I SA/Gd 310/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 19 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 lutego 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 162, art. 163 i 217 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 201, z późn. zm. – dalej: O.p), po rozpatrzeniu wniosku M.C. (dalej: skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 7 listopada 2017r. orzekającej o odpowiedzialności podatkowej byłego prezesa zarządu "A" S.A. w LIKWIDACJI za zaległości tej Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące od marca 2013r. do listopada 2013r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia 7 listopada 2017r. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o solidarnej odpowiedzialności skarżącego ze spółką "A" S.A. w LIKWIDACJI za zaległości tej Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące od marca 2013r. do listopada 2013r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało doręczone skarżącemu w dniu 10 listopada 2017 r. Pismem z dnia 4 grudnia 2017r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, złożył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że brak wniesienia odwołania w przewidzianym przepisami prawa terminie spowodowany był epizodem depresyjnym skarżącego, w następstwie którego nie poinformował on najbliższych, ani pełnomocnika o fakcie odebrania decyzji w dniu 10 listopada 2017 r. Korespondencja zawierająca przedmiotową decyzję została znaleziona nieotwarta w mieszkaniu skarżącego, przez jego matkę w dniu 30 listopada 2017 r. i dostarczona pełnomocnikowi w dniu 1 grudnia 2017 r. Jednocześnie w złożonym wniosku wyjaśniono, że skarżący od kilku lat cierpi na depresję, zaś w 2017 r. objawy choroby nasiliły się. Fakt ten jednak był ukrywany przed otoczeniem. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po zapoznaniu się z treścią wniosku odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesieniu odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ, powołując się na treść art. 162 § 1 i § 2 O.p wskazał, że dla przywrócenia uchybionego terminu konieczne jest spełnienie jednocześnie trzech warunków, a mianowicie: - wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, - jednoczesne dokonanie czynności, dla której był określony termin, - uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Dalej Dyrektor wyjaśnił, że w związku z podnoszoną w złożonym wniosku okolicznością choroby, skarżący został wezwany przedłożenia do akt sprawy dowodów (zaświadczeń lekarskich, kart leczenia szpitalnego), potwierdzających stan zdrowia oraz uprawdopodobniających wystąpienie okoliczności przemawiających za przywróceniem terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. W odpowiedzi na wezwanie przedłożono historię choroby skarżącego z okresu od 6 czerwca 2007r. do 9 marca 2015r., z której wynikało zdiagnozowanie u skarżącego zaburzeń lękowych (symbol choroby F 41) i zaburzeń nastroju (symbol choroby F 34) w latach 2004 - 2015 r., a także zaświadczenie lekarskie z dnia 11 stycznia 2018r. informujące o odbywaniu przez skarżącego w okresie od 16 maja 2017r. do 25 września 2017r. psychoterapii indywidualnej i rozpoznania epizodu depresyjnego (symbol choroby F 32). Ponadto przedłożono oświadczenie M.T. z dnia 14 grudnia 2017r., zaś w dniu 2 lutego 2017r. przedłożone zostało również oświadczenie I.C. z dnia 23 stycznia 2018r. Odnosząc się do przedłożonej dokumentacji medycznej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że zarówno historia choroby skarżącego za lata 2006 - 2015 (która obejmuje swoim zakresem czas poprzedzający postępowanie toczące się w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki), jak i zaświadczenie lekarskie dotyczące terapii odbywanej przez skarżącego w okresie od 16 maja 2017r. do 25 września 2017r. nie potwierdzają, ażeby w przewidzianym przepisami prawa terminie do złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji (tj. od dnia 11 listopada 