II OSK 2317/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 2 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 88/18 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi J. O. na uchwałę Rady Miejskiej Gminy K. z dnia [...] marca 2014 r. nr XXVIII/244/14 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w obrębie ewid. D., w gminie K. postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie IV SA/Po 88/18 odrzucił skargę J. O. na uchwałę Rady Miejskiej Gminy K. z dnia [...] marca 2014 r. nr XXVIII/244/14 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w obrębie ewid. D., w gminie K. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że J. O. po uprzednim bezskutecznym wezwaniu Rady Miejskiej Gminy K. do usunięcia naruszenia prawa, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę Rady Miejskiej Gminy K. z dnia [...] marca 2014 r. nr XXVIII/244/14, w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w obrębie ewid. D., w gminie K., domagając się stwierdzenia nieważności uchwały w całości. Podnosił, że zaskarżona uchwała narusza uprawnienia skarżącego wynikające z art. 140 kc oraz 144 kc. Wskazywał, że właściciel nieruchomości sąsiedniej ma prawo kwestionować postanowienia planu miejscowego, jeżeli planowana zabudowa będzie związana z uciążliwościami dla jego nieruchomości i która stanowi realne zagrożenie dla prawnie chronionych interesów skarżącego, albowiem daje prawną możliwość realizacji na tym terenie inwestycji, która będzie oddziaływała na nieruchomości skarżącego. Wskazany przez skarżącego art. 144 kc upatrywany jest w tym, że plan miejscowy narusza interes prawny właścicieli nieruchomości sąsiednich. Zabudowa innego rodzaju niż określona w studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego może oddziaływać na nieruchomość skarżącego w rozumieniu art. 144 Kodeksu cywilnego, ponieważ zabudowa usługowa oddziałuje na zakres praw skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że podstawę prawną wniesionej przez skarżącego skargi stanowił art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.2017.1875 j.t.). Skarżący na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym musi wykazać się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, nie w przyszłości, naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia, Sąd I instancji wskazał, że skarżący podnosił, iż jest właścicielem działki nr [...], która sąsiaduje z działką objętą ustaleniami skarżonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd I instancji uznał, że właściciel nieruchomości sąsiedniej ma prawo kwestionować postanowienia planu miejscowego, jeżeli planowana zabudowa będzie związana z uciążliwościami dla jego nieruchomości. Chodzi przede wszystkim o to, czy przyjęty w uchwalonym planie sposób zagospodarowania oznaczonego terenu powoduje pogorszenie warunków korzystania z nieruchomości sąsiednich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że skarżący upatruje naruszenia jego interesu prawnego i uprawnień przez wprowadzenie przez przedmiotową uchwałę w sąsiedztwie nieruchomości skarżącego zabudowy usługowej oraz mieszkaniowej jednorodzinnej i w związku z tym uchwała narusza uprawnienia skarżącego wynikające z art. 140 kc oraz 144 kc. W ocenie Skarżącego zabudowa innego rodzaju niż określona w studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego może oddziaływać na nieruchomość skarżącego w rozumieniu art. 144 Kodeksu cywilnego, ponieważ zabudowa usługowa niewątpliwie oddziałuje na zakres praw skarżącego. Jest to zależność polegająca na tym, że im więcej może właściciel nieruchomości wyjściowej, tym więcej musi znosić właściciel nieruchomości sąsiedniej. Zaskarżona uchwała stanowi realne zagrożenie dla prawnie chronionych interesów skarżącego, albowiem daje prawną możliwość realizacji na tym terenie inwestycji, która będzie oddziaływała na nieruchomości skarżącego w przyszłości. Zdaniem Sądu I instancji, skarżący nie wskazał, jaki konkretnie zapis przedmiotowej uchwały wprowadza w sąsiedztwie nieruchomości skarżącego uciążliwości naruszające jego interes prawny. Twierdzenie skarżącego o możliwym szkodliwym oddziaływaniu prowadzonej na terenie oznaczonym w planie symbolem "U" działalności na ich warunki życia, nie potwierdzają się, mając charakter wyłącznie hipotetycznych spekulacji, kształtujących co najwyżej interes faktyczny nie podlegający ochronie w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Subiektywne przekonanie skarżącego o utrudnieniach w wykonywaniu prawa własności do działki nr [...] nie może zaś zostać zakwalifikowane jako naruszenie interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zdaniem Sądu I instancji, powoływanie się na art. 140 k.c. w skardze wnoszonej na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym byłoby zasadne jedynie wówczas, gdyby plan miejscowy ustalał dla nieruchomości będącej źródłem immisji takie kryteria, które powodowały przekroczenie dopuszczalnego zakresu immisji na nieruchomości sąsiednie. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżący nie wykazał też, aby naruszenie uprawnień, na które wskazuje miało charakter realny, a nie jedynie hipotetyczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że żaden z przepisów prawa, na które wskazał skarżący, nie nadał mu prawa lub uprawnienia nadającego się do wykonania, które na skutek wejścia w życie zaskarżonej uchwały doznałoby ograniczenia lub uległoby zniweczeniu. Z tych też powodów Sąd I instancji uznał, że interes prawny skarżącego nie został naruszony zaskarżoną uchwałą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. J. O. wniósł skargę kasacyjną na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. 1. art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w związku z art. 144 kc przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w okolicznościach sprawy skarżący nie wykazał naruszenia interesu prawnego unormowaniami zaskarżonej uchwały, pomimo, że treść zaskarżonej uchwały godzi w materialnoprawne uprawnienia skarżącego wynikające wprost z prawa sąsiedzkiego (wywodzone z treści art. 144 kc), jak również w związku z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez pominięcie badania przesłanki posiadania uprawnienia lub interesu prawnego przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że różnice między studium, a miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wpływają negatywnie na wartość nieruchomości, doprowadzą do zmian charakteru najbliższego sąsiedztwa i zwiększenia immisji. Zaskarżona uchwała stanowi realne zagrożenie dając prawną możliwość realizacji na tym terenie inwestycji usługowych, a taka zabudowa oddziałuje na nieruchomości sąsiednie przez immisje hałasu, zanieczyszczeń, która będzie oddziaływała na nieruchomość skarżącego, co narusza jego interes prawny jako właściciela nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w związku z art. 144 Kodeksu cywilnego. Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Warunkiem przyznania legitymacji do zaskarżenia planu miejscowego jest naruszenie zindywidualizowanego interesu prawnego podmiotu występującego ze skargą, które polegać powinno na tym, że w wskutek uchwalenia planu doszło do pozbawienia lub ograniczenia uprawnień właściciela nieruchomości do korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem. Zatem konieczne jest wykazanie, że ustalenia uchwalonego planu uniemożliwią lub ograniczą możliwość zagospodarowania konkretnej nieruchomości (lub nieruchomości sąsiedniej), bądź w zakresie chronionym prawem wpłyną na sposób korzystania z danej nieruchomości przez jego właściciela. Uwzględniając wszystkie istotne okoliczności przedstawione w skardze kasacyjnej, Sąd I instancji przyjął trafnie, że zawarte w planie rozwiązania określające przeznaczenie i sposób zagospodarowania oznaczonego terenu sąsiedniego, na który powołuje się skarżący kasacyjnie, nie będą oddziaływać na nieruchomość skarżącego w sposób, który ograniczyłby jego uprawnienia właścicielskie w zakresie dalszego jej wykorzystywania. Istotne znaczenie miał bowiem fakt, że teren sąsiedni, objęty zaskarżonym planem, został przeznaczony pod zabudowę usługową- jeden budynek w ramach jednostki usługowej; usługi nieuciążliwe takie jak małe punkty gastronomiczne, handlowe itp. wraz z urządzeniami towarzyszącymi (§ 6 pkt 3a) zaskarżonej uchwały). Analiza planowanej zabudowy usługowej i jego parametrów, dotyczących ilości budynków usługowych i jego wielkości– dawały podstawę do oceny, zgodnie z którą uchwalenie planu nie powoduje dla skarżącego znaczących ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. Istotnym jest, że ewentualne immisje związane z konkretną działalnością usługową, na które powołuje się skarżący kasacyjnie, są na tym etapie jedynie hipotetyczne, nie dające podstaw do wywiedzenia interesu prawnego z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Dopiero na etapie udzielania konkretnego pozwolenia na budowę weryfikowane są przez właściwy organ architektoniczno-budowlany szczegółowe rozwiązania przyjęte w projekcie budowlanym, z uwzględnieniem ochrony właścicieli nieruchomości pozostających w obszarze oddziaływania konkretnych obiektów budowlanych. Dlatego kwestia zakłóceń w postaci hałasu wynikającego z działalności usługowej może być ustalane i kontrolowane w odrębnych postępowaniach prowadzonych na dalszych etapach realizacji inwestycji, natomiast nie dają one podstaw do wywiedzenia interesu prawnego, o którym mowa powyżej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.