II SA/Sz 717/18
WyrokWSA w Szczecinie2018-10-11
Skład orzekający: Danuta Strzelecka-Kuligowska, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego z powodu wykorzystywania mienia komunalnego do prowadzenia działalności gospodarczej jest legalne, jeśli korzystanie z mienia odbywało się na zasadach powszechnej dostępności i przed tym, jak gmina stała się jedynym udziałowcem spółki będącej właścicielem mienia?Ratio decidendi
Zaskarżone zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego zostało wydane z naruszeniem prawa. Sąd uznał, że nie wykazano, aby radny wykorzystywał mienie komunalne gminy do celów prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 24f ustawy o samorządzie gminnym. Kluczowe było to, że korzystanie z mienia odbywało się na zasadach powszechnej dostępności i na warunkach ustalonych dla wszystkich, a zmiana udziałów gminy w spółce będącej właścicielem mienia była okolicznością niezależną od radnego i nie wpłynęła na jego sytuację prawną.Stan faktyczny
Wojewoda Zachodniopomorski wydał zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w M., Z. M., z powodu naruszenia zakazu łączenia mandatu z prowadzeniem działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego. Radny wynajął lokal użytkowy od spółki, której gmina stała się jedynym udziałowcem. Radny wniósł skargę, argumentując, że korzystał z mienia na zasadach powszechnej dostępności i przed tym, jak gmina uzyskała 100% udziałów w spółce.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone zarządzenie zastępcze Wojewody Zachodniopomorskiego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi Z. M. na zarządzenie zastępcze Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 15 stycznia 2018 r. nr 1/2018 w przedmiocie wygaśnięcia mandatu uchyla zaskarżone zarządzenie zastępcze.
Zarządzeniem zastępczym nr 1/2018 z dnia 15 stycznia 2018 r., Wojewoda Zachodniopomorski, na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w M. Z. M. , kandydata z listy nr [...] – Komitet Wyborczy [...] w okręgu nr [...] w związku z naruszeniem ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności.
W uzasadnieniu zarządzenia organ wskazał, że Z. M. uzyskał mandat radnego Rady Miejskiej w M. na okres kadencji 2014 – 2018. Ślubowanie złożył na II sesji Rady, która odbyła się w dniu 18 grudnia 2014 r. i z tą datą rozpoczął wykonywanie mandatu.
Wojewoda zaznaczył, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego zainicjowanego pismem Centralnego Biura Antykorupcyjnego ustalono, że wymieniony prowadząc działalność gospodarczą pod firmą "[...]" w dniu [...] r. zawarł z [...] umowę najmu lokalu użytkowego znajdującego się w budynku położonym przy ul. [...] w M.. W dniu zawarcia przedmiotowej umowy Gmina M. posiadała 673785 udziałów w Spółce "[...]" co stanowiło 99,35 % udziałów, pozostałe 4400 udziałów (0,65 %) było w posiadaniu B. S.. Natomiast od dnia 14 lutego 2017 r. jedynym udziałowcem "[...]" Sp. z o. o. jest Gmina M..
Przepis art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wprowadza generalny zakaz używania przez radnego mienia komunalnego gminy w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej bez względu na jej przedmiot, rodzaj majątku komunalnego i tytuł prawny. Celem ustanowienia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego jest zapobieżenie ewentualnemu wykorzystaniu mandatu w celu ułatwienia dostępu do tego mienia. Zakaz ten ma charakter antykorupcyjny i służy wyeliminowaniu sytuacji, gdy radny przez wykorzystywanie swojej funkcji uzyskiwałby nieuprawnione korzyści dla siebie lub bliskich, a z drugiej strony, przepis ten pełni istotną rolę w kształtowaniu pożądanej postawy społecznej, w której służba dla lokalnej społeczności samorządowej powinna być pozbawiona niebezpieczeństwa faworyzowania interesu indywidualnego, prywatnego w sytuacji, gdy z pierwszeństwa powinien korzystać interes ogółu.
Definicję mienia komunalnego prawodawca zawarł w art. 43 ustawy
o samorządzie gminnym, zgodnie z którym mieniem komunalnym jest własność i inne prawa majątkowe należące do poszczególnych gmin i ich związków oraz mienie innych gminnych osób prawnych, w tym przedsiębiorstw.
