I FZ 286/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmawiające wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z dnia 18 września 2017 r., nr [...] z dnia 16 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1551/18 w sprawie ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2018 r., Nr [....] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie. W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 27 kwietnia 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania A. G. zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z 18 września 2017 r. w przedmiocie podatku od towaru i usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1551/18 odmówił wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji, argumentując, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") wstrzymanie wykonania dotyczy aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Jednakże zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, użyte w art. 61 § 3 P.p.s.a. sformułowanie "w granicach tej samej sprawy" obejmuje akty w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie pomiędzy postępowaniem dotyczącym określenia kwoty podatku do zapłaty, a postępowaniem w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od merytorycznej decyzji organu I instancji, nie zachodzi tożsamość przedmiotowa. Nie ulega wątpliwości, że wskazane sprawy pozostają ze sobą w związku chronologicznym i podmiotowym, jednakże ze względu na wzmiankowaną odrębność zakresów przedmiotowych nie można uznać, że tworzą one tę samą sprawę w znaczeniu materialnym. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie i zaskarżyła je w całości wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania wskazanego aktu ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że nie występują podstawy do wstrzymania wykonania rozstrzygnięcia decyzji Naczelnika US z 18 września 2017 r. w przedmiocie określenia kwoty podatku do zapłaty, w sytuacji, gdy decyzja ta, jako dotycząca stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, mieści się w granicach niniejszej sprawy, a zatem może być przedmiotem postanowienia o wstrzymanie wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 P.p.s.a. ). W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że w oparciu o ww. przepisy możliwe jest wstrzymanie wykonania wszystkich aktów wydanych lub podjętych w granicach sprawy w znaczeniu materialnym. Oznacza to, że między aktami musi zachodzić tożsamość podmiotowa i przedmiotowa (por. postanowienia NSA: z 22 września 2017 r., sygn. akt II GZ 703/17, z 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 404/11 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOIS). Pojęcie: "w granicach tej samej sprawy" należy bowiem interpretować na tle art. 3 § 2 P.p.s.a., który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także art. 134 i art. 135 tej ustawy, które regulują zakres tej kontroli. Ten ostatni przepis stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. W orzecznictwie wskazuje się, że pojęcia "granice tej samej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne. W związku z tym, zakresem art. 61 § 3 P.p.s.a. objęte są zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli (postanowienie NSA z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II FZ 894/16, uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 27 czerwca 2000 r., sygn. akt FPS 12/99). O ile bezsporne jest na gruncie niniejszej sprawy, że między zaskarżonym postanowieniem a decyzją, o wstrzymanie wykonania której wniosła skarżąca, zachodzi tożsamość podmiotowa, o tyle nie można stwierdzić, że te dwa akty są tożsame przedmiotowo. Decyzja określająca kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług i postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od tejże decyzji zostały bowiem oparte na różnych podstawach prawnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego inny jest przedmiot tych aktów, co wyklucza możliwość wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy skarga Strony dotyczyła postanowienia o stwierdzeniu uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Należy również podkreślić, iż celem instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi przez sąd administracyjny, a nie ocena legalności tego aktu, czy dokonywanie ustaleń faktycznych. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.