I SAB/Wa 42/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. M. i K. M. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących M. M. i K. M. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. M. i K. M. reprezentowane przez pełnomocnika r.pr. A. S. pismem z dnia 9 grudnia 2013 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako "[...]". Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 7 maja 2010 r. M. M. i K. M. przyłączyły się do wniosku o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość, złożonego w dniu 26 maja 2004 r. przez I. R., T. R. i M. R.. Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] Prezydent W. zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu zakończenia toczącego się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym postępowania w przedmiocie ważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]kwietnia 2001 r. ([...]) stwierdzającej, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej z dnia [...]marca 1954 r. dotyczące odmowy przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...]- zostało wydane z naruszeniem prawa. Powyższe postanowienie było przedmiotem odwołania w toku instancyjnym. Postanowieniem z dnia [...]sierpnia 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy ww. postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r. Decyzją z dnia [...]stycznia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2011 r., stwierdzającą nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]kwietnia 2001 r. ([...]). Wnioskiem z dnia [...] maja 2012 r., skierowanym do Wojewody [...]pełnomocnik skarżących wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania. Zawiadomieniem z dnia 5 czerwca 2012 r. Wojewoda [...] przekazał powyższy wniosek Prezydentowi Miasta W. (data wpływu do organu 12 czerwca 2012 r.). Postanowieniem z dnia [...]czerwca 2013 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie wniesione na bezczynność Prezydenta W. w sprawie dotyczącej odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako "[...]" za uzasadnione i wyznaczył termin 3 miesięcy na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżące wniosły o wyznaczenie Prezydentowi W. terminu do wydania decyzji o odszkodowaniu. Ukaranie organu grzywna oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiadając na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie wskazując, że ze względu na złożony charakter postępowania oraz nie było możliwe rozpatrzenie wniosku w terminie wskazanym w art. 35 §3 kpa. Podniósł ponadto, że strony zostały poinformowane o nowym terminie zakończenia postępowania do dnia 30 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów oraz przewlekłe prowadzenie postępowania. Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Stan faktyczny sprawy jest między stronami niesporny. W niniejszej sprawie została złożona skarga na bezczynność Prezydenta W. która to bezczynność, zdaniem skarżących, przejawia się nierozpoznaniem złożonego wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm. ) za nieruchomość [...]. Skarżące wskazały, że ich wniosek nie został rozpatrzony do dnia wniesienia skargi na bezczynność, pomimo złożenia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Przed przystąpieniem do rozważań odnośnie zasadności skargi przede wszystkim stwierdzić trzeba, że nie było też żadnych przeszkód formalnych do wniesienia skargi, gdyż przed wniesieniem skargi postanowieniem z dnia [...]czerwca 2013 r. nr [...] Wojewoda [...]uznał zażalenie wniesione na bezczynność Prezydenta W. w sprawie dotyczącej odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako "[...]" za uzasadnione. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie bezczynność Prezydenta W. jest oczywista i oceny tej nie zmienia fakt zawieszenia postępowania w sprawie dotyczącej odszkodowania. Co prawda zgodnie z treścią art. 103 kpa zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie, jednakże obowiązkiem organu jest rozpoznanie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Należy bowiem zauważyć, że postepowanie to zostało zawieszone do czasu zakończenia toczącego się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym postępowania w przedmiocie ważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]kwietnia 2001 r. ([...]). Ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w tej sprawie zapadła w dniu [...] stycznia 2012 r., zaś w dniu 12 czerwca 2012 r. do Prezydenta W. wpłynął wniosek skarżących o podjęcie zawieszonego postępowania. Od tej daty nie zostały przez organ podjęte żadne czynności, przede wszystkim nie został rozpoznany wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. W świetle powyższego za absolutnie błędne należy uznać stanowisko Prezydenta W. zawarte w odpowiedzi na skargę, iż nie pozostaje ono w bezczynności. Przede wszystkim przez okres 2 lat Prezydent W. nie podjął żadnych przewidzianych przepisami prawa czynności w celu załatwienia sprawy i ta okoliczność sama w sobie wystarczy, by stwierdzić bezczynność tego organu, zważywszy iż po wniesieniu skargi Prezydent. W. również nie wydał decyzji. Właściwe określenie zakresu kontroli sądowej dokonywanej w sprawach bezczynności, czy przewlekłości w postępowaniu administracyjnym wymaga uwzględnienia zmian dokonanych ustawami: (1) z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnego – obowiązującej od 11 kwietnia 2011 r.; (2) z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa – obowiązującej od 17 maja 2011 r.; (3) z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – obowiązującej od 12 lipca 2011 r. Jak wskazano w orzecznictwie, ratio legis kolejnych nowelizacji było rozszerzanie środków przeciwdziałania bezczynności organu administracji i przewlekłemu prowadzeniu postępowania administracyjnego, a także umożliwienie skutecznego dochodzenia przez stronę odszkodowania za poniesioną szkodę od organu administracji z tytułu niewydania orzeczenia oraz ponoszenia przez funkcjonariuszy publicznych odpowiedzialności majątkowej za działania lub zaniechanie prowadzące do wyrządzenia szkody na skutek rażącego naruszenia prawa (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12). Po zmianach wprowadzonych ww. ustawami zmienił się również zakres kontroli sądu przy rozpoznawaniu spraw dotyczących bezczynności lub przewlekłości organu, w sytuacji gdy postępowanie zostało zawieszone. W orzecznictwie dotyczącym nowych regulacji dotyczących skargi na bezczynność lub przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania pojawiło się stanowisko, gdy postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego poddane zostanie tylko administracyjnej kontroli instancyjnej, to wówczas sąd będzie mógł objąć to postanowienie oceną merytoryczną i w konsekwencji zastosować środki przewidziane ustawą, jeżeli będzie to niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy. (tak NSA w wyroku z dnia 26 listopada 2013 r. sygn.. akt I OSK 2704/13 niepublik.). W przedmiotowej sprawie odpadła przyczyna zawieszenia, o czym organ prowadzący postepowanie ma wiedzę. Pomimo tego, przez blisko dwa lata nie podjął zawieszonego postępowania. Natomiast treść decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. powoduje, że w obrocie prawnym w dalszym ciągu pozostaje orzeczenie Prezydium Rady Narodowej z dnia [...]marca 1954 r. , dotyczące odmowy przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości "O [...]". Brak jest zatem przeszkód do dalszego prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 ugn. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego z przyczyn opisanych wyżej. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni uzasadniona. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent W. uchybił powołanym wyżej przepisom kpa. Nie można przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco interesował się sprawą. Zaznaczyć przy tym należy, że wystosowanie pism informujących o niemożności załatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia, nie można uznać za czynności zmierzające do zakończenia sprawy. Podawane natomiast w powyższych pismach przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie konieczność zgromadzenia całości dokumentacji, w żaden sposób nie usprawiedliwiają bezczynności organu. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z tych względów na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. organ został zobowiązany do załatwienia wniosku skarżących w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem. Wyznaczając taki termin sąd uznał, że będzie on wystarczający do zakończenia postępowania w sprawie biorąc pod uwagę ewentualną konieczność sporządzenia opinii przez biegłego rzeczoznawcę. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r. I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Jak już to wyżej wskazano z akt administracyjnych sprawy wynika, że od dnia złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania do dnia wyrokowania (blisko 2 lata) organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Już sam ten fakt świadczy o rażącym naruszeniu prawa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.