W kwestii kwalifikacji jako komunalnych osób prawnych spółek prawa handlowego z udziałem gminy (powiatu, województwa), które legitymują się przymiotem osobowości prawnej, a więc spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek akcyjnych wypowiedział się Sąd Najwyższy, który przyjął, że "spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mogą być państwowymi osobami prawnymi (...) tylko wtedy, kiedy wszystkie udziały stanowią mienie państwowe" . Odnosząc sentencje tego orzeczenia do kategorii mienia komunalnego, Wojewoda stwierdził, że spółka kapitałowa jest "gminną", "powiatową" lub "wojewódzką osobą prawną", jeżeli wyłącznym jej udziałowcem (akcjonariuszem) pozostaje jedna jednostka samorządu terytorialnego lub jeden związek jednostki samorządu terytorialnego.
Zdaniem Wojewody, Z. M. radny Rady Miejskiej w M. prowadzi działalność gospodarczą - działalność fizjoterapeutyczną i do tego celu wykorzystuje mienie stanowiące własność "[...]" Sp. z o. o. z siedzibą w M., które od dnia 14 lutego 2017 r. stanowi mienie komunalne Gminy. Tym samym wykorzystuje on mienie komunalne Gminy M. i narusza zakaz przewidziany w art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Sankcją za naruszenie ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego
z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności - w myśl art. 383 § 1 pkt 5 ustawy Kodeks wyborczy - jest wygaśnięcie mandatu radnego
(ipso iure). Z kolei, zgodnie z art. 383 § 2 cyt. ustawy wygaśnięcie mandatu radnego stwierdza rada w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu.
Wobec tego, że Rada Miejska w M., nie podjęła uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu wspomnianego radnego, organ nadzoru - działając w oparciu o art. 98a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym - skierował do organu stanowiącego Gminy pismo wzywające do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania.
W odpowiedzi na ww. wystąpienie Przewodniczący Rady Miejskiej
w M. poinformował, że Rada w terminie wskazanym przez organ nadzoru nie podjęła uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego Z. M. .
W tej sytuacji, po powiadomieniu pismem z dnia 11 grudnia 2017 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Wojewoda wydał - na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym - zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w M. Z. M. .
Skargę na to zarządzenie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie Z. M. .
Wymieniony zwrócił uwagę na terminologiczne zawiłości ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w odniesieniu do problematyki majątkowej. Ustawa ta używa bowiem aż trzech pojęć, tj.: mienie komunalne (art. 43), mienie gminy (art. 40 ust. 2 pkt 31) i mienie gminne (art. 48 ust. 31). Wskazując na zakresy poszczególnych pojęć i relacje pomiędzy nimi, skarżący odwołał się jednocześnie do literalnego brzmienia przepisu, z którego wynika przedmiotowy zakaz. Zgodnie bowiem z art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Z przepisu tego wynika, zdaniem strony, że radnemu gminy ustawa nie zakazuje prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia należącego do związków gmin oraz mienia innych niż sama gmina gminnych osób prawnych, w tym przedsiębiorstw. Zakazem objęta jest więc tylko możliwość prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia tej gminy, w której radny wykonuje mandat. Istniejący stan rzeczy wydaje się celowym zabiegiem ustawodawcy. Świadczyć o tym może pierwotne brzmienie art. 24f ust. 1, wprowadzone mocą art. 19 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 216, poz. 1584 z późn. zm.) , w którym mowa była tylko o mieniu komunalnym, nie zaś mieniu komunalnym gminy. Zakres pierwszego z tych pojęć jest oczywiście szerszy, jako że odnosi się do mienia wszystkich podmiotów wymienionych w art. 43 ustawy o samorządzie gminnym, a nie tylko do mienia samej gminy.
Zdaniem skarżącego, "zarząd w spółce jak i wpływ na jej decyzje posiadając 0,67% udziałów jest absurdem wykorzystywanym w zarządzeniu zastępczym
nr 1/2018". Dodał, że przystąpienie do dzierżawy pomieszczeń to nie była decyzja chwili. Już w 2013 r. w kwietniu brał udział w rozmowach i projektowaniu pomieszczeń, w których miała być prowadzona jego działalność - jaszcze tego samego roku w listopadzie.
Uległ wypadkowi w drodze do pacjenta, w konsekwencji jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji (połamał kręgosłup i jest paraplegikiem, tzn. od pasa w dół nie działa, porusza się na wózku). Zaproponowano mu uczestnictwo w wyborach. Ulegając rehabilitacji społecznej i zawodowej stał się radnym i pomimo przeciwności losu wrócił do zawodu. W dniu 14 lutego 2017 Spółka wykupiła resztkę akcji i wszystko uległo zmianie. Ułamek akcji mniejszy od 1% decyduje o jego uczciwości pomimo, że nic się nie zmieniło w wykonywaniu jego umowy.
Skarżący zaznaczył, że przed podpisaniem umowy z "[...]" Sp. z o.o. radził się osób kompetentnych w tej dziedzinie. Dodał, że jest tylko fizjoterapeutą, który z prezentów od rodziców wyposażył gabinet, ma rentę [...] zł, z tytułu diety uzyskuje [...] zł czasami [...] zł, na utrzymaniu ma dwoje dzieci ([...] lat).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, że skarga winna być uwzględniona, bowiem zarządzenie zastępcze wydano
z naruszeniem przepisów art. 98a ust. 2 w związku z art. 24f ust. 1 ustawy z dnia
8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2018 r., poz. 994) i art. 383 § pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2017 r., poz.15).
Zgodnie z art. 98a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 383 § 2 i 6 oraz art. 492 § 2 i 5 ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6, oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia
21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, wygaśnięcia mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni.
W razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze (art. 89a ust. 2 cytowanej ustawy).
Z kolei w powołanym w art. 98a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym przepisie art. 383 Kodeksu wyborczego wskazuje się przypadki, w jakich następuje wygaśnięcie mandatu radnego. Jednym z nich jest opisany w § 1 pkt 5 tego artykułu przypadek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Zgodnie zaś z art. 383 § 2 Kodeksu wyborczego wygaśnięcie mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w § 1 pkt 5, stwierdza rada gminy, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. W myśl natomiast art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.
W niniejszej sprawie bezspornym było, że skarżący w chwili rozpoczęcia wykonywania mandatu (18 grudnia 2014 r.) był osobą prowadzącą działalność gospodarczą jak również i to, że w dniu 29 stycznia 2016 r. zawarł z "[...]" Spółką z o.o. w M. umowę najmu lokalu użytkowego znajdującego się
w budynku położonym przy ul. [...] w M..
Poza sporem pozostaje także okoliczność, że w dniu zawarcia opisanej wyżej umowy Gmina M. posiadała 673785 udziałów w Spółce "[...]", co stanowiło 99,35 % udziałów, natomiast od dnia 14 lutego 2017 r. Gmina M. jest jedynym udziałowcem "[...]" Sp. z o.o. Nie ulega przy tym wątpliwości, że organ nie zarzuca skarżącemu naruszenia art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym przed dniem 14 lutego 2017 r. kiedy to Gmina nie była jedynym udziałowcem Spółki "[...]".
Sporne w niniejszej sprawie natomiast jest to, czy objęcie z dniem 14 lutego 2017 r. 100 % udziałów w Spółce "[...]" spowodowało naruszenie wspomnianego art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z uwagi na prowadzenie przez skarżącego działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której uzyskał on mandat.
W ocenie Sądu, nie sposób zgodzić się z takim stanowiskiem.
Podzielając w pełni pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2014 r., (sygn. akt II OSK 679/14), należy stwierdzić, że nie można zgodzić się że przepis art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym ma charakter bezwzględny, a więc że jakiekolwiek korzystanie przez radnego z mienia komunalnego pozostające w związku funkcjonalnym z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą powoduje skutek w postaci wygaśnięcia jego mandatu. Sąd co prawda odwoływał się w omawianym zakresie do przepisów nie obowiązującej już ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, jednakże przywołany przepis art. 190 ust. 1 pkt 2a tejże ustawy brzmiał analogicznie do znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 492 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy.
