjach pałacu [...] i elewacjach dziedzińca pałacowego oraz prac mających na celu zabezpieczenie wnętrza budynku przed zalewaniem wodami opadowymi, obejmujących w szczególności zabezpieczenie otworów okiennych. Kolejną decyzją, z dnia [...] maja 2011 r., nałożono obowiązek przeprowadzenia prac konserwatorskich przy elewacjach zamku [...] i elewacjach dziedzińca zamkowego, a także przeprowadzenie prac konserwatorskich przy wszystkich sztukateriach oraz malowidłach ściennych zdobiących pomieszczenia zamku, w tej sprawie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Nie zostały przez właścicieli ww. zespołu pałacowo-parkowego zrealizowane również obowiązki określone decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., którą nakazano przeprowadzenie prac mających na celu zachowanie dachów i zabezpieczenie wnętrza zamku [...] przed zalewaniem, obejmujących likwidację ubytków w pokryciu dachowym oraz uzupełnienie brakujących obróbek blacharskich; przeprowadzenie prac mających na celu zabezpieczenie elewacji zamku przed zalewaniem, obejmujących wykonanie właściwego odprowadzania wody opadowej z dachów; przeprowadzenie prac mających na celu zabezpieczenie wnętrza budynku przed zalewaniem wodami opadowymi w zakresie zamknięcia otworów okiennych kondygnacji poddasza; zabezpieczenie przed zniszczeniem odspojonych fragmentów sztukaterii; zabezpieczenie przed zniszczeniem więźby dachowej.
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zwrócił uwagę na ustalenia dokonane w trakcie oględzin ww. obiektów, które miały miejsce w dniu [...] stycznia 2014 r., podczas których stwierdzono liczne ubytki w pokryciu dachowym zamku, częściowy brak orynnowania i rur spustowych, brak zabezpieczenia otworów okiennych kondygnacji. Ustalono, że elewacje zamku wraz z tynkami i dekoracją architektoniczną i malarską znajdują się w bardzo złym stanie zachowania, widoczne są duże ubytki i uszkodzenia tynków, pęknięcia i zarysowania murów obwodowych. W związku z uszkodzeniami w pokryciu dachowym oraz niezabezpieczeniem otworów okiennych w trakcie opadów zalewaniu ulega wnętrze zamku, natomiast brak rynien i rur spustowych powoduje, że woda z dachu zamku zalewa elewacje prowadząc do pogorszenia się ich stanu zachowania. W odniesieniu do pałacu stwierdzono natomiast w trakcie oględzin brak dolnych fragmentów rur spustowych na elewacjach pałacu, na skutek czego woda opadowa z rur spustowych zalewa elewacje pałacu powodując niszczenie tynków i uszkadzanie murów budynku. Stwierdzono, że elewacje pałacu znajdują się w bardzo złym stanie zachowania - widoczne są liczne ubytki w tynkach, odspajanie się tynków, uszkodzenia i ubytki w elementach wystroju architektonicznego.
Powyższe ustalenia doprowadziły organ do zasadnego wniosku, że zespół pałacowo-zamkowy w Ż. znajduje się w złym stanie zachowania, a jego właściciele nie wywiązują się z obowiązków wynikających z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i nie realizują większości zaleceń pokontrolnych i decyzji nakładających obowiązek przeprowadzenia robót niezbędnych dla zachowania zabytków i utrzymania ich we właściwym stanie.
W takiej sytuacji podzielić zatem należy stanowisko organów obu instancji, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie było możliwe wydanie zaświadczenia, że zespół pałacowo-zamkowy w Ż. jest utrzymany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje przy tym podniesiony w skardze argument, że na wykonanie wszystkich zaleceń organów nie pozwala skarżącemu jego sytuacja finansowa.
Zauważyć ponadto trzeba, że wbrew zarzutom skargi w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącego o wydanie zaświadczenia przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające w stosownym zakresie. Podkreślenia wymaga, że art. 218 § 2 Kpa przewiduje możliwość przeprowadzenia przez organ, przed wydaniem zaświadczenia, postępowania wyjaśniającego, jednakże tylko w koniecznym zakresie. Postępowanie to ogranicza się jedynie do okoliczności wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów, bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu i do ustalenia, czy dane te potwierdzają zaistnienie określonego stanu faktycznego lub też potwierdzają dany stan prawny. Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń ma charakter uproszczony i nie prowadzi się w nim pełnego postępowania dowodowego w trybie przepisów zawartych w Dziale II Kpa. W przypadku, gdy posiadane przez organ dokumenty nie potwierdzają istnienia stanu faktycznego lub prawnego, którego potwierdzenia żąda osoba ubiegająca się o zaświadczenie, jak również w razie wątpliwości co do takiego stanu faktycznego czy prawnego, organ odmawia wydania zaświadczenia o żądanej treści.
Dokumentacja pozostająca w posiadaniu organów orzekających w niniejszej sprawie jednoznacznie wskazuje natomiast na zły stan zachowania zespołu pałacowo-zamkowego w Ż., tj. zamku [...] oraz pałacu [...] i nie pozwalała na pozytywne załatwienie wniosku J. P. ubiegającego się o wydanie zaświadczenia, że zespół ten jest utrzymany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. W konsekwencji postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2014 r. ocenić należy jako prawidłowe.
Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności skargi, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło