II FSK 3058/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska (sprawozdawca), Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 232/16 w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w W. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 8 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 232/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 8 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podstawą prawną orzeczenia był art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2016 r. poz. 718); dalej: "p.p.s.a.". Z wyroku sądu pierwszej instancji wynika, że decyzją z dnia 28 maja 2015 r. Burmistrz K. określił spółce wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2015 r. w kwocie 121 320 zł. Wnioskiem z 5 października 2015 r. spółka wystąpiła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Wraz z wnioskiem, w tej samej dacie, spółka złożyła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. We wniosku o przywrócenie terminu spółka wskazała, że nie wniosła w terminie odwołania z uwagi na okoliczność, iż decyzja organu pierwszej instancji nie została skutecznie doręczona spółce na ręce osoby upoważnionej do jej odbioru i nie weszła do obrotu prawnego, co narusza przepis art. 151 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.); dalej: "O.p.". Według spółki, warunkiem koniecznym do uznania za skuteczne doręczenia na rzecz podmiotów wymienionych w przepisie art. 151 O.p. jest zbadanie, czy osoba potwierdzająca odbiór korespondencji była do tej czynności upoważniona. Tymczasem, B. K., który odebrał przesyłkę, nie jest jej pracownikiem i nie ma pełnomocnictwa do odbioru korespondencji, co wskazuje na to, że doręczenie decyzji było nieskuteczne i organ pierwszej instancji winien ponownie doręczyć decyzję w sposób prawidłowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu ww. postanowieniem z dnia 8 grudnia 2015 r. odmówiło spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że wniosek spółki o przywrócenie terminu nie spełnia wszystkich przesłanek warunkujących przywrócenie terminu określonych w art. 162 § 1 O.p., bowiem spółka nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, skoro ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji organu pierwszej instancji niewątpliwie wynika, że decyzję tę odebrał od doręczyciela Poczty Polskiej, B. K. przedstawiający się jako pracownik spółki, dysponujący pieczęcią firmową spółki, widniejącą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji. A skoro tak, to doręczenie decyzji uznać należy za dokonane skutecznie 12 czerwca 2015 r. W ocenie organu, skoro z przedstawionych w sprawie okoliczności faktycznych wynika, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji, w świetle poczynionych ustaleń faktycznych, została doręczona skutecznie, to przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania okoliczności, mające uzasadnić nieskuteczność doręczenia decyzji, nie mogą stanowić o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka zarzuciła naruszenie: - art. 162 § 1 O.p. przez bezzasadną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, - art. 151 O.p. przez bezzasadne przyjęcie, że skarżącej będącej osobą prawną skutecznie doręczono decyzję, - art. 191 O.p. przez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym potwierdzenia nadania przesyłki listowej, - art. 200a § 1 pkt 2 O.p. poprzez brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, pomimo wniosku strony oraz brak przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze strony prezesa zarządu spółki W. K. i świadka B. K.. W związku z tymi zarzutami, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Sąd pierwszej instancji w pełni podzielił zaprezentowany w orzecznictwie pogląd, że doręczyciel korespondencji podmiotowi określonemu w art. 151 O.p., a więc w szczególności osobom prawnym, do których zalicza się skarżąca spółka, nie ma obowiązku sprawdzania, czy pismo odbiera uprawniona osoba. Obowiązkiem jednostki organizacyjnej (osoby prawnej) jest bowiem takie zorganizowanie odbioru pism, by dokonywała tego osoba upoważniona. A zatem fakt, że dana osoba podjęła się oddania przesyłki i posłużyła się do potwierdzenia odbioru pieczątką firmy, przesądza o tym, że osoba ta miała uprawnienie do odbioru korespondencji. Według sądu pierwszej instancji, za osobę uprawnioną do odbioru pism, można uznać każdą osobę, która ze względu na funkcję wykonywaną w organizacji adresata jest regulaminowo lub zwyczajowo uprawniona do odbioru pism. Sąd pierwszej instancji wskazał, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji organu pierwszej instancji wynika, że decyzja ta została doręczona na adres spółki w dniu 12 czerwca 2015 r. Decyzję odebrał pracownik spółki o nazwisku K., powyższe wynika z adnotacji umieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że pracownik spółki potwierdził odbiór przesyłki, przybijając na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pieczęć firmową spółki. Według sądu, zasady doświadczenia życiowego nakazują przyjąć, że osoba dysponująca pieczęcią firmową spółki jest pracownikiem spółki lub osobą upoważnioną do odbioru korespondencji. Sąd pierwszej instancji uznał więc twierdzenia skargi za nieuzasadnione i skargę oddalił. Strona reprezentowana przez adwokata wniosła skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji. Zaskarżając wyrok w całości, zarzuciła naruszenie przepisów: 1) art. 134 § 1 w zw. art. 151 p.p.s.a. polegające na uznaniu zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego jako odpowiadającego przepisom prawa, mimo że narusza ono przepisy: art. 228 § 1 pkt 2, art. 151 i art. 191 O.p., 2) art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, mimo iż zaskarżone postanowienie narusza przepisy: art. 162 § 1, art. 151, art. 191 i art. 200 a § 1 pkt 2 O.p., 3) art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że sąd przyjął, iż postanowienie organu jest prawidłowe, opierając się wyłącznie na stanowisku organu. Skarżąca wskazała, że w orzecznictwie wskazuje się trafnie, iż wprawdzie przepis art. 151 O.p. nie