III SA/Kr 552/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Bożenna Blitek Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 16 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów skargę oddala Rektor Uniwersytetu decyzją z dnia 16 marca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z dnia [...] 2017 r. nr [...] o skreśleniu R. S. (dalej w skrócie skarżąca) z listy studentów IV roku studiów: w roku akademickim 2016/2017. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j., Dz.U. z 2017 r., poz. 1257) w zw. z art. 190 ust. 3 i 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j., Dz.U. z 2017 r., poz. 2183) w zw. z § 40 ust. 3 Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich przyjętego uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r. ze zm. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny: Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] skreślił skarżącą z listy studentów IV roku studiów w roku akademickim 2016/2017 z uwagi na niespełnienie przez skarżącą warunków niezbędnych do zaliczenia IV roku studiów tj. niezdania egzaminu z [...] w terminie do dnia 30 września 2017 r. Wskazał, że skarżącej nie przysługuje prawo do ponownego powtarzania studiów z uwagi na okoliczność, że w trakcie studiów już dwukrotnie powtarzała rok studiów: III i IV rok. Skarżąca, odwołując się od powyższej decyzji, podniosła zarzut niewyjaśnienia okoliczności sprawy dotyczących podejmowanych przez nią prób zaliczenia przedmiotu [...], w szczególności ostatecznego wyniku egzaminu z [...] z czerwca 2016 r. W ramach sesji poprawkowej podeszła do egzaminu w dniu 1 września 2017 r. W trakcie czynności poprzedzających egzamin, okazało się, że nie znajduje się na liście osób dopuszczonych do egzaminu a osoba, która nadzorowała porządek na sali egzaminacyjnej okazała jej zapis w systemie USOS, z którego wynikało, że ma zaliczony egzamin z [...]. Ostatecznie, na egzamin została wpuszczona, przekonując, że nie miała formalnego potwierdzenia wyniku egzaminu, do którego przystąpiła w czerwcu 2016 r. Z egzaminu z dnia 1 września 2017 r. skarżąca otrzymała ocenę niedostateczną. Podjęła następnie starania o uzyskanie dostępu do pracy egzaminacyjnej z czerwca 2016 r., zakończone niepowodzeniem, gdyż praca została zniszczona. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji o skreśleniu jej z listy studentów, zaliczenie przedmiotu [...] oraz wyrażenie zgody na kontynuowanie studiów od ósmego semestru – letniego 2018. Rektor Uniwersytetu w uzasadnieniu decyzji odwoławczej wskazał, że zawarte w odwołaniu zarzuty skarżącej nie mają wpływu na decydującą w sprawie okoliczność, że praca egzaminacyjna z września 2017 r. została oceniona na niedostateczną, co też stanowiło bezpośrednią przyczynę niezaliczenia powtarzanego czwartego roku studiów, a w konsekwencji doprowadziło do skreślenia skarżącej z listy studentów. Skarżąca zadeklarowała po raz pierwszy przedmiot [...] w roku akademickim 2013/2014, będąc na trzecim roku studiów. W tym roku akademickim przedmiotu nie zaliczyła, podobnie w latach kolejnych: 2014/2015, 2015/2016 i 2016/2017. W toku postępowania organ uzyskał wyjaśnienia Kierownika Katedry [...] prof. W. W., który uznał zarzuty skarżącej dotyczące oceny pracy egzaminacyjnej z przedmiotu [...] jak i możliwości zapoznania się z pracą egzaminacyjną w latach 2015/2016 i 2016/2017 za bezzasadne. Odnosząc się do uwagi skarżącej, która uznała, że w zaistniałych okolicznościach ma prawo do powtórzenia roku akademickiego, organ powołał się na § 14 ust. 1 zd. 1 Regulaminu studiów, który przewiduje możliwość powtarzania roku studiów w razie niespełnienia warunków zaliczenia danego roku po uzyskaniu zgody dziekana oraz na § 14 ust. 4 Regulaminu przewidujący w uzasadnionych przypadkach ponowne powtarzanie roku studiów (tego samego lub innego). Organ zwrócił uwagę, że skarżąca wykorzystała możliwość powtarzania roku studiów, również na zasadach szczególnych. Powtarzała trzeci rok studiów w latach 2014/2015 a w latach 2016/2017 powtarzała czwarty rok studiów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję R. S. zakwestionowała decyzje organów Uczelni w całości i wniosła o ich uchylenie, zarzucając im naruszenie przepisów postępowania art. 76 § 1, 77 § 1 i 80 Kpa w zakresie postępowania dowodowego oraz art. 8 i 107 § 3 Kpa w zakresie nienależytego uzasadnienia decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Organ podniósł, że skarżąca wywodzi jedynie zarzuty natury procesowej, popierając je zarzutami odnośnie nieudostępnienia pracy egzaminacyjnej. Nie kwestionuje natomiast samej podstawy prawnej wydania decyzji o skreśleniu jej z listy studentów (art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym). Ponadto