III SA/Wr 167/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Anetta Chołuj, Protokolant specjalista Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi M. M. (dalej: skarżący, strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], utrzymującą w mocy, wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu W., decyzję Członka Zarządu Powiatu W. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, nr [...], oraz nadającej tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. organ I instancji cofnął stronie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...] sierpnia 2017 r. do organu wpłynęło lekarskie Nr [...], z dnia 31 lipca 2017 r., wydane przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w W., stwierdzające istnienie u skarżącego "przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A1, A2, A, AM, B1, B, B+E, T", a w dniu [...] października 2017 (już po wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami) – orzeczenie lekarskie nr Nr [...] z dnia [...] października 2017 r., wydane w trybie odwoławczym przez Instytut Medycyny Pracy w L., podtrzymujące opinię zawartą w ww. orzeczeniu D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] lipca 2017 r.. W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła, że orzeczenie organu pozostaje w rażącej sprzeczności z wydaną skarżącemu (i dostarczoną do organu) opinią psychologiczną, sporządzoną przez osobę posiadającą uprawnienia do prowadzenia badań kierowców. Zdaniem odwołującego, organ miał obowiązek wyjaśnienia przyczyn tych rozbieżności. Ponadto organ nie odniósł się decyzji do wszystkich argumentów podnoszonych przez stronę w toku postępowania, doprowadzając tym samym do naruszenia zasady zaufania obywateli do organów administracji. SKO nie uwzględniło zarzutów odwołania i wskazało w skarżonej obecnie decyzji, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem organy administracji publicznej są związane orzeczeniami lekarskimi wydanymi w trybie ustawy o kierujących pojazdami i nie mają kompetencji do weryfikacji tych orzeczeń. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżący został poddany badaniu lekarskiemu w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978, z poźn. zm) – dalej: u.k.p. w związku z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p.o kierujących pojazdami, a więc w związku z istnieniem uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do jego zdrowia, zaś badanie przeprowadzono w uprawnionej jednostce tj. w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Orzeczenie lekarskie wydane w trybie art. 75 u.k.p. potwierdzało ziszczenie się przesłanki, o której mowa w art. 103 ust. 1 pkt 1a) u.k.p. tj. istnienie u skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, wobec czego wydanie decyzji o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami było w pełni uzasadnione. Organ odwoławczy uznał, że na kształt rozstrzygnięcia w sprawie nie mogło mieć wpływu przedstawione przez stronę w toku postępowania zaświadczenie psychologiczne z dnia [...] września 2017 r., nr [...], wydane przez psychologa uprawnionego do badań kierowców. Ustawa o kierujących pojazdami odróżnia bowiem badanie lekarskie, przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami ( art. 75 u.k.p.) od badań psychologicznych, przeprowadzanych w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami (art. 82 u.k.p.). Odwołujący został skierowany decyzją organu I instancji na badania lekarskie, wobec czego nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie wynik badań psychologicznych, na które nie został skierowany. Końcowo SKO nie zgodziło się z zarzutami nieodniesienia się do wszystkich argumentów podnoszonych przez stronę w toku postępowania. Wskazało, że do twierdzeń skarżącego zawartych w piśmie z dnia [...] października 2017 r. organ odniósł się pismem z dnia [...] listopada 2017 r. W skardze złożonej do tutejszego Sądu skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zarzucił: - naruszenie prawa materialnego - w szczególności przepisów ustawy o kierujących pojazdami, przez cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami, - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w postępowaniu przed organami obu instancji, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, w szczególności naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 ustaw z dnia 14 czerwca 1968 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2017r., poz. 1257) - dalej: k.p.a., przez niezastosowanie w sprawie tych przepisów, nadto naruszenie art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a., przez niezebranie w sposób należyty dowodów, niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, których wyjaśnienie było niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy, a także przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów i pominięcie kwestii istotnych dla wydania decyzji, nadto naruszenie art. 107 k.p.a. "w sposób nieuwzględniający dyspozycji tego przepisu." W uzasadnieniu zarzutów Skarżący wyjaśnił, że przy rozpoznawaniu sprawy organy obu instancji nie wzięły pod uwagę szeregu istotnych okoliczności sprawy, mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Nie wzięto pod uwagę, że skarżący przechodził badania lekarskie przed otrzymaniem prawa jazdy, a w toku badań nie stwierdzono jakichkolwiek przeciwwskazań lekarskich do prowadzenia przez niego pojazdów mechanicznych. Nie wzięto również pod uwagę faktu, że skarżący przez niemal 20 lat prowadząc samochód nie spowodował jakiegokolwiek wypadku, czy kolizji drogowej, a jedynym formalnym naruszeniem przez niego przepisów ruchu drogowego było "błahe wydarzenie o charakterze wykroczeniowym", w czasie którego odmówił zapłacenia mandatu. Powyższe okoliczności wskazują, że prowadzenie przez skarżącego pojazdów objętych kategorią samochodów osobowych B, nie stwarza jakiegokolwiek zagrożenia dla ruchu drogowego. W dalszej kolejności skarżący podniósł, że przedstawił zaświadczenie psychologiczne, stwierdzające, iż może prowadzić pojazdy mechaniczne, nie zagrażając w jakimkolwiek zakresie bezpieczeństwu ruchu drogowego. Przedłożył także zaświadczenie lekarskie wykazujące remisję jego choroby, z którego wynika, iż stan jego zdrowia uległ poprawie w taki sposób, że nie zagraża on bezpieczeństwu w ruchu drogowym przy prowadzeniu pojazdów mechanicznych. Powyższe okoliczności wskazują, zdaniem skarżącego, na naruszenie art. 80 k.p.a., który pozwala na swobodną ocenę dowodów w toku postępowania administracyjnego. Organy obu instancji przyjęły jako istotny dowód jedynie dokumentację z badań lekarskich wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, pomijając inne okoliczności sprawy, podniesione przez stronę. W jego opinii, nie sposób twierdzić, że choroba na którą cierpi, uniemożliwia prowadzenie pojazdów mechanicznych, bowiem wiele osób chorych prowadzi pojazdy. Skarżący podkreślił również, że zamieszkuje z matką w miejscowości S., położonej kilka kilometrów od peryferii W. W miejscowości tej nie ma sklepu, są trudności z zakupami, czy uzyskiwaniem jakichkolwiek usług, także medycznych. Dlatego prawo prowadzenia przez skarżącego samochodu należy ocenić jako niezbędne, gdyż stwarza jedyną możliwość dostępu do lekarza, robienia zakupów, również dla matki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi, jako bezzasadnej. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 j.t. - dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach skarga nie zasługuje na uwzględnienie, jako że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z brzmieniem stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Posłużenie się w tym przepisie przez ustawodawcę słowem "wydaje" przesądza o tym, że wydana na jego podstawie decyzja ma charakter tzw. związany. Oznacza to, że organ - w razie potwierdzenia w postępowaniu administracyjnym, że spełnione zostały wskazane w tym przepisie przesłanki – nie ma swobody przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, ale jest zobligowany do wydania decyzji o cofnięciu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami. Organ nie ma zarazem nie tylko obowiązku, ale i uprawnienia do uwzględniania przy rozstrzyganiu na tej podstawie jakichkolwiek okoliczności innych, niż wskazane w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p. Tymczasem w świetle tego przepisu jedyna i wystarczającą przesłanką do orzeczenia o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami jest wydanie w stosunku do kierowcy orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W świetle bezspornych ustaleń w sprawie, skarżący został decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]) skierowany na badanie lekarskie w trybie określonym art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b) u.k.p., co miało miejsce w związku z wnioskiem Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Karny z dnia [...] lutego 2017 r., w którym wskazano na pojawienie się (potwierdzonych przez biegłego w postępowaniu karnym – dopisek Sądu) przesłanek mogących świadczyć o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez skarżącego. Skarżący poddał się temu badaniu, w wyniku czego wydane zostało przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w W. orzeczenie lekarskie Nr [...], z dnia [...] lipca 2017 r., stwierdzające istnienie u niego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A1, A2, A, AM, B1, B, B+E, T. Opinia ta zostało podtrzymana w trybie odwoławczym przez Instytutu Medycyny Pracy w L. w orzeczeniu z dnia [...] października 2017 r. , Nr [...]. Zgodzić się przy tym trzeba z organem odwoławczym, że należy odróżnić orzeczenia wydawane przez psychologów uprawnionych do przeprowadzania badań psychologicznych kierowców – które wydaje się w trybie określonym w art. 82 u.k.p., a więc, gdy zachodzi potrzeba ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, od orzeczeń wydawanych przez lekarzy w trybie określonym w art. 75-79 u.k.p. w razie konieczności ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Nawet jeśli schorzenie, w związku z którym zachodziły podejrzenia istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami należy do grupy schorzeń psychicznych, których terapią zajmują się również psycholodzy, to jeżeli doszło do skierowania kierowcy na badanie lekarskie, jedynie lekarz spełniający wymogi wskazane w art. 77 u.k.p. jest uprawniony do jego przeprowadzenia, przy zachowaniu pozostałych warunków wynikających z regulacji powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Zdrowia. Tym samym nie można było uznać, że przedłożone przez skarżącego w toku postępowania zaświadczenie wystawione przez psychologa uprawnionego do przeprowadzania badań psychologicznych kierowców mogło zastąpić wydane na podstawie art. 75 u.k.p. orzeczenie lekarskie o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub podważyć zawartą tam merytoryczną ocenę stanu zdrowia skarżącego. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że zgonie z utrwalonym orzecznictwem organy administracji, jak również Sąd, nie są uprawnione do merytorycznej weryfikacji orzeczeń lekarskich. Kontrola merytoryczna tych orzeczeń dokonywana jest w odrębnym trybie – ponownego badania lekarskiego (art. 79 ust. 4 u.k.p.), przez lekarzy orzekających w jednostkach wskazanych rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2017 r. poz. 250), przy czym zgodnie z art. 79 ust. 5 u.k.p. jednostka mająca przeprowadzać badania w trybie odwoławczym powinna być jednostką o wyższym poziomie referencyjnym w stosunku do jednostki, która przeprowadziła badanie pierwotne. Jak wyjaśniono skarżącemu w zaskarżonej decyzji, zgodnie z §11 ww. rozporządzenia, jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania takiego ponownego badania lekarskiego, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Jednym z tych podmiotów był właśnie Instytut Medycyny Pracy [...] w L., który we wskazanym wyżej orzeczeniu lekarskim z dnia [...] października 2017 r. potwierdził istnienie u skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W świetle powyższego racje ma zatem organ podnosząc, że mając na uwadze regulacje powołanego rozporządzenia, również uprawnień do przeprowadzania ponownego badania lekarskiego nie posiadał psycholog, który wydał przedstawione przez skarżącego zaświadczenie psychologiczne Nr [...] oraz że treść tego zaświadczenia nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Skarżący bowiem nie został przez organ pierwszej instancji skierowany na badania psychologiczne, ale na badania lekarskie. Jednocześnie ze względu na podkreślony na wstępie, wiążący dla organów, charakter wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, nie mogły one przy wydawaniu decyzji wziąć pod uwagę pozostałych argumentów podnoszonych przez skarżącego – jak to, że przechodził badania lekarskie przed otrzymaniem prawa jazdy oraz że przez niemal 20 lat prowadząc samochód nie spowodował jakiegokolwiek wypadku, czy kolizji drogowej. Art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p. w sposób bezwzględny przesądza o okolicznościach zobowiązujących organ do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. W przypadku wydania zatem w stosunku do skarżącego, przez lekarza zatrudnionego przez uprawniony podmiot, ostatecznego orzeczenia potwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, organ nie ma możliwości wzięcia pod uwagę przy wydawaniu decyzji innych okoliczności, w tym dotyczących osobistej sytuacji strony. Jak trafnie przy tym wskazano w zaskarżonej decyzji, art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p. pełni funkcję prewencyjną, polegającą na wyeliminowaniu z uczestnictwa w ruchu drogowym osób, u których stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Z tego względu ani fakt uzyskania przez skarżącego pozytywnych wyników badań przed wydaniem mu po raz pierwszy prawa jazdy, ani bezkolizyjne uczestnictwo w ruchu drogowym przez okres ostatnich 20. lat nie mogły mieć wpływu na zastosowanie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p. – co z kolei przesądza o bezzasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.