II SA/Ke 323/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2018r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Wojewoda decyzją z dnia 12 marca 2018r. znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Starosty z dnia 2.02.2018 r. w sprawie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych za okres od 20.05.2014 r. do 2.10.2014 r. w kwocie 3469,70 zł brutto na podstawie art. 76 ust 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2017 r., poz. 1065 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny: M. S. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 25.09.2013 r. jako bezrobotny. Decyzją z dnia 14.10.2013 r. M. S. otrzymał prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 3.10.2013r. Wyrokiem z dnia 15.02.2017 r. WSA w Kielcach oddalił skargę M. S. na decyzję Wojewody z dnia 13.09.2016 r. znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia 18.07.2016 r. w sprawie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od 20.05.2014 r. do 2.10.2014 r. w kwocie 3469,70 zł brutto. Pismem z dnia 8.11.2016 r. M. S. zwrócił się do Starosty o umorzenie w całości nienależnie pobranego świadczenia. Wyrokiem z dnia 17.08.2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 415/17 WSA w Kielcach uchylił decyzję Wojewody z dnia 4.05.2017 r. znak: [...] w sprawie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych za okres od 20.05.2014 r. do 2.10.2014 r. w kwocie 3469,70 zł brutto i umorzenia postępowania organu I instancji w całości. Zdaniem Sądu wyrok w sprawie skargi na decyzję dotyczącą zwrotu nienależnie pobranego świadczenia uprawomocnił się 13 kwietnia 2017 r., co oznacza, że nie ma żadnych wątpliwości co do wysokości nienależnie pobranego świadczenia. Zatem w dacie 4.05.2017 r. nie istniały okoliczności pozwalające na uznanie, że wniosek jest bezprzedmiotowy lub przedwczesny. Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji ustalił, że M. S. jest uprawniony do emerytury w wysokości 2815,04 zł brutto i prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, która ma przyznaną emeryturę w kwocie 2091 zł brutto. Ponadto w domu mieszka także bezrobotna córka. Miesięczne wydatki rodziny to: czynsz 600zł, energia elektryczna ok. 300 zł, telefon i internet 140zł. M. S. pozostaje pod opieką specjalistów: urologa, ortopedy oraz lekarza rodzinnego, u których wizyty refunduje NFZ. Podnosił również okoliczność częstych wyjazdów do syna we Wrocławiu. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 2.02.2018 r. Starosta nie znajdując przesłanek do uwzględnienia wniosku M. S., odmówił umorzenia nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego. W odwołaniu strona kwestionowała stanowisko organu I instancji uznając, że wniosek został rozpoznany nienależycie, niesumiennie zaś decyzja została podjęta wbrew stanowi faktycznemu i prawnemu. Rozpatrując odwołanie Wojewoda wskazał, że zgodnie z decyzjami ZUS o waloryzacji emerytury z 1.03.2017 r., od tej daty M. S. przysługuje emerytura w kwocie 2827,43 zł (do wypłaty: 2329,96 zł), natomiast jego żonie B. S. 2090,92 zł (do wypłaty: 1734,74 zł). Z informacji Spółdzielni Mieszkaniowej "P." wynika, że czynsz za mieszkanie wynosi 568,93 zł, natomiast faktura za energię elektryczną za okres od 11.10.2017 r. do 10.11.2017 r. opiewa na kwotę 142,74 zł. Odnosząc się do kwestii uzyskania limitu kredytu w C. do kwoty 28.057,35 zł, która to okoliczność została ujawniona już po podjęciu decyzji przez organ I instancji podniesiono, że M. S. powinien sam ujawnić dokumenty z tym związane, skoro w dacie 28.12.2017 r. i 3.01.2018 r. dysponował odpowiednimi dokumentami potwierdzającymi porozumienie z C. (umowa o kartę kredytową C.). Ponadto podkreślił, że uzyskanie kredytu umożliwia odwołującemu spłatę nienależnie pobranego zasiłku. Wojewoda przytaczając brzmienie art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uznał, że organ I instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie wyjaśniające w sprawie i po uzyskaniu opinii Powiatowej Rady Rynku Pracy zasadnie wydał decyzję odmawiając M. S. umorzenia należności z tytułu zwrotu nienależnie pobranego zasiłku. Powołując się na orzecznictwo sadów administracyjnych organ odwoławczy stwierdził, że strona jest przede wszystkim zobowiązana do uregulowania należności publicznoprawnych i z obowiązku tego nie może być zwolniona z uwagi na zaciągnięcie przez siebie zobowiązań na karcie kredytowej w celu sfinansowania m.in. remontu. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Wojewody z dnia 12.03.2018 r. domagając się jej uchylenia. Skarżący zarzucił organowi brak ustaleń w zakresie wynikającym z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, organy bowiem skupiły się na badaniu obecnej sytuacji materialnej skarżącego, a nie ustaliły, czy dochodzenie należności mogłoby pozbawić go środków utrzymania. Zdaniem autora skargi, przymusowa egzekucja doprowadziłaby do znacznego obniżenia kwot, które przeznacza na utrzymanie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Stosownie do art. 76 ust 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm. – zwanej dalej jako ustawa) Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Z brzmienia dyspozycji normy zawartej w ust 7 art. 76 ustawy wynika, że przepis ten określa kryteria jakimi organ powinien kierować się m.in. rozpoznając wniosek strony o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Powyższa regulacja jednoznacznie wskazuje, że ocenę w zakresie spełnienia tych kryteriów pozostawiono uznaniu organu, którym jest starosta. Starosta rozstrzygając kwestie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia nie może tego czynić dowolnie, albowiem uznaniowość doznaje ograniczeń w przepisach prawa materialnego. Na gruncie konkretnej sprawy granice uznaniowości wyznacza powołany przepis art. 76 ust. 7 ustawy stanowiący cztery samodzielne przesłanki warunkujące umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Z zaistniałych w sprawie okoliczności wynika, że tylko przesłanki określone w pkt 2 i 4 ust. 7 art. 76 mogły stanowić podstawę rozstrzygnięcia. Zawarte w tym przepisie regulacje zobowiązują organ do rozważenia czy dochodzenie należności nie pozbawiłoby osobę, która pobrała nienależne świadczenie bądź osoby pozostające na jej utrzymaniu, niezbędnych środków, ewentualnie czy, w razie postępowania egzekucyjnego, poniesione w tym celu wydatki, nie przekroczą kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że do istotnych kwestii, które mają wpływ na ocenę powyższych przesłanek należy w szczególności ustalenie sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o umorzenie należności, jego sytuacji rodzinnej oraz zdrowotnej. Zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają, że skarżący razem z żoną posiadają stałe źródło dochodu w postaci emerytur, odpowiednio w kwocie: 2329,96 zł i 1734,74 zł (do wypłaty). Uwzględniając bezrobotną córkę, z którą wspólnie zamieszkują, organy ustaliły, że miesięczny dochód na jednego członka wynosi 1.063,38 zł. Miesięczne wydatki stanowią kwotę ok. 874, 56 zł. Kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynikające z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wynosi 514 zł. Dokonując oceny w zakresie sytuacji zdrowotnej skarżącego, organy stwierdziły, że koszty ponoszone w związku z leczeniem u specjalistów (urologa, ortopedy, lekarza rodzinnego) są refundowane w ramach NFZ. Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności prowadzą do uznania, że skarżący dysponuje odpowiednimi środkami pieniężnymi pozwalającymi na spłatę nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku dla bezrobotnych. Zgodzić się należy z organem, że otwarcie linii kredytowej przez C. dodatkowo wskazuje na realne możliwości płatnicze skarżącego i tym bardziej uzasadnia stanowisko organu. Fakt, iż skarżący i jego rodzina posiadają stałe źródło dochodu, z którego są w stanie regulować nienależnie pobrane świadczenie jest równoznaczny z oceną, że możliwa jest skuteczna egzekucja tych należności. Wbrew zatem zarzutom skargi ustalenie, że brak jest podstaw do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia zasługuje na akceptację. Podkreślić należy, że przesłanką przewidzianą w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy, pozwalającą staroście na wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia płatności jest wykazanie przez osobę ubiegającą się o wspomnianą ulgę, że dochodzenie należności pozbawiłoby tą osobę jak również osoby pozostające na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Dyspozycja powołanego przepisu nie obejmuje więc sytuacji, w której jak podnosi skarżący, na skutek dochodzenia należności, dojdzie do znacznego obniżenia kwot, które przeznacza na utrzymanie. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że w sprawie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia organy prowadziły postępowanie z zachowaniem przepisów prawa materialnego (art. 76 ust. 7 ustawy) i w zgodzie z przepisami proceduralnymi. W ocenie Sądu organ właściwie ustalił stan faktyczny sprawy w oparciu o przedstawione przez stronę dowody, następnie dokonał ich oceny wskazując powody, które uzasadniały odmowę uwzględnienia wniosku. W konsekwencji organy obu instancji stwierdzając brak podstaw do umorzenia objętego wnioskiem nienależnego świadczenia nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W decyzji rozważono czy w sprawie wystąpiły warunki umożliwiające zastosowanie ulgi. Wydanie decyzji poprzedzono ustaleniem sytuacji materialnej skarżącego oraz wzięciem pod uwagę podnoszonych przez skarżącego okoliczności, a sformułowane na ich podstawie wnioski mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 Ppsa.