Nie ulega wątpliwości, że wprowadzenie takiej regulacji miała na celu ochronę interesu publicznego poprzez zapobieżenie angażowaniu się radnych w sytuacje mogące poddawać w wątpliwość ich osobistą bezstronność czy uczciwość oraz podważać autorytet organów, w których działają, a także osłabiać zaufanie wyborców i opinii publicznej do prawidłowego funkcjonowania tych organów. Wobec tego, że radny – z racji wykonywania mandatu – ma ułatwiony dostęp do mienia gminnego, przepis ten miał na celu ograniczenie możliwości wykorzystywania stanowiska radnego dla uzyskania tego mienia dla celów gospodarczych na uprzywilejowanych zasadach.
Taka interpretacja tego przepisu znajduje potwierdzenie również w treści art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. Nr 91,
poz. 576 ze zm.), który stanowi, iż radny nie może wchodzić w stosunki cywilnoprawne w sprawach majątkowych z województwem lub wojewódzkimi samorządowymi jednostkami organizacyjnymi, z wyjątkiem stosunków prawnych wynikających z korzystania z powszechnie dostępnych usług na warunkach ogólnych oraz stosunku najmu pomieszczeń do własnych celów mieszkaniowych lub własnej działalności gospodarczej oraz dzierżawy, a także innych prawnych form korzystania
z nieruchomości, jeżeli najem, dzierżawa lub użytkowanie są oparte na warunkach ustalonych powszechnie dla danego typu czynności prawnych. Wprawdzie jest to przepis innej ustawy samorządowej, niemający swojego odpowiednika w ustawie
o samorządzie gminnym, lecz wskazuje on na pewien kierunek interpretacji art. 24 f
ust. 1 tej ustawy. Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 2 kwietnia 2007 r., II OPS 1/07 (ONSAiWSA 2007, nr 3, poz. 62) wskazując, że ustawa o samorządzie gminnym i ustawa o samorządzie powiatowym, zawierając odpowiedniki art. 27 b ust. 1 (odpowiednio art. 24 f ust. 1 i art. 25 b ust. 1), nie mają regulacji takiej jak art. 24 ust. 1 jednak nie może to prowadzić do wniosku, że jeśli idzie o radnych gmin, każde korzystanie z nieruchomości gminnych będzie wyczerpywało zakaz, o którym mowa w art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Mając na uwadze cel tego zakazu, nie można uznać, iż korzystanie z mienia gminnego na zasadzie powszechnej dostępności usług na warunkach ogólnych, czy na warunkach ustalonych powszechnie dla danego typu czynności prawnych, może podważać osiągnięcie tego celu, ponieważ w tych przypadkach nie zachodzi obawa wykorzystania mandatu radnego do uzyskania innych korzyści, aniżeli dostępne dla wszystkich członków wspólnoty samorządowej.
Podobną treść jak art. 24 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa miał przepis art. 30 ust. 1 nieobowiązującej już ustawy z dnia 18 maja 1990 r. o ustroju samorządu miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 34, poz. 200). Na tę regulację powołał się Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 2 czerwca 1993 r., W 17/93 (Dz.U.1993, Nr 50, poz. 233) dotyczącej wykładni niektórych przepisów ustawy z dnia 5 czerwca 1992 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. Nr 56, poz. 274), tzw. ustawy antykorupcyjnej. Biorąc pod uwagę treść art. 30 ust. 1 wskazanej ustawy, Trybunał stwierdził, że nie jest prowadzeniem działalności gospodarczej korzystanie z powszechnie dostępnych usług, zakładów, przedsiębiorstw, instytucji i urządzeń miejskich na warunkach ogólnych oraz stosunków wynikających z najmu pomieszczeń dla własnych celów mieszkalnych lub handlowo-przemysłowych i dzierżawy drobnych parceli, jeżeli najem lub dzierżawa oparte są na warunkach ustalonych powszechnie dla danego typu przedmiotów najmu lub dzierżawy. Trybunał podkreślił, że osoba uczestnicząca w procesie stanowienia prawa czy to na szczeblu krajowym, czy to regionalnym nie powinna prowadzić działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia publicznego tak państwowego, jak
i komunalnego na uprzywilejowanych zasadach. Osoba taka jest bowiem osobą szczególnego zaufania społecznego. Swoją funkcję może spełniać prawidłowo wówczas, gdy w opinii społecznej nie czerpie z niej korzyści majątkowych. Wykorzystywanie mienia państwowego na uprzywilejowanych zasadach w prowadzonej działalności gospodarczej może (chociażby nie było ku temu podstaw) podważyć to zaufanie.