precyzuje, komu należy doręczyć pismo, tzn. jakiej osobie fizycznej znajdującej się w siedzibie osoby prawnej lub jednostki niemającej osobowości prawnej, niemniej nie budzi wątpliwości, że osobą tą nie może być przypadkowo napotkany pracownik, ale musi to być osoba uprawniona do odbioru pism, którą będzie członek organu uprawnionego do reprezentowania podmiotu, ustanowiony pełnomocnik procesowy albo pełnomocnik do doręczeń, względnie pracownik dysponujący pełnomocnictwem do odbioru korespondencji w siedzibie osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. W ocenie skarżącej, warunkiem koniecznym uznania za skuteczne doręczenia na rzecz podmiotów wymienionych w przepisie art. 151 O.p. jest zbadanie, czy osoba potwierdzająca odbiór korespondencji była do tej czynności upoważniona. Tymczasem, jak wynika z analizy akt sprawy, B. K. nie jest pracownikiem skarżącej i nie ma jej pełnomocnictwa do odbioru korespondencji, dlatego też doręczenie dokonane B. K. było nieskuteczne, a organ winien ponownie dokonać doręczenia decyzji spółce w sposób prawidłowy. Według skarżącej, okoliczności te zostały całkowicie pominięte przez organ i zaaprobowane przez sąd pierwszej instancji. Okoliczność, iż B. K. posiada takie samo nazwisko jak członek zarządu spółki, czy nawet posiadał pieczęć spółki, bez wykazania jednak, iż jest pełnomocnikiem czy pracownikiem spółki upoważnionym do odbioru, pozostaje bez wpływu na skuteczność doręczenia, albowiem nie był on osobą uprawnioną do odbioru korespondencji. Nadto, sąd pierwszej instancji całkowicie pominął okoliczność, iż kwestia dotycząca prawidłowości doręczania mogła zostać w sposób dostateczny wyjaśniona w trakcie rozprawy administracyjnej i przesłuchania wskazanych osób, a brak rozpoznania wniosku w tej kwestii i nieprzesłuchanie świadków miało istotny wpływ na ustalenia faktyczne w sprawie. Brak z kolei odniesienia się do tej kwestii przez sąd pierwszej instancji, doprowadziło do błędnego oddalenia skargi. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Na wstępie podzielić należy pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1443/11, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Zgodnie bowiem z art. 162 § 1 i § 2 O.p., podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu", o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu. Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminowi. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o przywrócenie terminu. Jeśli zatem na tak postrzeganą instytucję prawną nałoży się, powszechnie akceptowany w orzecznictwie, obowiązek orzekania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, to nie powinno budzić większych i uzasadnionych wątpliwości, która ze spraw powinna obejmować badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, a następnie przełożenia tych ustaleń na odpowiedni do nich język procesowy. Wyniki takiego badania stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku skutkować powinno (w znaczeniu - musi) stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast inną sprawą jest, aczkolwiek także mającą rację bytu i związek z tą pierwszą, dalsze procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu w płaszczyźnie dla niego kluczowej, a mianowicie z punktu widzenia oceny braku zawinienia w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych oraz co do właściwego czasu jego złożenia. Te właśnie zagadnienia są istotne dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z punktu widzenia art. 162 § 1 i § 2 w związku z § 3 O.p. Stwierdzenie więc uchybienia terminowi przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie nie jest działaniem przedwczesnym. W prawomocnym wyroku NSA z dnia 28 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 2243/16, wiążącym sąd z mocy art. 170 p.p.s.a., przesądzona została kwestia prawomocności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 14 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a w konsekwencji - także kwestia wejścia do obrotu prawnego decyzji wymiarowej oraz rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji uprawniona jest ocena co do legalności wydanego postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stosownie do brzmienia art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu. Należy przy tym podkreślić, że od strony wymaga się największego możliwego w danych okolicznościach wysiłku, a co za tym idzie, przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Według składu orzekającego w sprawie, strona skarżąca tak w toku postępowania przed organem odwoławczym, jak i przed sądem pierwszej instancji błędnie wywodzi, że nieskuteczne według niej doręczenie decyzji wymiarowej powinno skutkować przyjęciem twierdzenia o braku jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem, jak wynika z wyżej przywołanych orzeczeń, dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania kwestia skuteczności doręczenia decyzji jest tylko jedną z okoliczności, wstępną, dla prawidłowego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Drugą, zasadniczą kwestią w sprawie jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Natomiast, skarżąca nawet nie podjęła próby wykazania zaistnienia tej przesłanki w sprawie, koncentrując swoją całą argumentację na wykazaniu, że w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji. Natomiast, okoliczność dotycząca skuteczności doręczenia spółce decyzji organu pierwszej instancji i wejścia jej do obrotu prawnego była - jak to wyżej wskazano - oceniana w odrębnym postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, zatem zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej w tej kwestii pozostawały bez wpływu na ocenę legalności postanowienia w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zastosowanie w tej sprawie przez organ przepisu art. 162 § 1 O.p. i - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił. Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl. Wobec tego, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie - na podstawie art. 184 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.