II GZ 344/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2400/17 w zakresie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi B. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dopłaty do kosztów świadczenia usługi powszechnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2018 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2400/17, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: p.p.s.a.), z urzędu zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi B. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej: Prezes UKE) z dnia [...] września 2017 r., którą organ uchylił własną decyzję z dnia [...] maja 2011 r. w punkcie II. i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że: przyznał C. S.A. w W. dopłatę do kosztów świadczonych usług, wchodzących w skład usługi powszechnej za okres 8 maja – 31 grudnia 2006 r. i odmówił Spółce przyznania dopłaty do kosztów świadczonych innych usług, wchodzących w skład usługi powszechnej za ten sam okres. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że postanowieniami z dnia 12 stycznia 2018 r. sygn. akt: VI SA/Wa 2361/17, VI SA/Wa 2362/17 i VI SA/Wa 2399/17 WSA w Warszawie odrzucił skargi wniesione na ww. decyzję przez: D. S.A. w G. (VI SA/Wa 2361/17), E. S.A. w G. (VI SA/Wa 2362/17) i F. S.A. w W. (VI SA/Wa 2399/17), uznając, że wskazane podmioty nie miały interesu prawnego w zaskarżeniu tej decyzji i wniesione przez nie skargi są niedopuszczalne. Postanowienia zostały zaskarżone skargami kasacyjnymi. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że do czasu rozpoznania skarg kasacyjnych wniesionych w sprawach VI SA/Wa 2361/17, VI SA/Wa 2362/17 i VI SA/Wa 2399/17 nie można rozpoznać sprawy objętej niniejszą skargą, z uwagi na konieczność ustalenia kręgu podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniu i dlatego z urzędu orzekł o zawieszeniu postępowania sądowoadministracyjnego. W zażaleniu złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, reprezentowana przez radę prawnego A w W. (dalej jako A) domagała się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 13 kwietnia 2018 r. i zarzuciła naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że rozstrzygnięcie skarg kasacyjnych podmiotów D. S.A., E. S.A. oraz F. S.A. na odrzucenia skarg tych podmiotów na przedmiotową decyzję Prezesa UKE stanowi zagadnienie prejudycjalne uzasadniające zawieszenie postępowania. W uzasadnieniu swojego stanowiska A argumentowała, że Sąd jest władny samodzielnie ustalić krąg stron i uczestników postępowania, a instrumentów ku temu dostarcza choćby art. 33 § 1b i § 2 p.p.s.a. A podkreśliła, że przedmiotem rozstrzygnięcia zawieszonego postępowania jest legalność decyzji Prezesa UKE, więc rozstrzygnięcie skarg kasacyjnych złożonych przez ww. podmioty na postanowienia o odrzuceniu ich skarg nie przesądzi kwestii legalności zaskarżonej decyzji, co oznacza, że brak jest ścisłego związku pomiędzy poszczególnymi sprawami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność innego toczącego się postępowania. Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną) należy więc rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na jego wynik (vide: wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2006 r. o sygn. akt I FSK 845/05; ten wyrok i dalej powoływane orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego dostępne w Internecie w CBOSA). Warunkiem skorzystania z tej podstawy prawnej, mającej związek z wynikiem innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego (w tym przed Trybunałem Stanu – vide: postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2011 r. o sygn. akt II FZ 278/11 oraz Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej – vide: np. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2011 r. o sygn. akt II FZ 278/11) oraz przed Trybunałem Konstytucyjnym, jest wystąpienie sytuacji, w której to inne postępowanie jest już rozpoczęte. Zawieszenie postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu. Rzecz jasna, nie może być ono dowolne. Analizując celowość zawieszenia postępowania sąd powinien wziąć pod uwagę wystąpienie w przyszłości przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym, już toczącym się postępowaniu (por. Komentarz M. Niezgódki–Medek do art. 125 p.p.s.a., Lex Omega 39/2013). Należy mieć także na uwadze, że związek postępowań, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. musi być realny, rzeczywisty, faktyczny i bezpośredni (wpływ pośredni nie jest przesłanką zawieszenia postępowania w trybie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a postępowanie w sprawie prejudykatu musi wyprzedzać w czasie postępowanie główne. Tylko taki układ obu postępowań jest możliwy dla konstruowania prejudycjalności. Samo merytoryczne powiązanie rozpatrywanej sprawy z innymi nie oznacza, że wniosek o zawieszenie postępowania na ww. podstawie jest zasadny (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, K. Wojciechowska, komentarz do art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 4. wyd. zmienione i uzupełnione, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 561 oraz powołane tam orzecznictwo). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji niezasadnie zawiesił z urzędu postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie do czasu rozstrzygnięcia skarg kasacyjnych w sprawach: VI SA/Wa 2361/17, VI SA/Wa 2362/17 i VI SA/Wa 2399/17, z uwagi na konieczność ustalenia kręgu podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniu. Podkreślenia wymaga, że pomiędzy niniejszą sprawą, a sprawami prowadzonymi pod wskazanymi wyżej sygnaturami akt nie występuje realny, rzeczywisty, faktyczny i bezpośredni związek, który pozwalałby uznać, że sprawy te zależą od siebie. Takiego związku nie uzasadnia błędne stwierdzenie Sądu I instancji, że postępowanie należało zawiesić "z uwagi na konieczność ustalenia kręgu podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniu" (vide: strona 3 uzasadnienia kontrolowanego postanowienia, karta 52 akt sądowych). Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do udziału w niniejszej sprawie nie jest uzależnione od prawomocnego rozstrzygnięcia spraw o sygnaturach akt: VI SA/Wa 2361/17, VI SA/Wa 2362/17 i VI SA/Wa 2399/17, gdyż każda sprawa przez sąd administracyjny rozpoznawana ma charakter indywidualny i wymaga właśnie takiej, zindywidualizowanej oceny. Poza tym omawianej tu kwestii nie można łączyć z kontrolą legalności zaskarżonej w tej sprawie decyzji Prezesa UKE z dnia [...] września 2017 r., do dokonania której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest władny niezależnie od rozstrzygnięć sądowych podejmowanych w innych, choćby "podobnych" sprawach. Reasumując, przyjąć należy, że prawomocne rozstrzygnięcia w sprawach o sygn. akt: VI SA/Wa 2361/17, VI SA/Wa 2362/17 i VI SA/Wa 2399/17, od których Sąd I instancji uzależnił rozstrzygnięcie sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 2400/17, zawieszając postępowanie z urzędu, nie stanowią prejudykatu dla tej ostatniej sprawy. Brak zatem było podstaw do zastosowania przez Sąd art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż nie zachodziła podstawa do zastosowania tego przepisu w danym stanie sprawy, co trafnie wykazała A w zażaleniu. Jedynie na marginesie godzi się zauważyć, że w sprawach VI SA/Wa 2361/17 i VI SA/Wa 2362/17 skargi kasacyjne zostały już oddalone (odpowiednio sprawy o sygn. akt: II GSK 704/18 i II GSK 1132/18). Z wymienionych względów, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.