III FSK 1640/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wr 606/18 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 12 kwietnia 2018 r. nr 0201-IEW2.4123.3.2018.EJ w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. D. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Wr 606/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "WSA") oddalił skargę A. D. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: "Dyrektor") z dnia 12 kwietnia 2018 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki "W." sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: "Spółka") w podatku od towarów i usług za maj 2013 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżący zaskarżył go w całości i wniósł o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") Skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powyższemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 a) i b) i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: "o.p."), poprzez jego zastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia przez WSA, iż Skarżący nie wykazał, że złożył wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym czasie lub ewentualnie, że nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy Skarżącego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w dniu 9 listopada 2022 r., w celu rozpoznania skargi kasacyjnej. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej, zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 116 § 1 pkt 1 a) i b) i § 4 o.p., poprzez jego zastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia przez WSA, iż Skarżący nie wykazał, że złożył wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym czasie lub ewentualnie, że nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy Skarżącego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut powyższy został sformułowany w sposób nie odpowiadający wymogom wynikającym z przepisów p.p.s.a. oraz utrwalonego orzecznictwa NSA. Pomimo bowiem wskazania na naruszenie prawa materialnego poprzez jego zastosowanie, Skarżący w istocie podważa ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy. Z treści zarzutu wynika bowiem, że Skarżący uważa za błędne przyjęcie przez WSA, iż Skarżący nie wykazał, że złożył o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym czasie lub ewentualnie, że nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Oczywistym jest w świetle tak sformułowanego zarzutu, a także wobec przedstawionego w skardze kasacyjnej uzasadnienia zarzutu, iż Strona podważa przyjęte przez WSA ustalenia w zakresie stanu faktycznego niniejszej sprawy. W związku z powyższym NSA zauważa, że zgodnie z przepisem art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch rożnych formach, tj. w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Z postawieniem zarzutów kasacyjnych wiążą się określone wymogi ustanowione w art. 176 p.p.s.a. § 1 pkt 2 w związku z art. 174 p.p.s.a. Skarżący, który podnosi zarzut błędnej wykładni określonego przepisu prawa winna wskazać, na czym polega błędna wykładnia przepisu prawa i jaka, zdaniem Skarżącego, powinna być prawidłowa wykładnia tego przepisu, bo tylko wtedy NSA może odnieść się do tak postawionego zarzutu. Stawiając zaś zarzut niewłaściwego zastosowania prawa Skarżący powinien wskazać, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie określonych przepisów prawa (zob. wyrok NSA z dnia 5 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 403/17). Odnosząc się do przytoczonego wyżej drugiego zarzutu skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, iż złożył wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, nie wykazał zatem przesłanki zwolnienia z odpowiedzialności za zaległości Spółki, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p. Niewątpliwie bowiem stan niewypłacalności Spółki istniał i miał trwały charakter jeszcze przed objęciem przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu Spółki. WSA zasadnie w tym zakresie wskazał, że po 21 sierpnia 2012 r. oprócz nieuregulowania należności objętej fakturą nr [...] wystawioną przez S. sp. z o.o., której termin płatności przypadał na 7 sierpnia 2012 r., Spółka nie dokonywała kolejnych płatności (w tym na rzecz T. S.). Zauważyć trzeba, że zgodnie z ustalonym w sprawie stanem faktycznym, którego Skarżący nie zakwestionował w skardze kasacyjnej poprzez podniesienie adekwatnego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, na koniec grudnia 2012 r. wysokość zobowiązań Spółki wobec dostawców wynosiła łącznie 4.441.763,93 zł. Spółka posiadała w tym czasie obciążenia z tytułu kredytów bankowych długoterminowych w wysokości 700.000,00 zł oraz krótkoterminowych 346.871,53 zł. Spodziewane wpływy Spółki w tym czasie opiewały na kwotę 2.510.373,24 zł. Na dzień 28 lutego 2013 r. zobowiązania cywilnoprawne i publicznoprawne Spółki przekraczały 5.000.000,00 zł sięgając roku 2010. Spółka nie złożyła sprawozdania finansowego za 2012 r., a przesłuchana w tej sprawie świadek T. S., która prowadziła księgowość Spółki od początku jej funkcjonowania, czyli od 2006 r., zeznała, że sprawozdanie finansowe za 2012 r. sporządziła i przekazała Spółce w dniu 27 marca 2013 r. wraz z pismem o odstąpieniu od umowy na usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych. Według świadka problemy z płatnościami Spółki zaczęły się w połowie 2012 r., a w sporządzonym sprawozdaniu finansowym sygnalizowała zagrożenie działalności Spółki w 2013 r. Z tych względów wskazywany przez Skarżącego moment zaistnienia stanu niewypłacalności Spółki (dnia 13 marca 2013 r.) nie odpowiada ustaleniom dotyczącym wcześniejszych zaległości. Zatem Skarżący powinien był zgłosić wniosek niezwłocznie po objęciu funkcji prezesa, czyli po 1 lutym 2013 r. WSA trafnie wskazał, że w zakresie wyłączenia odpowiedzialności niczego nie zmienia fakt, iż wystąpienie przesłanka upadłościowych miało miejsce przed objęciem funkcji członka zarządu - członek zarządu powinien zgłosić wniosek niezwłocznie po objęciu funkcji i ustaleniu, że stan interesów spółki uzasadnia zgłoszenie wniosku o upadłość. Podkreślić ponadto należy, że wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Skarżący został powołany na stanowisko prezesa zarządu w dniu 1 lutego 2013 r., co wynika z zebranych w sprawie dowodów, a nie w dniu 14 lutego 2013 r. Skarżący usiłuje też - w sposób bezskuteczny - zakwestionować przyjęty stan faktyczny sprawy w zakresie terminu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, podnosząc że złożył wniosek o ogłoszenie upadłości w dacie 18 marca 2013r., podczas gdy datą tą jest 9 kwietnia 2013 r., co potwierdził Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze, który przedmiotowy wniosek rozpoznawał (zob. akta adm. tom nr [...], s. [...]). W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do postanowień art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Bogusław Woźniak Sławomir Presnarowicz Paweł Borszowski