skarżąca nie kwestionuje faktu nieuzyskania przez nią zaliczenia roku akademickiego 2016/2017, co stanowiło bezpośrednią przyczynę skreślenia z listy studentów. Zarzuty skarżącej nie maja zatem wpływu na samą ocenę podstawy prawnej wydania zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. skarżąca podtrzymała skargę. Ponownie wyraziła wątpliwości dotyczące ostatecznego wyniku pracy egzaminacyjnej z czerwca 2016 r. związane z uzyskaniem informacji, że na pracy widniały dwie adnotacje: jedna, że egzamin jest zdany a druga, że egzamin jest niezdany. Doktor oceniający jej pracę uznał, że egzamin nie jest zdany. Pełnomocnik organu, podtrzymując stanowisko o oddaleniu skargi, wyjaśnił z kolei, że w karcie okresowych osiągnięć studenta odnotowywane są wszystkie wyniki egzaminów natomiast z pism skarżącej wynika, że miała wiedzę o niezdanym egzaminie z [...]. Brak skarżącej na liście egzaminu w 2017 r., mógł wynikać z błędu a dwie adnotacje na pracy z czerwca 2016 r. mogły wynikać z tego, że praca była oceniana przez co najmniej dwie osoby. Prace egzaminacyjne przechowuje się przez okres około dwóch, trzech lat, stad też wynikała niemożność udostępnienia skarżącej pracy egzaminacyjnej z roku 2016. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy , że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego , o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tj. Dz. U. z 2016 poz. 2261). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz.1302), zwanej dalej p.p.s.a.. Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany zawartymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny przy ocenie legalności aktu administracyjnego nie jest jednak władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony i czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla niej względnie czy narusza ono zasady współżycia społecznego , nie może też wyjść poza granice danej sprawy administracyjnej. Przedmiotem kontrolowanej sprawy jest decyzja o skreśleniu skarżącej z listy studentów. Decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów jest indywidualnym aktem administracyjnym do której stosuje się, zgodnie ze art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu do sądu administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów postępowania administracyjnego, jak to stanowi art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, oznacza, że rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach studentów, jak i postępowania, w których one zapadają, muszą zachować choćby minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii uczelni (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt SK 19/99, publik w OTK Nr 7, poz. 258). Zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Wykładnia powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że decyzja Dziekana o skreśleniu z listy studentów, na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym jest wydawana w ramach uznania administracyjnego i musi być oceniana z punku widzenia zasad przyjętych dla tego rodzaju decyzji. Decyzje takie muszą być poddane szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a., a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. W szczególności organ obowiązany jest dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r. sygn. akt SA 810/81, ONSA 1981/145). Jako dowolne traktować należy ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym (wyrok SN z dnia 23 listopada 1994 r. sygn. akt III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995/7/83). Sądowa kontrola decyzji o charakterze uznaniowym, do jakich zaliczyć należy rozpatrywaną decyzję, wymaga zbadania, czy decyzja ma oparcie w przepisach prawa materialnego i czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a więc czy decyzja nie nosi znamion dowolności oraz czy organ uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zindywidualizowanymi przesłankami odnoszącymi się do rozpatrywanej sprawy ( Wyrok NSA z dnia 7.07. 2015r. I OSK 1375/14 dostępny w bazie ). W rozpoznawanej sprawie organy uczelni podniosły, że skarżąca została skreślona z listy studentów z powodu niezaliczenia egzaminu z [...], do którego przystąpiła czterokrotnie w toku studiów, przy czym dwukrotnie z tego powodu powtarzała rok ( III oraz IV).Jako podstawę podjętej decyzji organy powołały § 14 ust. 1 zd. 1 Regulaminu studiów, który przewiduje możliwość powtarzania roku studiów w razie niespełnienia warunków zaliczenia danego roku po uzyskaniu zgody dziekana oraz na ust. 4 § 14 Regulaminu pozwalający w uzasadnionych przypadkach na ponowne powtarzanie roku studiów (tego samego lub innego), co oznacza , że dopuszczalne jest tylko dwukrotne powtarzanie roku. W uzasadnieniu decyzji Rektora