II OZ 857/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 11 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 412/18 o odmowie wstrzymania wykonania postanowienia w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania na wniosek skarżącego wykonania postanowienia Ministra Zdrowia z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w kwocie 500 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniej córki skarżącego. W uzasadnieniu postanowienia, odwołując się do treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej; p.p.s.a., Sąd wskazał, że wniosek strony nie został uzasadniony w odniesieniu do przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie wskazał, z jaką konkretnie szkodą lub z trudnymi do odwrócenia skutkami będzie się wiązać wykonanie zaskarżonego postanowienia. Sąd zaznaczył, że postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania określonego obowiązku nie jest z zasady rozstrzygnięciem, którego wykonanie może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Postanowienie tego rodzaju dotyczy świadczenia pieniężnego, które z reguły jest odwracalne, a w przypadku zaskarżenia go do sądu administracyjnego i ewentualnego uwzględnienia skargi, pozostaje możliwość domagania się jego zwrotu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2005 r. sygn. II OZ 210/05). Sąd zauważył, że w uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na negatywne konsekwencje i potencjalnie nieodwracalne skutki wykonania obowiązku szczepienia, nie zaś na negatywne konsekwencje nałożenia na niego postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Skarżący nie wykazał także, w jaki sposób obowiązek uiszczenia grzywny spowoduje dla niego trudne do odwrócenia skutki, bądź znaczną szkodę. Nie wskazał na żadne okoliczności i nie przedstawił żadnych dokumentów, które miałyby uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Skarżący nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Sąd zaznaczył ponadto, że przedmiotem postępowania, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie wykonania, nie jest bezpośrednio kwestia obowiązku poddania dziecka skarżącego szczepieniom ochronnym, lecz kwestia nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Postępowaniem egzekucyjnym objęta może być jedynie grzywna, obowiązujące przepisy nie przewidują bowiem przymusowego dokonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Tak długo jak skarżący nie podda dziecka szczepieniu, tak długo nie zostanie ono wykonane. W zażaleniu na postanowienie z dnia 10 kwietnia 2018 r. K. M., zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nie grozi mu szkoda i nieodwracalne skutki w przypadku przymuszenia do wykonania szczepienia ochronnego, wniósł o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wnoszący zażalenie wskazał, że zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia wynika z faktu, że "w chwili wyegzekwowania przymusowego grzywny organ administracji mógłby nałożyć kolejną grzywnę, aż do chwili wykonania obowiązku przymusowego szczepienia, z którym skarżący się nie zgadza, a który to zabieg ma charakter nieodwracalny". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie może dotyczyć także wszystkich aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia nie zasługiwał na uwzględnienie. Zasadniczą przyczyną takiego uznania pozostaje ustalenie, że skarżący nie wykazał, że zaskarżone postanowienie nakłada na niego jakiegokolwiek obowiązek, z którym związana byłaby możliwość wyrządzenia znacznej szkody w jego majątku lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a ponadto skutków takich, po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, Sąd I instancji również nie dostrzegł mając na uwadze, że przedmiot ochrony udzielanej na podstawie art. 61 § 1 p.p.s.a. musi odpowiadać ściśle ewentualnym skutkom, jakie wywołuje wykonanie aktu administracyjnego, objętego wnioskiem złożonym w trybie ww. przepisu. W rozważanym przypadku chodzi o zagrożenia dla skarżącego wynikające z obowiązków nałożonych na niego postanowieniem o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Bezpośrednim skutkiem wykonania zaskarżonego postanowienia będzie wyegzekwowanie grzywny w wysokości 500 zł. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie tego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia skarżącego powinny być poparte dokumentami źródłowymi dotyczącymi jego aktualnej sytuacji finansowej. W sytuacji gdy chodzi o postanowienie rodzące obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, konieczne jest bowiem zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną wnioskodawcy oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. W rozpoznawanej sprawie ani uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, ani wniesione zażalenie nie zawierają argumentacji, która mogłaby podważyć zasadność zaskarżonego postanowienia z dnia 10 kwietnia 2018 r. Ma rację Sąd I instancji przyjmując, że brak odniesienia wysokości grzywny wraz z kosztami egzekucji do sytuacji majątkowej skarżącego nie pozwala stwierdzić, iż wykonanie zaskarżonego postanowienia wyrządzi skarżącemu szkodę w wymiarze, o którym stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. znacznym, lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Należy mieć na uwadze, że postanowienie, którego wykonanie skarżący chce zablokować, potwierdza legalność nałożenia na skarżącego grzywny w celu przymuszenia do wykonania szczepienia ochronnego stwierdzonego w tytule wykonawczym. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym służącym przymuszeniu do wykonania obowiązku publicznoprawnego, którego zasadności nie bada się na etapie postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia nie jest zatem obowiązek wykonania szczepienia. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z tytułu wykonawczego, którym go nałożono. Grzywna stanowiąca przedmiot zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia aczkolwiek jest zatem związana z niewykonaniem obowiązku szczepienia dziecka, to jednak sama takim obowiązkiem nie jest. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie będzie zatem miało przełożenia na sam obowiązek szczepienia, z którym skarżący łączy wskazywane we wniosku i zażaleniu negatywne skutki, które można by zakwalifikować jako niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków. Zdarzenia te uzasadniałyby wstrzymanie wykonania tytułu wykonawczego, który nakładał obowiązek szczepienia, nie mogą jednak stanowić przesłanki wstrzymania dla aktu, który stanowi o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Potencjalna możliwość nakładania na skarżącego przez organ egzekucyjny kolejnych grzywien również nie stanowi przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ jest to skutek, który nie wynika z zaskarżonego postanowienia, lecz z ewentualnego dalszego zaniechania przez skarżącego wykonania ciążącego na nim obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.