II SA/Rz 427/18

WyrokWSA w Rzeszowie2018-08-08

Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Joanna Zdrzałka, Maciej Kobak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie zobowiązania do wykonania robót budowlanych, dotycząca samowoli budowlanej wybudowanej przed 1 stycznia 1995 r., jest zgodna z prawem, jeśli nie zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki lub wykonania określonych robót budowlanych?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie samowoli budowlanej wybudowanej przed 1 stycznia 1995 r. była prawidłowa. Organy nadzoru budowlanego zasadnie ustaliły, że nie zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki obiektu ani do wydania decyzji nakazującej wykonanie określonych robót budowlanych, co skutkowało bezprzedmiotowością postępowania i koniecznością jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowoli budowlanej w postaci budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr 324 w granicy z działkami sąsiednimi. Wcześniejsze postępowania zakończyły się decyzjami zobowiązującymi do wykonania robót budowlanych. Po uchyleniu jednej z tych decyzji przez WSA z powodu nieuczestniczenia strony w postępowaniu, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił decyzję Powiatowego Inspektora i umorzył postępowanie. Skarżący kwestionował tę decyzję, podnosząc zarzuty dotyczące błędnych ustaleń faktycznych i naruszenia przepisów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zobowiązania do wykonania robót budowlanych -skargę oddala- II SA/Rz 427/18 UZASADNIENIE Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], na skutek zgłoszenia AG prowadził postępowania dotyczące samowoli budowlanych na działce nr 324 w [...], w tym m. in. w zakresie budynku gospodarczego zlokalizowanego w granicy z działkami sąsiednimi o nr ewid. 323 i 322. W toku tego postępowania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] zobowiązał WW do wykonania określonych w rozstrzygnięciu decyzji robót budowlanych, celem doprowadzenia samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o wymiarach zewnętrznych 2,40m x 1,54m, zlokalizowanego na działce nr 324 w [...], do stanu zgodnego z przepisami. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 z późn.zm.) w zw. z art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1202). Od decyzji tej odwołał się AG domagając się jej uchylenia i wydania decyzji o rozbiórce spornego obiektu. Podniósł, że budynek gospodarczy sąsiada został zrealizowany na stanowiącej jego własność działce oraz pomimo decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r. nr [...] zakazującej dalszej rozbudowy obiektu oraz nakazującej rozbiórkę dotychczas zrealizowanych fundamentów. Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (WINB) uchylił zaskarżoną odwołaniem decyzję w części dotyczącej terminu realizacji nałożonego na stronę obowiązku, wyznaczając nowy termin jego realizacji do dnia 31 marca 2007 r., zaś w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji i wskazał, że sporny budynek został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę w 1995 r. Podał, że obowiązujący wówczas Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego dla Miasta i Gminy [...] dopuszczał na terenie, na którym znajduje się budynek tego typu zabudowę, co wyłączało zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Budynek ten nie odpowiadał jednak obowiązującym w okresie jego budowy przepisom techniczno – budowlanym, gdyż warunki techniczno - budowlane zawarte w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 17, poz. 62), dopuszczały sytuowanie budynku gospodarczego, bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, pod warunkiem posiadania ścian z materiałów niepalnych, z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeśli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej oraz będzie zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ ustalił, że ograniczenie w zabudowie sąsiedniej nie występuje, gdyż działka sąsiednia jest już zabudowana a ponadto, że wykonanie ściany przeciwpożarowej umożliwi zabudowę działki sąsiedniej przy granicy. Ponadto organ stwierdził, że przedmiotowy budynek nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zdaniem organu odwoławczego w oparciu o te ustalenia słusznie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nałożył na WW obowiązek wykonania ściany przeciwpożarowej od strony działki nr 322 stanowiącej własność AG oraz od strony działki nr 323 własności DNM. Uwzględniając skargę AG Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 12 grudnia 2007 r. II SA/Rz 225/07, uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...]