2017r. do dnia 24 listopada 2017r.) u skarżącego występowały jakiekolwiek problemy zdrowotne, wskazujące na takie obniżenie zdolności intelektualnych, które uniemożliwiałoby złożenie odwołania, bądź posłużenie się w tym celu inną osobą. Jednocześnie Dyrektor podkreślił, że w dniu 7 listopada 2017r. skarżący udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania go przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w sprawie o nr [...] i [...], a zatem, pomimo powoływania się na sytuację zdrowotną, był zdolny do podejmowania działań w swoich sprawach, w tym do udzielenia pełnomocnictw. Dyrektor podniósł nadto, że pomimo zdiagnozowanej i leczonej depresji w roku 2013 skarżący powołany został na stanowisko prezesa spółki, za zobowiązania której orzeczono jego odpowiedzialność. Następnie został powołany na stanowisko likwidatora tej spółki, przy czym obie funkcje pełnił w sposób czynny. Przedłożone w sprawie dowody nie wskazują przy tym, aby od tego czasu doszło do znacznego pogorszenia stanu zdrowia skarżącego, które uniemożliwiałoby prowadzenie przez niego własnych spraw. Odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, Dyrektor zaznaczył przy tym, że nawet gdyby skarżący udokumentował, że w terminie przewidzianym do złożenia odwołania występowały u niego objawy depresji, to i tak okoliczność ta nie byłaby wystarczająca, aby uprawdopodobnić istnienie przeszkody uniemożliwiającej terminowe złożenie odwołania. Odnosząc się do podnoszonej we wniosku okoliczności, że pełnomocnik skarżącego będąc w dniu 14 listopada 2017 r. w urzędzie skarbowym uzyskał informację, że wobec skarżącego nie wydano żadnej decyzji o odpowiedzialności podatkowej, Dyrektor zauważył, że pełnomocnik był umocowany wyłącznie w sprawach o nr [...] i [...]. Udzielona informacja nie mogła zatem dotyczyć sprawy, w której pełnomocnik nie był umocowany. Okoliczność ta pozostaje zatem bez związku z niniejszą sprawą. Odnosząc się następnie do przedłożonych w sprawie oświadczeń M.T. oraz I.C., dotyczących zaobserwowanych zmian w zachowaniu skarżącego zachodzących od września 2017r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że oświadczenia te zawierają wyłącznie niepoparte żadną wiedzą specjalistyczną opinie oświadczających oparte o ich subiektywne spostrzeżenia. Zdaniem Dyrektora zawarte w oświadczeniach stwierdzenia, że np. skarżący przesypiał całe dnie, nie chciał się udać do okulisty, czy zapomniał wyjść po matkę na dworzec autobusowy w żadnym razie nie dowodzą wystąpienia po trudności uniemożliwiających wniesienie odwołania w sprawie w przewidzianym do tego terminie, bądź posłużenia się w tym celu inną osobą. Podsumowując, Dyrektor stwierdził, że w złożonym wniosku o przywrócenie terminu nie wykazano okoliczności, które świadczyłyby o braku winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia odwołania i które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie tego terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 19 lutego 2018 r., zarzucając naruszenie: 1) art. 162 Ordynacji podatkowej poprzez: 1. odmowę przywrócenia terminu do wniesienie odwołania w sprawie; 2. żądanie by skarżący "udowodnił" podniesione okoliczności, a nie je uprawdopodobnił; 2) naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez: 1. uznanie, że nie stanowi jednej z podstaw uwzględnienia wniosku fakt nie poinformowania pełnomocnika skarżącego o toczących się wobec niego innych postępowaniach, gdy stawił się w celu zapoznania z dokumentami jednego z nich i pytał o takie postępowania; 2. oraz poprzez treść uzasadnienia zawierającą argumentację nie mającą nic wspólnego ze sprawą, a poddającą w wątpliwość podstawy rozstrzygania przez organ podatkowy, 3) naruszenie art. 122, art. 187 oraz 191 Ordynacji podatkowej poprzez: 1. brak obiektywnego rozważenia materiału zebranego w sprawie, 2. brak jego prawidłowej oceny, w szczególności w kontekście tego, że przepis art. 162 Ordynacji podatkowej wymaga "uprawdopodobnienia" braku