W cytowanym powyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że radny nie prowadzi działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy w rozumieniu
art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jeżeli korzysta z tego mienia na zasadzie powszechnej dostępności do tego mienia lub na warunkach powszechnie ustalonych dla członków danej wspólnoty samorządowej.
Zwrócił także uwagę na inny aspekt stosowania przepisów art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw w zw. z art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Stosując te przepisy, zdaniem tego Sądu, w każdej sprawie należy uwzględnić okoliczności obiektywne związane z naruszeniem przez radnego zakazu z art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w szczególności sposób, stopień i czas trwania tego naruszenia, celem rozważenia czy skutek w postaci stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, co stanowi istotną ingerencję w prawa wyborcze zarówno radnego, jak i wyborców, jest w danym przypadku proporcjonalny do celów, którym służą nakazy i zakazy nakładane na radnych (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., II OSK 2818/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).
W tym kontekście nie sposób nie dostrzec, że skarżący rozpoczął swoją działalność zanim został radnym, a następnie zawarł umowę dzierżawy lokalu na warunkach dostępnych dla wszystkich podmiotów, które zamierzały prowadzić działalność medyczną na terenie Przychodni przy ul. [...] w M. – zanim Gmina stałą się jedynym udziałowcem "[...]" Spółki z o.o. w M.. Ze środków uzyskanych od rodziców wyposażył gabinet w odpowiedni sprzęt i uiszcza czynsz na takich warunkach jak wszyscy pozostali prowadzący działalność w tejże Przychodni.
Jak już wyżej wskazano, w kontekście art. 24 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa (wskazującym pewien kierunek interpretacji art. 24f ustawy
o samorządzie gminnym), nie można uznać, że – z uwagi na cel wprowadzonego
w art. 24f ustawy o samorządzie gminnym zakazu - korzystanie z mienia gminnego na zasadzie powszechnej dostępności usług na warunkach ogólnych, czy na warunkach ustalonych powszechnie dla danego typu czynności prawnych, może podważać osiągnięcie tego celu, ponieważ w tych przypadkach nie zachodzi obawa wykorzystania mandatu radnego do uzyskania innych korzyści, aniżeli dostępne dla wszystkich członków wspólnoty samorządowej.
Jednocześnie – nie kwestionując stanowiska organu (powołującego się na pogląd zaprezentowany przez Sąd Najwyższy – należy uznać, że spółka kapitałowa jest "gminną", "powiatową" lub "wojewódzką osobą prawną" jeżeli wyłącznym jej udziałowcem (akcjonariuszem) pozostaje jedna jednostka samorządu terytorialnego lub jeden związek jednostki samorządu terytorialnego.
W realiach niniejszej sprawy, Gmina stała się 100-procentowym udziałowcem "[...]" Spółki z o.o. w dniu 14 lutego 2017 r. (w związku z nabyciem od B. S. 0,65 % udziałów) i z tym też faktem organ wiąże wykorzystywanie przez skarżącego w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, mienia komunalnego gminy o jakim mowa w art. 24f ustawy o samorządzie gminnym.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że jest to okoliczność całkowicie niezależna od skarżącego, nie związana z podejmowaniem przez niego jakichkolwiek działań, a przy tym niemająca jakiegokolwiek wpływu na jego sytuację – jako strony umowy najmu lokalu użytkowego.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, uznał
że zaskarżone zarządzenie zastępcze narusza prawo, bowiem Wojewoda nie wykazał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy faktycznie doszło do wykorzystania przez skarżącego - jako radnego - mienia komunalnego Gminy dla celów prowadzonej przez niego działalności gospodarczej – w rozumieniu art. 24f ustawy o samorządzie gminnym.
Tym samym organ dopuścił się naruszenia 98a u.s.g. w związku z art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego.
Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 148 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone zarządzenie zastępcze.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło