II SA/Wa 1535/17
WyrokWSA w Warszawie2018-10-09
Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Sławomir Fularski, Przemysław Szustakiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabycie lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa z bonifikatą przed wstąpieniem do służby wojskowej stanowi przesłankę negatywną do wypłaty świadczenia mieszkaniowego żołnierzowi zawodowemu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nabycie lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia, niezależnie od daty nabycia (przed czy w trakcie służby wojskowej), stanowi przesłankę negatywną wyłączającą prawo żołnierza zawodowego do zakwaterowania, w tym do wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Organy prawidłowo zinterpretowały przepisy, a skarżący był zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.Stan faktyczny
Skarżący, będąc żołnierzem zawodowym, otrzymywał świadczenie mieszkaniowe od kwietnia 2011 r. do września 2015 r. W grudniu 2015 r. organ ustalił, że skarżący w sierpniu 2010 r. (przed wstąpieniem do służby) nabył lokal mieszkalny od Urzędu Miasta z 95% bonifikatą. W związku z tym uznano świadczenie za nienależnie wypłacone i orzeczono jego zwrot. Po uchyleniu pierwszej decyzji i ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ utrzymał w mocy decyzję o zwrocie świadczenia. Skarżący zaskarżył tę decyzję, argumentując, że nabycie lokalu przed służbą wojskową nie powinno stanowić podstawy do zwrotu świadczenia.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Sławomir Fularski, Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. sprawy ze skargi R. A. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczenia mieszkaniowego - oddala skargę -
Prezes Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) i art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) oraz art. 21 ust. 6 pkt 3, art. 48d ust. 12 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r., poz. 207), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w S. z dnia [...] lipca 2017 r. Nr [...], orzekającej o zwrocie należności z tytułu nienależnie wypłaconego świadczenia mieszkaniowego [...] R.A. w okresie od [...] kwietnia 2011 r. do [...] września 2015 r., na łączną kwotę w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, że:
R.A., żołnierz służby kontraktowej, pełniący służbę wojskową w JW Nr [...] w garnizonie K., w dniu [...] kwietnia 2011 r. wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (obecnie Agencji Mienia Wojskowego) w S. z wnioskiem o wypłatę świadczenia mieszkaniowego.
W związku z dyspozycją art. 21 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, z uwagi na brak możliwości przydziału w pierwszej kolejności kwatery lub lokalu mieszkalnego, organ uznał, że zaistniała przesłanka do wypłaty świadczenia mieszkaniowego, w związku z czym oddział umieścił R.A. w wykazie żołnierzy zawodowych do wypłaty świadczenia mieszkaniowego od miesiąca maja 2011 r., przyjmując za datę wypłaty [...] kwietnia 2011 r.
W dniu [...] grudnia 2015 r. do Oddziału Regionalnego AMW w S. wpłynął kolejny wniosek R.A. o wypłatę świadczenia mieszkaniowego, w którym zaznaczył, że zamieszkuje w miejscowości K. przy ul. [...], w lokalu który zakupił od Urzędu Miasta K. Oddział Regionalny AMW w S., na podstawie aktu notarialnego rep. [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., ustalił, że R.A. nabył ww. lokal przy zastosowaniu 95% bonifikaty w cenie nabycia.
W związku z tym, że na mocy art. 21 ust. 6 pkt. 3 ustawy o zakwaterowaniu (...), prawo do świadczenia mieszkaniowego nie przysługuje żołnierzowi, jeżeli on lub jego małżonek, nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia, organ stwierdził, że doszło do nienależnego wypłacenia R.A. świadczenia mieszkaniowego za okres od [...] kwietnia 2011 r. do [...] września 2015 r., w wysokości [...] zł. Następnie, opierając się na art. 48d ust. 13 ustawy, pismem nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., organ wezwał R.A. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia mieszkaniowego w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania.
W odpowiedzi R.A., pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. (data wpływu), zwrócił się o rozłożenie spłaty powstałego zadłużenia na raty. W takiej sytuacji Oddział Regionalny AMW w S. nie wydał decyzji o zwrocie świadczenia. Natomiast w dniu [...] marca 2016 r., pomiędzy Agencją Mienia Wojskowego z siedzibą w S. a R.A., zawarta została umowa nr [...] dotycząca spłaty w ratach zadłużenia wynikającego z nadpłacenia świadczenia mieszkaniowego za okres od dnia [...] kwietnia 2011 r. do dnia [...] września 2015 r. W przedmiotowej umowie R.A. oświadczył, że uznaje swój dług w stosunku do Agencji a następnie dokonał zwrotu części kwoty nienależnie wypłaconego świadczenia mieszkaniowego w wysokości [...] zł.
Pomimo wcześniejszych ustaleń, w dniu [...] marca 2017 r. do Oddziału Regionalnego AMW w S. wpłynął wniosek R.A. o wypłatę świadczenia mieszkaniowego i zwrot częściowo uregulowanej już kwoty nienależnie wypłaconego świadczenia mieszkaniowego w wysokości [...] zł. W związku z tym, że R.A. postanowił odstąpić od wykonywania postanowień umowy z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego AMW w S. pismem z dnia [...] marca 2017 r. zawiadomił ww. o wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie wypłaconego świadczenia mieszkaniowego. Następnie w dniu [...] kwietnia 2017 r. wydał decyzję nr [...], ustalającą wysokość należności z tytułu nienależnie wypłaconego świadczenia mieszkaniowego [...] R.A. w okresie od [...] kwietnia 2011 r. do [...] września 2015 r., podlegającej zwrotowi, w łącznej kwocie [...] zł.
W wyniku złożenia odwołania, Prezes Agencji Mienia Wojskowego decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W dniu [...] lipca 2017 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego AMW w S.wydał decyzję orzekającą o zwrocie należności z tytułu nienależnie wypłaconego świadczenia mieszkaniowego [...] R.A. w okresie od [...] kwietnia 2011 r. do [...] września 2015 r. na łączną kwotę w wysokości [...] zł (słownie: [...]). W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że świadczenie mieszkaniowe było wypłacane R.A. nieprzerwanie od [...] kwietnia 2011 r. do [...] września 2015 r., gdyż Oddział Regionalny w S. nie został poinformowany przez wnioskodawcę, że nabył on lokal od jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą w cenie nabycia. W związku z powyższym świadczenie mieszkaniowe było nienależne i powinno zostać zwrócone.
Strona wniosła do Prezesa AMW odwołanie od przedmiotowej decyzji organu I instancji, z zachowaniem ustawowego terminu.
Organ II instancji podniósł, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu (...), żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej. Wskazał, że ustawodawca, przyznając prawo do zakwaterowania, określił również przesłanki negatywne, których spełnienie wyłącza dopuszczalność realizacji prawa żołnierza zawodowego do zakwaterowania, tj. realizacji tego prawa w formie przydziału kwatery oraz w innej formie, w tym wypłaty świadczenia mieszkaniowego. W świetle art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia.
Organ wskazał, że skarżący na podstawie aktu notarialnego rep. [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., nabył lokal mieszkalny od Urzędu Miasta K. przy zastosowaniu 95% bonifikaty w cenie nabycia. W tak ukształtowanych okolicznościach faktycznych sprawy, w ocenie organu odwoławczego, spełniona została przesłanka negatywna do wypłaty skarżącemu świadczenia mieszkaniowego, określona w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu.
Zdaniem Prezesa Agencji Mienia Wojskowego, organ I instancji dokonał prawidłowej wykładni, zarówno art. 21 ust. 1, jak również art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy, stwierdzając, że stronie nie przysługuje prawo do zakwaterowania, albowiem nabył lokal mieszkalny od gminy z uwzględnieniem 95% bonifikaty.
Organ podkreślił, że przepisy nie odnoszą się do kwestii czasu, w jakim miało miejsce nabycie lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Istotne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy osoba posiadająca obecnie status żołnierza zawodowego kiedykolwiek wcześniej skorzystała z jednej z form pomocy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, o której mowa w art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu (...). Jeżeli, jak w sprawie niniejszej, odpowiedź ta jest twierdząca, to żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje uprawnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu (...). Dlatego organ uznał, że skoro strona otrzymała świadczenie mieszkaniowe za okres od [...] kwietnia 2011 r. do [...] września 2015 r. w łącznej kwocie [...] zł, mimo istnienia negatywnej przesłanki do realizacji świadczenia, to w oparciu o dyspozycję art. 48d ust. 12 dyrektor oddziału regionalnego zobowiązany był wydać decyzję o zwrocie świadczenia mieszkaniowego wypłaconego nienależnie, pomniejszonego o zwróconą już kwotę [...] zł, tj. w wysokości [...] zł.
W dniu [...] września 2017 r. skargę na powyższą decyzję złożył R.A., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zarzucił on organom orzekającym w sprawie naruszenie art. 21 ust. 1 i art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż nabycie przez niego lokalu mieszkalnego od jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą przed wstąpieniem do służby wojskowej, wypełnia przesłankę określoną w tym przepisie, w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia powyższego przepisu, prowadzi do wniosku, iż przesłanka ta nie ziszcza się, gdy lokal mieszkalny nabyty został przez osobę cywilną, przed powołaniem jej do służby wojskowej, nie jest to bowiem nabycie lokalu mieszkalnego przez żołnierza.
Skarżący podniósł, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2439/14), jak i doktryny, treść art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nie obejmuje sytuacji nabycia lokalu z bonifikatą przed powołaniem do służby wojskowej. Wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku stwierdził, iż: "Prawidłowa interpretacja art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu powinna uwzględniać zarówno wykładnię językową, jak i celowościową, systemową i historyczną. Przy takim założeniu prowadzi ona do odmiennych wniosków niż przyjęły organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Przede wszystkim należy podkreślić, że ustawodawca w tym przepisie posługuje się pojęciem żołnierza, uzależniając powstanie negatywnej przesłanki korzystania ze świadczenia mieszkaniowego od nabycia lokalu mieszkalnego z bonifikatą lub pomniejszeniem ceny nabycia przez "żołnierza". Wykładnia językowa wskazuje zatem na to, że przesłanka ta nie ziszcza się, gdy lokal mieszkalny nabyty został przez osobę cywilną, przed powołaniem jej do służby wojskowej, nie jest to bowiem nabycie lokalu mieszkalnego przez żołnierza". Z tego względu, w ocenie skarżącego, skoro przedmiotowy lokal nabył on jeszcze przed wstąpieniem do służby wojskowej, co jest bezsporne (nabycie lokalu nastąpiło bowiem w dniu [...] sierpnia 2010 r.), nie jest zasadna argumentacja przyjęta przez organy, że doszło do spełnienia przesłanek z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 133 ze zm.), zgodnie z którym odprawa mieszkaniowa nie przysługuje żołnierzowi zawodowemu, jeżeli on lub jego małżonek nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Przepis ten wprowadził art. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw, który wszedł w życie z dniem 1 lipca 2010 r.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu (...), żołnierzowi zawodowemu, od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej, przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej, albo za jego zgodą w innej miejscowości. Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu, prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form:
- przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego;
- przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej;
- wypłaty świadczenia mieszkaniowego.
Ustawodawca, przyznając prawo do zakwaterowania, określił również przesłanki negatywne, których spełnienie wyłącza dopuszczalność realizacji prawa żołnierza zawodowego do zakwaterowania, tj. realizacji tego prawa w formie przydziału kwatery oraz w innej formie, w tym wypłaty świadczenia mieszkaniowego. W świetle art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10:
1. otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązujących do dnia [...] czerwca 2004 r.;
2. otrzymał odprawę mieszkaniową wypłaconą albo zrealizowaną w formie rzeczowej na podstawie przepisów ustawy obowiązujących od dnia [...] lipca 2004 r.;
3. nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia;
4. otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 oraz z 1994 r. poz. 36);
5. nabył własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego od Agencji.
Bezspornym jest, że skarżący, wraz z żoną R.A., aktem notarialnym Repetytorium [...] nr [...]z dnia [...] sierpnia 2010 r. nabył lokal mieszkalny od Miasta K. przy zastosowaniu aż 95% bonifikaty.
W tak ukształtowanych okolicznościach faktycznych sprawy, niewątpliwie spełniona została przesłanka negatywna do wypłaty skarżącemu świadczenia mieszkaniowego, określona w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu (...).
W ocenie Sądu, organy dokonały prawidłowej interpretacji, zarówno art. 21 ust, 1 i 2, jak również art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy, stwierdzając, że stronie nie przysługuje prawo do zakwaterowania, albowiem nabył wraz z żoną lokal mieszkalny od Agencji z uwzględnieniem 95% bonifikaty.
Zgodzić się należy z organem, że przepisy powyższe nie odnoszą się do kwestii czasu, w jakim miało miejsce nabycie lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Istotne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy osoba posiadająca obecnie status żołnierza zawodowego lub jej małżonek kiedykolwiek wcześniej skorzystała z jednej z form pomocy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, o której mowa w art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu. Jeżeli, jak w sprawie niniejszej, odpowiedź ta jest twierdząca, to żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje uprawnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu.
W tym kontekście należy zwrócić uwagę na orzecznictwo sądów administracyjnych, wypracowane na kanwie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w odniesieniu do stanów faktycznych, w których organy podejmowały rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego na rzecz wnioskodawcy - żołnierza zawodowego, który sam lub jego małżonek nabyli lokal mieszkalny w sposób wskazany w powołanym przepisie. Tego rodzaju okoliczność, tj. nabycie przez małżonków lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia - bez względu na datę nabycia takiego lokalu, małżeński ustrój majątkowy między małżonkami w dacie nabycia lokalu, okoliczność czy lokal ten pozostaje nadal własnością małżonka, czy też nie, a także bez względu na okoliczność, czy małżonek w dacie nabycia lokalu pozostawał w związku małżeńskim z wnioskodawcą, czy też nie - traktowana była jako przeszkoda w uznaniu, że żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do zakwaterowania, w tym także do wypłaty świadczenia mieszkaniowego, o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3038/12 (CBOSA), "(...) ratio legis art. 21 ustawy jest zakwaterowanie żołnierza i jego rodziny w jeden ze sposobów przewidzianych w tym przepisie, a takie wyjątkowe prawo, jak zakup mieszkania z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia, rodzina żołnierza może wykorzystać tylko jeden raz. Tak ogólne sformułowanie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy (...) pozwala przyjąć, że zamiarem ustawodawcy było szerokie ujęcie omawianego wyłączenia, obejmujące przypadki, gdy żołnierzowi lub jego małżonkowi kiedykolwiek udzielono pomocy ze środków publicznych na cele mieszkalne tam wskazane. Oczywistym jest też, że podobnie jak w pozostałych przypadkach wymienionych w art. 21 ust. 6 ustawy, w których żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, wskazane zdarzenia dotyczyć mogą zdarzeń zaistniałych w przeszłości, przed datą wprowadzenia zmiany ustawy, która obowiązuje od dnia 1 lipca 2010 r."
W ocenie Sądu, taka wykładnia art. 21 ust. 6 pkt 3 powołanej ustawy pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (podobnie wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 137/18 i z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1324/17).
Z zasady tej wynika, że w postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej obowiązane są stosować przepisy prawa obowiązujące w dniu wydania decyzji. Od tej reguły mogą zostać wprowadzone odstępstwa przepisami przejściowymi, które mogą ograniczyć moc przepisów prawa w czasie, przez wyłączenie stosowania danych przepisów do zdarzeń prawnych mających miejsce przed wejściem ich w życie. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. zmieniającej ustawę o zakwaterowaniu sił zbrojnych, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 ustawy (tj. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP), w brzmieniu dotychczasowym. Art. 18 ust. 1 ustawy nowelizującej nie przyjął zatem ograniczenia mocy obowiązującej przepisów zmienionych, w tym art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy, do zdarzeń prawnych powstałych po ich wejściu w życie.
