IV SA/Gl 344/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2018 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta R. decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 2 pkt 10, art. 12 ust. 2, art. 25, art. 27 i art. 30 ust. 2 oraz art. 23 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r. poz. 489) oraz art. 104 i art. 110 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił K.B. umorzenia w części, to jest w wysokości 50%, kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej D.B. w wysokości 15 750.00 zł. łącznie z odsetkami. W uzasadnieniu decyzji przywołano wpierw unormowania prawne dotyczące zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, a następnie wskazano, że wnioskiem z 28 lipca 2017 r. (wpływ do organu 22 sierpnia 2017 r.) strona wystąpiła o umorzenie 50% ciążącej na nim należności. Przybliżono sytuację osobistą i dochodową strony, jak również jej możliwości znalezienia zatrudnienia na rynku pracy. W dalszej części uzasadnienia przywołano treść art. 30 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy, jak również przeprowadzono analizę sytuacji strony i uznano, że nie występuje przesłanka uzasadniająca uwzględnienie zgłoszonego wniosku. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się K.B., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji oraz wystąpił o ponowne przeanalizowanie jego sytuacji. Przedmiotowej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie postanowień art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów. W szczególności podniesiono, że organy nie ustaliły w sposób wyczerpujący, czy istnieją przesłanki umorzenia części należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych łącznie z odsetkami. W motywach odwołania przywołano treść obowiązujących unormowań prawnych oraz podkreślono, że skarżący od 8 lat pozostaje na utrzymaniu pomocy społecznej i otrzymuje zasiłek stały. Odwołujący ponownie podkreślił, że nie jest ojcem dziecka, na które obowiązany jest płacić alimenty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, w tym szczegółowo omówił uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji, a następnie odniósł się do sytuacji osobistej i dochodowej strony i w następstwie przeprowadzonej analizy doszedł do analogicznych wniosków jak organ pierwszej instancji. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podkreślił, iż kwestionowana przez skarżącego decyzja podejmowana była w warunkach uznania administracyjnego i organ pierwszej instancji podejmując ją nie przekroczył granic tego uznania, ponieważ w sposób rzetelny wyjaśnił sytuację osobistą i zdrowotną skarżącego. Nadto organ ten zwrócił uwagę, iż orzeczenie o niepełnosprawności nie jest wydane na stałe i zachodzi możliwość poprawy stanu zdrowia umożliwiająca podjęcie zatrudnienia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł skarżący, który wystąpił o jej uchylenie i decyzji organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięciom tym zarzucił naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów. W motywach skargi skarżący ponownie zwrócił uwagę na dwie kwestie, po pierwsze na zły stan własnego zdrowia uniemożliwiający podjęcie zatrudnienia, jak również na fakt, iż według niego nie jest ojcem dziecka, na które przychodzi mu płacić alimenty i spłacać zaległości z tytułu otrzymywanych przez niego zaliczek alimentacyjnych. Podkreślił, że podjął czynności prawne zmierzające do zakwestionowania prawnego jego ojcostwa osoby uprawnionej do alimentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Pełnomocnik profesjonalny ustanowiony w ramach prawa pomocy pismem z 22 sierpnia 2018 r. podtrzymał wniesioną skargę i sformułowane w niej zarzuty. Rozstrzygnięciom organów administracji zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. W szczególności podniesiono fakt, że z okoliczności sprawy wynika, że skarżący z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie spłacić ciążących na nim należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie podkreślić, że sąd administracyjny dokonuje poddanego mu do kontroli rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z przepisami prawa, a tym samym kryterium oceny prawidłowości takiego rozstrzygnięcia nie mogą być zasady współżycia społecznego, jak również pokrzywdzenie skarżącego. Istota przedmiotowego postępowania sprowadza się do tego, że skarżący stosownie do postanowień art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wystąpił wnioskiem z 28 lipca 2017 r. (wpływ do organu pierwszej instancji 22 sierpnia 2017 r.) o umorzenie 50 % ciążących na nim należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych wraz z odsetkami. W następstwie wniesionego wniosku organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające i decyzją z [...]r. odmówił jego uwzględnienia. Stanowisko takie podtrzymał organ odwoławczy, który rozpoznał odwołanie skarżącego. Ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji rozpocząć należy od przyjęcia następującego ustalenia, a mianowicie umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych może nastąpić w oparciu o unormowania zamieszczone w art. 30 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, przy czym regulacje te mają charakter uznaniowy i odnoszą się do sytuacji, gdy osoba zobowiązana do zwrotu przyznanej zaliczki alimentacyjnej we własnym zakresie dokonywała zwrotu ciążącej na niej należności. Drugim sposobem umorzenia przedmiotowych należności jest unormowanie zawarte w art. 30 ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z nim organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Przywołane unormowanie stanowi podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia, z tego też tytułu wymaga bliższej analizy. Uznać należy, że decyzja w tym zakresie podejmowana jest w warunkach uznania administracyjnego, ponieważ organ właściwy może takie rozstrzygnięcie przyjąć, ale nie jest do tego zobligowany. Dodatkowo podjęcie decyzji następuje w oparciu o kryteria, które określone zostały przy wykorzystaniu pojęć niedookreślonych, ponieważ ustawodawca uznał, że organ podejmujący stosowne rozstrzygnięcie ma kierować się sytuacją dochodową i rodzinną. Zauważyć trzeba, że nie zostały tu wprowadzone żadne dodatkowe kryteria, a zatem organ w ramach prowadzonego postępowania obowiązany jest ustalić dla potrzeb prowadzonego postępowania, czy sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy uzasadnia podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie, w wyznaczonych ramach prawnych, organy obu instancji podjęły analogiczne rozstrzygnięcia, gdyż odmówiły uwzględnienia wniosku skarżącego. Ocena prawidłowości podjętych decyzji musi w pierwszej kolejności mieć w polu widzenia to, czy postępowanie dowodowe w sprawie przeprowadzone zostało z wszystkimi wymogami wynikającymi z przepisów prawa, a w szczególności, czy organy w sposób prawidłowy ustaliły sytuację dochodową i rodzinną skarżącego. Skarżący w swojej osobistej skardze akcentuje to, że nie jest ojcem dziecka, na którego ma płacić alimenty i w tym zakresie prowadzone jest stosowne postępowanie. Z kolei pełnomocnik skarżącego w piśmie z 22 sierpnia 2018 r. zarzuca organom administracji wadliwość postępowania wyjaśniającego w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej, jednakże zarzuty te mają charakter ogólny i nie zawierają żadnych konkretnych uchybień po stronie organów administracji. Z zarzutami sformułowanymi w osobistej skardze skarżącego i w piśmie procesowym jego profesjonalnego pełnomocnika nie można się zgodzić, ponieważ analiza akt administracyjnych pozwala stwierdzić, że po wpłynięciu wniosku skarżącego do organu pierwszej instancji, organ ten przeprowadził postępowanie wyjaśniające z udziałem skarżącego. W trakcie tego postępowania skarżący dysponował możliwością przedstawiania wszystkich dowodów i podnoszenia wszelkich okoliczności przemawiających za uwzględnieniem jego wniosku. Oznacza to, że nie jest zasadny zarzut stawiany organom administracji publicznej, że nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób wyjaśniający wszystkie okoliczności sprawy. W tym miejscu przyjdzie podnieść, że to skarżący dysponuje wszystkimi dowodami pozwalającymi ustalić jego sytuację dochodową oraz rodzinną. W tego typu postępowaniach ciężar dowodu spoczywa na skarżącym, gdyż to on domaga się wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego jego sytuację dochodową i rodzinną, a zadaniem organu administracji jest zweryfikowanie tej sytuacji i czy wyczerpuje ona normę prawną stanowiącą podstawę podejmowanego rozstrzygnięcia. Przy rozstrzygnięciu niniejszej sprawy w polu widzenia należy mieć również i to, że w przypadku skarżącego jego sytuacja dochodowa i osobista w ostatnim okresie czasu nie ulegała zmianom, a to oznacza, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1931/16 dotyczący odmowy umorzenia ciążących na skarżącym należności z tytułu niepłaconych alimentów i wypłaconych osobie uprawnionej należności w formie świadczenia alimentacyjnego, wyznacza sposób interpretacji sytuacji skarżącego oraz oceny działań podejmowanych przez organy administracji zmierzających do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i podjęcia stosownego rozstrzygnięcia. Mocą wskazanego wyroku oddalono skargę kasacyjną, a tym samym sąd drugiej instancji nie dostrzegł w działaniach organów administracji i w wyroku tutejszego Sądu uchybień uzasadniających uwzględnienie skargi kasacyjnej. Na marginesie niniejszych rozważań należy zauważyć, że działania podejmowane przez skarżącego, a związane z zaprzeczeniem ojcostwa względem osoby uprawnionej do alimentów, na tym etapie postępowania nie mają żadnego związku, gdyż postępowanie takie może przyczynić się do tego, że skarżący ewentualnie zostanie zwolniony z obowiązku alimentacyjnego, natomiast przedmiotem niniejszego postępowania jest umorzenie ciążącej na skarżącym należności. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało skargę oddalić. mr