Uniwersytetu oraz decyzji Dziekana Wydziału [...] wskazany został fakt, że skarżąca wykorzystała możliwość powtarzania roku studiów, również na zasadach szczególnych. Powtarzała trzeci rok studiów w latach 2014/2015 a w latach 2016/2017 powtarzała czwarty rok studiów. Okoliczność ta jest bezsporna. Skarżąca kwestionuje natomiast negatywny wynik egzaminu z [...], który miał miejsce w czerwcu 2016r, bowiem w związku z sytuacją zaistniałą w dacie przystąpienia po raz kolejny do tego egzaminu we wrześniu 2017 r. tj. nieumieszczeniem jej na liście zdających, nabrała przekonania, że w istocie egzamin ten został jej zaliczony w czerwcu 2016r. Okoliczności te w toku postepowania zostały przez organy w sposób wiarygodny i zgodny z zasadami doświadczenia życiowego wyjaśnione. Niezrozumiałym bowiem jest przystąpienie przez skarżącą do egzaminu we wrześniu 2017r., skoro miała informację o zaliczeniu tego egzaminu lub jakiekolwiek wątpliwości co do negatywnego wyniku egzaminu złożonego w czerwcu 2016r.. W tym drugim przypadku wątpliwości skarżąca powinna zgłosić po ogłoszeniu wyniku egzaminu w czerwcu 2016r., co jak wynika z jej relacji uczyniła, jak również uzyskała wgląd do pracy, Wówczas jednakże nie wzbudziły żadnych wątpliwości ani adnotacje na pracy ani negatywna ocena, a w każdym razie nie została zakwestionowana, a skarżąca przystąpiła do tego egzaminu ponownie w kolejnym roku akademicki we wrześniu 2017r. W tych okolicznościach wyjaśnienia jakie przedstawił organ są całkowicie wystarczające. Należy w tym miejscu przypomnieć wyrażoną w art., 4 ustawy o szkolnictwie wyższym, zasadę autonomii uczelni : 1. Uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie. 2. Uczelnie kierują się zasadami wolności nauczania, badań naukowych i twórczości artystycznej. 3. Uczelnie, pełniąc misję odkrywania i przekazywania prawdy poprzez prowadzenie badań i kształcenie studentów, stanowią integralną część narodowego systemu edukacji i nauki. 4. Uczelnie współpracują z otoczeniem społeczno-gospodarczym, w szczególności w zakresie prowadzenia badań naukowych i prac rozwojowych na rzecz podmiotów gospodarczych, w wyodrębnionych formach działalności, w tym w drodze utworzenia spółki celowej, o której mowa w art. 86a, a także przez udział przedstawicieli pracodawców w opracowywaniu programów kształcenia i w procesie dydaktycznym. 5. Organy administracji rządowej i organy jednostek samorządu terytorialnego mogą podejmować decyzje dotyczące uczelni tylko w przypadkach przewidzianych w ustawach Poddanie kontroli niektórych sfer działalności uczelni, tak jak w przypadku rozpatrywanym jest jednym z wyjątków od tej zasady, wynikającym z regulacji szczególnej, tj. art. 190 tej ustawy, nadającej postępowaniu w tych sprawach charakter sprawy administracyjnej, podlegającej kognicji sądu administracyjnego. Natomiast kwestie programowe, nauczania w tym egzaminowania i ocen, stanowią sprawę wewnętrzną uczelni, nie należącą do kognicji sadu, dlatego wątpliwości skarżącej, co do oceny jej pracy nie mogą być przez sąd rozstrzygane. Poza kontrolą sadu są też zasady przechowywania prac. Kontrolując postępowanie w sprawie o skreślenie z listy studentów sąd bada czy rozstrzygniecie zapadło po dokładnym zbadaniu sprawy , a decyzja oparta o uznanie administracyjne nie jest arbitralna. W ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia skargi, bowiem organy podjęły wszelkie możliwe kroki celem wyjaśnienia zarzutów skarżącej co do wyniku egzaminu z czerwca 2016r. pomimo, że zgłoszone zostały po upływie roku, a odpowiednie wpisy były uwidocznione i dostępne w karcie okresowych osiągnięć studenta ( k.37,47 akt adm. ) Nie można podzielić w tych okolicznościach zarzutu naruszenia art., 7 , 77, 76 i 107 K.p.a. Respektując wynikającą z art. 7 K.p.a. zasadę prawdy materialnej nakładającą na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, w szczególności zebrania i rozpatrzenia wszystkich okoliczności mogących przyczynić się do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, nie można jednak wkraczać w sferę autonomii uczeni. Nie jest rzeczą Sądu analiza podstawy wydania oceny niedostatecznej, nawet gdyby prace były aktualnie dostępne. W rozpatrywanej sprawie zebrany materiał dowodowy tj. karty okresowych osiągnięć studenta, nie pozostawiają wątpliwości co do faktu niezaliczenia przedmiotu [...], który jest przedmiotem obowiązkowym. Z kolei fakt dwukrotnego powtarzania roku jest bezsporny. Okoliczności te w świetle postanowień § 14 Regulaminu uzasadniały podjęcie decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów. Kontrola postepowania w rozpatrywanej sprawie nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, dlatego na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.