winy, a nie jej "wykazania", 3. zignorowanie informacji powszechnie dostępnych w przedmiocie klasyfikacji nazewnictwa i możliwego przebiegu depresji, 4. zignorowanie uprawnień zawodowych osób, które wydały przedłożone w sprawie zaświadczenia, 5. ocenę materiału w sprawie w kontekście tez z wyroków Sądu Najwyższego w przedmiocie "zdolności procesowej" osób cierpiących na zaburzenia psychiczne, a nie przesłanek z art. 162 Ordynacji podatkowej; 4) naruszenie art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych Skarżącego, mimo iż miały one istotne znaczenie dla sprawy, a organ podatkowy dokonywał ustaleń odmiennych od tych, na których potwierdzenie te dowody były wnioskowane; 5) naruszenie art. 210 w zw. z art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez sporządzenie uzasadniania zawierającego w swojej treści stwierdzenia i argumentację nie w temacie sprawy i dającą podstawy do wątpliwości co w zasadzie było przedmiotem ustaleń organu podatkowego: "zdolność procesowa" skarżącego czy wina w uchybieniu terminu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie poddane kontroli Sądu zostało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do przesłanek przywrócenia terminu należy wskazać, że w myśl art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z § 2 tego artykułu wynika dodatkowy warunek przywrócenia uchybionego terminu. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Przepis art. 162 § 1 O.p. wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego. W doktrynie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności): "Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie - tylko prawdopodobnym". Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi wywołania ufności, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. Uprawdopodobnienie jest czynnością procesową stwarzającą mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należnej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2015 r., I GSK 124/14, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W kontekście powyższych rozważań za prawidłowe uznać należy stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że skarżący w złożonym wniosku o przywrócenie terminu wskazał, iż przyczyną uchybienia terminowi do wniesienia odwołania była jego choroba w postaci zaburzeń depresyjnych. Słusznie zatem Dyrektor Izby wezwał skarżącego do przedłożenia do akt sprawy dowodów (zaświadczeń lekarskich, kart leczenia szpitalnego) potwierdzających stan zdrowia skarżącego oraz uprawdopodobniających wystąpienie okoliczności przemawiających za przywróceniem terminu. W odpowiedzi na wezwanie przedłożono historię choroby skarżącego z okresu od 6 czerwca 2007r. do 9 marca 2015r., z której wynikało zdiagnozowanie u skarżącego zaburzeń lękowych (symbol choroby F 41) i zaburzeń nastroju (symbol choroby F 34) w latach 2004 - 2015 r., a także zaświadczenie lekarskie z dnia 11 stycznia 2018r. informujące o odbywaniu przez skarżącego w okresie od 16 maja 2017r. do 25 września 2017r. psychoterapii indywidualnej i rozpoznania epizodu depresyjnego (symbol choroby F 32). Ponadto przedłożono oświadczenie M.T. z dnia 14 grudnia 2017r., zaś w dniu 2 lutego 2017r. przedłożone zostało również oświadczenie I.C. z dnia 23 stycznia 2018r. Oceniając przedłożone dowody w kontekście zaistnienia przesłanki uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, zauważyć trzeba, że zarówno historia choroby skarżącego za lata 2006 - 2015 (która obejmuje swoim zakresem czas poprzedzający postępowanie toczące się w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki), jak i zaświadczenie lekarskie dotyczące terapii odbywanej przez skarżącego w okresie od 16 maja 2017r. do 25 września 2017r. nie potwierdzają, aby w przewidzianym przepisami prawa terminie do złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji (tj. od dnia 11 listopada 2017r. do dnia 24 listopada 2017r.) u skarżącego występowały problemy zdrowotne, wskazujące na takie obniżenie sprawności intelektualnej, które uniemożliwiałyby złożenie odwołania, bądź posłużenie się w tym celu inną osobą. Trafnie przy tym zauważa Dyrektor Izby, że problemy zdrowotne nie uniemożliwiły skarżącemu udzielenia w dniu 7 listopada 2017r. pełnomocnictwa do reprezentowania go przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w sprawie o nr [...] i [...], a zatem, pomimo powoływania się na sytuację zdrowotną, był w tym czasie zdolny do podejmowania działań w swoich sprawach, w tym do udzielenia pełnomocnictwa. Zwrócić przy tym trzeba uwagę, że skarżący, pomimo zdiagnozowanej i leczonej depresji, w roku 2013 powołany został na stanowisko prezesa spółki, za zobowiązania której orzeczono jego odpowiedzialność. Następnie został powołany na stanowisko likwidatora tej spółki, przy czym obie funkcje pełnił w sposób czynny. Przedłożone w sprawie dowody nie wskazują przy tym, aby od tego czasu doszło do znacznego pogorszenia stanu zdrowia skarżącego, które uniemożliwiałoby prowadzenie przez niego własnych spraw. Sama zatem okoliczność zdiagnozowania u skarżącego choroby, w sytuacji gdy już po jej zdiagnozowaniu został on powołany do pełnienia funkcji prezesa zarządu, nie może uprawdopodobnić braku jego winy w dochowaniu terminu do złożenia odwołania. Należy podkreślić, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu nie przedstawił żadnej dokumentacji lekarskiej, z której wynikałoby, że w terminie do złożenia odwołania (tj. w okresie od 11 listopada do 24 listopada 2017 r.) nasiliły się objawy jego choroby. Zauważyć przy tym trzeba, że z zaświadczenia z dnia 11 stycznia 2018 r., uzyskanego po wezwaniu organu do przedłożenia stosownej dokumentacji lekarskiej potwierdzającej stan zdrowia skarżącego, wynika, że skarżący odbył w okresie od 16 maja do 25 września 2017 r. psychoterapię indywidualną w związku z rozpoznaniem epizodu depresyjnego. Okoliczność ta miała jednak miejsce na blisko dwa miesiące przed upływem terminu do wniesienia odwołania. Przedłożona historia choroby dotyczyła zaś okresu od 6 czerwca 2007 r. do 9 marca 2015 r. Zaakcentować w tym miejscu trzeba, że ani Sąd, ani też organ podatkowy w zaskarżonym postanowieniu nie ignoruje uprawnień zawodowych osób, które wystawiły przedłożone w sprawie dokumenty, ani też nie kwestionuje zdiagnozowania u skarżącego zaburzeń depresyjnych. Dokumenty te nie dotyczą jednak okresu, w którym upływał termin do złożenia odwołania, nie można zatem na ich podstawie uprawdopodobnić, że stan zdrowia skarżącego w okresie od 11 listopada do 24 listopada 2017 r. był na tyle zły, że uniemożliwiał mu złożenie odwołania. Zauważyć przy tym trzeba, że oświadczenia matki skarżącego, czy pracownicy spółki nie są wystarczające do stwierdzenia, że stan zdrowia skarżącego w terminie kiedy upływał termin do wniesienia odwołania pogorszył się na tyle, że uniemożliwił mu wniesienie tego odwołania osobiście lub za pośrednictwem osoby trzeciej, czy też pełnomocnika, który to został ustanowiony w innych sprawach. Stanu zdrowia uniemożliwiającego złożenie w terminie odwołania nie może także potwierdzić uchwała o odwołaniu skarżącego z funkcji likwidatora "A" S.A. w LIKWIDACJI. Stąd przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków czy z dokumentu w postaci uchwały odwołującej należy uznać za całkowicie zbędne w rozpoznawanej sprawie. Oczekiwanego rezultatu w postaci przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie może też przynieść powoływanie się na informację udzieloną pełnomocnikowi skarżącego w urzędzie skarbowym w dniu 14 listopada 2017 r. o niewydaniu wobec niego żadnych decyzji. Zauważyć bowiem trzeba, że pełnomocnik był umocowany wyłącznie w sprawach o nr [...] i [...]. Udzielona informacja nie mogła zatem dotyczyć sprawy nr [...]. Stwierdzając, że zaskarżone postanowienie nie narusza wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania podatkowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.