. Sąd stwierdził, że w postępowaniu przed organem odwoławczym nie uczestniczył właściciel sąsiedniej - względem działki inwestora - działki nr 323 oraz nr 321, jemu też nie została doręczona zaskarżona decyzja z dnia [...] stycznia 2007 r.. Tymczasem, zgodnie z dowodami zebranymi przez organ I instancji, w szczególności z wypisem z rejestru gruntów i wypisem z mapy ewidencyjnej, planem sytuacyjnym zagospodarowania działki inwestora i złożoną przez niego dokumentacją budowlaną, od strony północnej jego działka sąsiaduje bezpośrednio z działką nr 321 DN i przedmiotowy budynek gospodarczy inwestora jest "zbliźniaczony" z budynkiem gospodarczym na sąsiedniej działce nr 321. Na podstawie twierdzeń skarżącego AG, popartych następnie wypisem z rejestru gruntów sporządzonym przez Starostę [....] i złożonym do akt sądowych przez pełnomocnika organu odwoławczego ustalono, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji właścicielem w/w działki był BW (poprzednio DN). Sąd podkreślił, że BW, posiadając status strony w kontrolowanym postępowaniu nie uczestniczył w nim bez własnej winy, co daje podstawę do wznowienia postępowania z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a w konsekwencji też powód do usunięcia zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] i umorzył postępowanie organu I instancji w całości. Organ odwoławczy podkreślił, że rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym następuje na podstawie stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy. Wskazał, że uzupełniając materiał dowodowy ustalił, że na dzień rozpatrzenia odwołania właścicielem działki nr 324 w [...] jest AW. Sporny budynek gospodarczy posiada fundamenty i jest trwale związany z gruntem, wobec czego stanowi własność właściciela działki, na której jest zlokalizowany. Przymiot strony posiada zatem AW, natomiast WW przymiot ten utracił. Organ II instancji podniósł, że wprawdzie nie wynika to z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy ani uzasadnienia decyzji organu I instancji, niemniej wobec wydania decyzji na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. należy domniemywać, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] przyjął datę zakończenia budowy spornego budynku przed dniem 1 stycznia 1995 r. Zdaniem WINB, organ I instancji ustalenie daty realizacji obiektu oparł wyłącznie na oświadczeniu inwestora złożonym podczas kontroli, wobec czego za konieczne uznano uzupełnienie materiału dowodowego w tym zakresie. Na podstawie przeprowadzonej rozprawy administracyjnej oraz okazanych przez strony dokumentów ustalono, że stanowiący przedmiot postępowania administracyjnego budynek gospodarczy został – jak przyjął organ I instancji – zrealizowany przed 1 stycznia 1995 r., a zatem do rozstrzygnięcia sprawy zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zdaniem WINB, w realiach opisywanej sprawy nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., obligujące do wydania nakazu rozbiórki. Zgodnie z zapisami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy [...], zatwierdzonego uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy w [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1988 r., działka na której zrealizowano sporny obiekt wchodzi w skład obszaru oznaczonego symbolem A 18 M i przeznaczona została pod tego rodzaju zabudowę. Aktualnie działka ta nie jest natomiast objęta przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, nie zachodzi również przesłanka do wydania nakazu rozbiórki, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Inwertor w toku postępowania przedłożył bowiem opracowany przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane "Projekt budowlany" zawierający orzeczenie o stanie technicznym budynku, z którego wynika, że obiekt znajduje się w dobrym stanie technicznym. Oceniając natomiast konieczność wydania decyzji na podstawie art. 40 tej ustawy należało ocenić zgodność obiektu z przepisami obecnie obowiązujących przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 1422 z późn. zm.), bowiem legalizacja skutków samowoli budowlanej ma na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie legalizacji, a nie realizacji obiektu. Trudno bowiem doprowadzić nielegalnie wybudowany obiekt do stanu zgodnego z prawem, które już nie obowiązuje. Organ odwoławczy wskazał, że inwestor wykonał obowiązek nałożony na niego decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. i wykonanie tego obowiązku zostało potwierdzone czynnościami kontrolnymi organu, co oznacza, że obecnie brak jest podstaw do wydania decyzji w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych. Powyższe obligowało do uchylenia zaskarżonej odwołaniem decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania w całości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożonej na te decyzję AG wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 8 i 9 ustawy Prawo budowlane oraz art. 7 i art. 8 k.p.a. Skarżący podniósł, że organ jako przedmiot postępowania wskazał drewnianą szopę, podczas gdy w rzeczywistości sprawa dotyczy budynku gospodarczego zrealizowanego w technologii murowanej. Ponadto, organ odwoławczy błędnie przyjął, że w realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do dalszej ingerencji w ramach sprawowanego nadzoru, gdyż sporny obiekt został wybudowany bez wymaganego przepisami pozwolenia na budowę na działce stanowiącej własność skarżącego. Tym samym uznać należy, że jego lokalizacja jest niezgodna z przepisami § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jak również narusza uzasadnione interesy osób trzecich. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje ponadto art. 153 P.p.s.a., w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w kontekście wyżej wymienionych przepisów, w tym także badając wykonanie zaleceń zawartych w wyroku WSA w Rzeszowie II SA/Rz 225/07 – dopuszczenie do udziału w postępowaniu wszystkich jego stron, Sąd nie stwierdził wad i uchybień wskazanych w art. 145 § 1 P.p.s.a., co przesądziło o oddaleniu skargi. Jej przedmiotem jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylającą decyzję organu I instancji i umarzająca w całości postępowanie. Dotyczyło ono legalności budowy budynku gospodarczego o wymiarach 2,40 m x 1,54 m, zlokalizowanego na działce nr 324 w [...]. Organy ustaliły, że budynek ten zlokalizowany w granicy działki nr 323 i 322 został wybudowany bez pozwolenia na budowę przed 1.01.1995 r. Skarżący kwestionował przyjętą datę powstania budynku, jednakże prawidłowe są w tym zakresie ustalenia organu odwoławczego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ten wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ustalenie daty budowy budynku oparł wyłącznie na oświadczeniu inwestora, w związku z czym organ II instancji przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe na tę okoliczność, konfrontując oświadczenie inwestora z faktami podawanymi przez skarżącego oraz kopiami dokumentów (decyzja PINB w [...] dotycząca rozbiórki szopy oraz pisma Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]) i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenił, że budynek powstał przed 1 stycznia 1995 r. Zdaniem Sądu ocena ta przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przeprowadzona została prawidłowo i nie można przypisać jej cech dowolności. Niezasadny jest też zarzut skargi dotyczący błędnie poczynionych ustaleń faktycznych i wydanie decyzji w stosunku do innego obiektu niż ten, którego dotyczyło postępowanie. Zarówno decyzja organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2006 r., jak i decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2007 r., uchylona przez WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2007 r., II SA/Rz 225/07, jak również tenże wyrok, którym Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany z mocy art. 153 P.p.s.a., a także zaskarżona decyzja z dnia 5 lutego 2018 r. dotyczą tego samego obiektu, jakim jest budynek gospodarczy o wymiarach 2,40m x 1,54m, dobudowany do budynku mieszkalno – gospodarczego inwestora, przylegający do granicy działki nr 322, a także do budynku gospodarczego zlokalizowanego w granicy działek 324 i 323. Postępowanie dotyczące drewnianej szopy toczyło się uprzednio i zakończyło rozbiórką tego obiektu orzeczoną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 26 stycznia 1995 r. Szopa ta została wykonana na fundamentach o wymiarach 2,50 m x 3,80 m, które po jej rozbiórce istnieją obecnie i nie są to fundamenty objętego niniejszym postępowaniem budynku. W świetle tych okoliczności organy nadzoru budowlanego zasadnie przyjęły, że do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., przepisu art. 48 (tj. przepisu normującego postępowanie legalizacyjne w sprawie samowolnej budowy obiektów budowlanych, na realizację których wymagane było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Jak wskazano w ww. regulacji, do takich obiektów stosuje się "przepisy dotychczasowe". Nie ulega wątpliwości, że przepisami dotychczasowymi w rozumieniu art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane są przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zasadą wynikającą z tych przepisów jest legalizacja samowoli budowlanej, a przymusowej rozbiórce określonej w art. 37 ust. 1 podlegają jedynie te obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie ich budowy, które: 1) znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami z o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powodują lub w razie wybudowania spowodowałyby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z art. 40, który stanowi, że w przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Zastosowanie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wymaga zatem stwierdzenia przesłanek przewidzianych w pkt 1 i 2 tego przepisu, przy czym zaistnienie choćby jednej ze wskazanych przesłanek, obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce obiektu. W odniesieniu do przesłanki, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, należy wskazać, że uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r. II OPS 2/13 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. W rozpoznawanej sprawie organ poczynił ustalenia w zakresie przeznaczenia terenu w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego obowiązujących od daty budowy obiektu. Z ustaleń tych wynika, że obecnie dla terenu obejmującego działkę nr 324 w [...] nie obowiązuje żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jednakże zgodnie z zobowiązującym wcześniej Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy [...], zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] listopada 1988 r. nr [...], nieruchomość ta wchodziła w skład obszaru oznaczonego jako A 18 M, na którym przewidziano realizację budownictwa mieszkalnego jednorodzinnego. W świetle tych ustaleń słuszna jest zatem konkluzja organu, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi okoliczność wymieniona w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, bowiem sporny budynek znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Słuszne jest również stanowisko [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że w sprawie tej nie zaistniała przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ ten wywiódł, że ocena skutków samowoli budowlanej znajduje odniesienie do przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez organy i powołał się na treść przepisów technicznych zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1422). Zgodnie z § 272 ust. 3 tegoż rozporządzenia budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony działki sąsiedniej ścianę oddzielenia przeciwpożarowego. Ściany budynku będącego przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie spełniały tego kryterium. Jak wynika z przedstawionego przez właściciela nieruchomości "Projektu budowlanego doprowadzenia ściany budynku gospodarczego do stanu zgodnego z przepisami", sporządzonego przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno – budowlanej, sporny obiekt nie ma negatywnego wpływu na środowisko, w tym powietrze, glebę, drzewostan, wody powierzchniowe i podziemne, oraz nie wytwarza pola elektromagnetycznego. Nie emituje pyłów, gazów i innych substancji mających negatywny wpływ na środowisko. Z wchodzącego w skład projektu "orzeczenia technicznego" wynika natomiast, że wszystkie elementy konstrukcyjne budynku spełniają wymogi konstrukcyjne, a po wykonaniu wskazanych w ekspertyzie robót, ściana obiektu będzie spełniać rolę ściany przeciwpożarowej. Ponadto biegły stwierdził, że budynek może być użytkowany. W związku z tym decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] ówczesny właściciel działki 324 WW został zobowiązał do wykonania ściany przeciwpożarowej od strony działki 322 (własności skarżącego) oraz od strony działki 323 (własności DN) zgodnie z przedłożonym projektem budowlanym i opisem zawartym w przedłożonej inwentaryzacji budynku Ściany takie zostały wykonane, co potwierdza protokół oględzin z dnia 18.07.2008 r. Tym samym organ II instancji zasadnie uznał, że w realiach niniejszej sprawy brak było podstaw zarówno do wydania decyzji o rozbiórce obiektu na podstawie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., jak i decyzji nakazującej wykonanie określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 40 tej ustawy. Należy przy tym podkreślić, że rozpatrując wniesione odwołanie organ bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji organu odwoławczego, Brak zaistnienia przesłanek zarówno z art. 37 ust. 1 pkt 1, jak i pkt 2 oraz brak konieczności wydania decyzji w oparciu art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nakazującej wykonanie określonych robót budowlanych, skutkował umorzeniem postępowania w sprawie legalności budowy budynku gospodarczego, jako że brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania w oparciu o te przepisy. Taki stan nazywany jest bezprzedmiotowością. W rozpoznawanej sprawie wynika on z braku przesłanek do podejmowania dalszych czynności w ramach przyznanych kompetencji, a w szczególności braku podstaw do zakończenia postępowania w drodze decyzji o charakterze merytorycznym, przewidzianej przepisami ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Bezprzedmiotowość postępowania, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. skutkuje natomiast jego umorzeniem. Tego rodzaju rozstrzygnięcie wydał Podkarpackie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, choć w podstawie prawnej swojej decyzji nie powołał wymienionego przepisu art. 105 § 1 k.p.a. Uchybienie to nie mogło mieć jednak i nie miało wpływu na wynik sprawy, w związku z czym Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił. Do kwestii dotyczących naruszenia prawa własności przy budowie budynku gospodarczego objętego kontrolowanym postępowaniem odniósł się już organ w zaskarżonej decyzji, bowiem były one konsekwentnie podnoszone w toku całego postępowania. Podniesione w skardze również nie mogły odnieść zamierzonego rezultatu, bowiem mają charakter cywilnoprawny, kwestia dysponowania nieruchomością na cele budowlane przy samowoli budowlanej była ponadto przedmiotem rozważań NSA. W wyroku z dnia 13 maja 2016 r., II OSK 2330/14 NSA stwierdził, że "przepisy art. 37, art. 40 i art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nie uzależniają wydania rozstrzygnięć na podstawie ww. przepisów od tego, czy inwestor obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, posiadał w dacie budowy prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czy też nie posiadał takiego prawa".

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło