I SA/Wa 1219/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: sędzia WSA Emilia Lewandowska sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M., K. M. i A. E. będącej wykonawcą testamentu J. K. i E. H. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 42/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. M., K. M. i A. E. będącej wykonawcą testamentu J. K. i E. H. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] maja 2018 r. M. M., K. M. i A. E. będąca wykonawcą testamentu J. K. i E. H., reprezentowane przez radcę prawnego, wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 maja 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 42/14. Powołanym wyrokiem sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] ozn. "[...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że termin wykonania ww. wyroku upłynął z dniem 4 grudnia 2014 r. Wskazano, iż z powodu niewykonania powyższego wyroku wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lipca 2015 r. i 28 lutego 2017 r. wymierzano już Prezydentowi [...] grzywny w wysokości odpowiednio 1000 zł i 3000 zł, zaś pismem z [...] maja 2018 r. skarżące wezwały organ do wykonania ww. wyroku z 27 maja 2014 r. Pomimo powyższego do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozstrzygnął wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania. Skarżące podniosły również, iż z uwagi na ich osobistą sytuację uzasadnione jest przyznanie im sumy pieniężnej jako zadośćuczynienie za zwłokę w wykonaniu wyroku. Wobec powyższego skarżące wniosły o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2017 r. ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w dniu 16 lutego 2018 r. oraz przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie 15.000 złotych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, iż zgodnie z procedurą wprowadzoną zarządzeniem Prezydenta [...] nr [...] konieczna była weryfikacja zebranej dotychczas dokumentacji, w szczególności następstwa prawnego po dawnych właścicielach. Organ wskazał również na toczące się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym na wniosek skarżących postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium stwierdzającej wydanie orzeczenia administracyjnego PRN [...] nr [...] o odmowie własności czasowej z rażącym naruszeniem prawa. Podniósł, iż od momentu wydania decyzji Kolegium w ww. sprawie ([...] października 2016 r.) do stycznia 2018 r. akta sprawy znajdowały się poza Urzędem, co uniemożliwiało procedowanie w sprawie. Organ wskazał również, iż opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są, między innymi, bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwala niestety na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Jednocześnie, o kolejności rozpatrzenia spraw nie może, w ocenie organu, decydować tylko i wyłącznie aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, iż wniosek skarżących jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tutejszego sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei, w myśl art. 154 § 2 P.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie, stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Z akt sprawy wynika, że pomimo upływu zakreślonego terminu Prezydent [...] nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 maja 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 42/14, co czyni zasadną skargę na niewykonanie tego wyroku. Odpis prawomocnego wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie trzech miesięcy wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy został doręczony organowi w dniu 4 września 2014 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu 4 grudnia 2014 r. Z powodu niewykonania powyższego wyroku z 27 maja 2014 r. wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lipca 2015 r. oraz 28 lutego 2017 r. wymierzano już Prezydentowi [...] grzywny w wysokości odpowiednio 1000 zł i 3000 zł, zaś pismem z [...] maja 2018 r. skarżące wezwały organ do wykonania ww. wyroku z 27 maja 2014 r. Pomimo powyższego do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozstrzygnął wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania. Mając zatem na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z 27 maja 2014 r. (3 lata i 10 miesięcy), Sąd uznał, że dla realizacji represyjno-dyscyplinującej funkcji, jak i w celu zmobilizowania organu do niezwłocznego załatwienia sprawy, adekwatna będzie grzywna w wysokości 5000 złotych, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przy czym, w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego dwukrotnego nałożenia. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą zasadniczo stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 maja 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 42/14, ma, w ocenie Sądu, charakter rażącego naruszenia prawa. Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest w dokonanej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Biorąc zatem pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego terminu, zapadłe uprzednio w sprawie wyroki w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, jak też charakter spraw dekretowych, a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu, bezczynność organu należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Sąd nie uwzględnił natomiast wniosku skarżących o przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. W ocenie Sądu, wymierzona grzywna stanowi wystarczającą dolegliwość dla organu mobilizującą go do wydania orzeczenia. Podnieść należy, że suma pieniężna powinna być przyznawana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu. Taka sytuacja w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi, tym bardziej biorąc pod uwagę specyfikę postępowań dotyczących gruntów [...]. Sąd uwzględnił również to, iż w okresie od października 2016 r. do stycznia 2018 r., wobec toczących się postępowań przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym oraz sądem administracyjnym, akta sprawy pozostawały w gestii Kolegium i sądu, co miało wpływ na tempo i sposób procedowania wniosku o ustalenie odszkodowania. Wprawdzie organ mógł zabezpieczyć się na taką okoliczność, sporządzając dla własnych potrzeb kopie tych akt i na ich podstawie podejmować w sprawie dalsze czynności, zamiast oczekiwać na ich zwrot z Kolegium i sądu, to niemniej sam fakt niewykazania w tym względzie odpowiedniej zapobiegliwości i staranności nie uprawnia jeszcze do wyprowadzenia wniosku o celowym uchylaniu się przez Prezydenta [...] od załatwienia niniejszej sprawy. W tym zatem zakresie skarga podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 sentencji wydane zostało na podstawie art. 154 § 2 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 sentencji wydano zaś na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.