I OZ 1233/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 318/18 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 8 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 318/18 wydanym na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił M. D. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 8 lutego 2018r. sygn. akt IV SA/Gl 879/17 odrzucił skargę M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego z powodu wniesienia skargi po terminie. Skarżący w piśmie z dnia 1 marca 2018 r. zawarł ponowną skargę na tę decyzję oraz wniósł o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Jako przyczynę uchybienia terminowi wskazał błąd pracownika Poczty Polskiej, który doprowadził do doręczenia mu kwestionowanej decyzji po terminie. W ocenie Sądu I instancji skarżący nie uprawdopodobnił winy w uchybieniu terminu - uzasadniając wniosek podniósł jedynie, że termin do odbioru "przesyłki z dnia 3 lipca 2017 r." upływał w dniu 18 lipca 2017 r. Zdaniem Sądu przytoczone przez skarżącego okoliczności nie znajdują uzasadnienia w świetle akt sprawy, a skarżący nie przedstawił żadnych przekonujących argumentów, które przeczyłyby temu domniemaniu. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji oraz z kserokopii koperty (k. 37 akt sądowych) wynika, że przesyłka została awizowana w dniu 3 lipca 2017 r. oraz powtórnie w dniu 11 lipca 2017 r. Zatem okres 14-dniowy zapoczątkowany awizowaniem w dniu 3 lipca 2017 r., upłynął w dniu 17 lipca 2017 r. i zgodnie z przyjętą w art. 73 p.p.s.a. fikcją prawną rozpoczął wtedy swój bieg 30-dniowy termin do wniesienia skargi, który upłynął w dniu 16 sierpnia 2017 r. Okoliczność, że skarżący odebrał decyzję w placówce pocztowej już po terminie jej doręczenia określonego według art. 73 p.p.s.a. nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Ponadto Sąd zwrócił uwagę na to, że skarżący nie poinformował Sądu o zakończeniu procedury reklamacyjnej i jej wyniku. Zażalenie na to postanowienie złożył M. D., wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd Wojewódzki, że skarżący nie uprawdopodobnił winy w uchybieniu terminu, pomimo tego, że stwierdził, iż winę ponosi pracownik Urzędu Pocztowego, który błędnie dokonał powtórnego awizowania w dniu 11 lipca 2017 r., zamiast w dniu 10 lipca 2017 r., o czym skarżący dowiedział się dopiero później, tj. po odrzuceniu skargi sygn. akt IV SA/Gl 879/17. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów dotyczących instytucji przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Przepisy regulujące przywrócenie terminu nie wskazują wedle jakich kryteriów należy kwalifikować zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu powinna być jednak dokonana przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, jakie sąd uzna za istotne oraz w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Istotnym przy tym jest, aby strona składająca wniosek, uprawdopodobniła, iż istniały obiektywnie niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiające jej dochowanie terminu, o którego przywrócenie wnosi, w okresie kiedy termin ten biegł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty strony skarżącej pozwalały przyjąć, że uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu przewidzianego na złożenie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego. Przesyłka zawierająca tę decyzję na skutek nieobecności skarżącego została awizowana w dniu 3 lipca 2017 r. W dniu 11 lipca 2017 r. dokonano powtórnego awizowania. Wobec niepodjęcia jej przez skarżącego w ciągu 14 dni od pierwszego zawiadomienia, uznano ją za doręczoną w trybie tzw. fikcji doręczenia w dniu 17 lipca 2017 roku (prawomocne postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 879/17). Pomimo upływu terminu, o którym mowa w art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., przesyłka została skarżącemu wydana w dniu 18 lipca 2017 r. Niewątpliwie takie działanie operatora pocztowego było błędne i doprowadziło do uznania przez skarżącego, że 30-dniowy termin na wniesienie skargi upływa z dniem 17 sierpnia 2017 r. Niebędący profesjonalistą adresat przesyłki miał prawo działać w zaufaniu do operatora publicznego i przyjąć, że przesyłka została mu doręczona w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa (por. np. postanowienie z 14 sierpnia 2018 r. sygn. akt II FZ 423/18, wyrok NSA z dnia 3 lutego 2016 r. sygn. akt II FSK 3494/13). Zgodzić należy się przy tym z Sądem I instancji co do tego, że okoliczność wydania przesyłki po skutecznym doręczeniu w trybie fikcji doręczenia nie niweluje skutku doręczenia. Może jednak stanowić okoliczność uzasadniającą wniosek o przywrócenie terminu, przy czym skuteczność takiego wniosku zależna jest od uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony, co zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego miało miejsce w niniejszej sprawie W tej sytuacji zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócił M. D. termin do wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie. O kosztach postępowania zażaleniowego nie orzeczono z uwagi na to, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia sądu pierwszej instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny zamieszcza w orzeczeniu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania (art. 209 p.p.s.a.).