Wbrew twierdzeniom skarżącego zgodzić się należy z organem odwoławczym, że okoliczność, iż nabycie przedmiotowego lokalu mieszkalnego nastąpiło przed rozpoczęciem służby wojskowej nie ma znaczenia dla konieczności zwrotu świadczenia.
A zatem skoro R.A. otrzymał świadczenie mieszkaniowe w okresie od [...] kwietnia 2011 r. do [...] września 2015 r., w łącznej kwocie [...] zł, mimo istnienia negatywnej przesłanki do realizacji świadczenia, o czym organ I instancji dowiedział się dopiero w grudniu 2015 r., to okoliczność ta jest decydującą w sprawie i w oparciu o dyspozycję art. 48d ust. 12 w związku z ust. 1 ustawy zobowiązywała ona dyrektora oddziału regionalnego do wydania decyzji o zwrocie świadczenia mieszkaniowego wypłaconego nienależnie.
Wskazać w tym miejscu należy, że organ, zobowiązując skarżącego do wypłaty świadczenia, naruszył art. 42 ustawy o zakwaterowaniu (...), poprzez przyjęcie, że trzyletni okres przedawnienia może być liczony dopiero od chwili wejścia w życie ww. przepisu, a co za tym idzie wymienione w zaskarżonej decyzji roszczenia nie zostały jeszcze przedawnione.
Z akt analizowanej sprawy wynika, że po otrzymaniu informacji, iż skarżący wraz z żoną nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa z bonifikatą, Oddział Regionalny AMW w S., zakończył wypłatę świadczenia mieszkaniowego na rzecz skarżącego. Następnie, kierując się treścią art. 48d ust. 13 ustawy o zakwaterowaniu (...), pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], wezwał żołnierza do zwrotu nadpłaconego świadczenia.
Z powyższego jednoznacznie wynika, iż w analizowanym przypadku stosunek prawny - rozumiany jako obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia - zapoczątkowany jeszcze przed wejściem w życie znowelizowanego art. 48d ust. 12 i 13 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, nie został zakończony do dnia obwiązywania tej normy prawnej. Zatem w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze "stosunkiem prawnym w toku", czyli retrospektywnością prawa, a nie retroakcją prawa, co postuluje skarżący.
Konsekwencją zaprezentowanego stanowiska jest brak podstaw do uznania, iż roszczenie o zwrot nienależnie wypłaconego świadczenia uległo przedawnieniu. Skoro bowiem administracyjnoprawny tryb dochodzenia nienależnie wypłaconego świadczenia pieniężnego powstał w dniu [...] czerwca 2016 r., a pierwszą decyzję organu I instancji wydano w dniu [...] lipca 2017 r., to choćby już z zestawienia tych dat wynika, iż nie może być mowy o przedawnieniu roszczenia Agencji o charakterze administracyjnoprawnym. W świetle bowiem art. 42 ust. 1 ustawy o AMW, roszczenia Agencji o charterze administracyjnoprawnym ulegają przedawnieniu z upływem lat 3 od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
Ponadto dodać należy, że zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu, do spraw roszczeń administracyjnoprawnych Agencji, w zakresie nieuregulowanym przez ustawę o zakwaterowaniu, stosuje się odpowiednio przepisy księgi pierwszej, tytułu VI Kodeku cywilnego. Zgodnie z art. 120 § 1 K.c., bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Roszczenie staje się w świetle przepisów prawa wymagalne wtedy, gdy wierzyciel może skutecznie żądać wykonania świadczenia od dłużnika. W przypadku sprawy o charakterze administracyjnym, żądanie następuje z chwilą wydania odpowiedniego aktu (decyzji) administracyjnego (por. M. Pyziak – Szafnicka, Komentarz do art. 120 Kodeksu cywilnego, LEX 2018, t. 3). Uznać zatem można, że dopiero, gdy decyzja administracyjna, nakazująca zwrot świadczenia przez skarżącego, stała się ostateczna zaczął płynąć trzyletni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu.
Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa materialnego i nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło