II SA/Wr 548/18

WyrokWSA we Wrocławiu2018-10-16

Skład orzekający: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Sędzia WSA Anna Siedlecka, Asesor WSA Wojciech Śnieżyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów dotyczących sporządzenia prognozy skutków finansowych uchwalenia planu miejscowego, polegające na jej sporządzeniu przez osobę nieposiadającą uprawnień rzeczoznawcy majątkowego, stanowi istotne naruszenie trybu uchwalania planu, skutkujące jego nieważnością?
Ratio decidendi
Naruszenie przepisów dotyczących sporządzenia prognozy skutków finansowych uchwalenia planu miejscowego, polegające na jej sporządzeniu przez osobę nieposiadającą uprawnień rzeczoznawcy majątkowego, nie stanowi istotnego naruszenia trybu uchwalania planu, jeśli nie miało wpływu na treść planu. Rada Miejska, uchwalając plan, dysponowała informacjami zawartymi w prognozie i była w stanie dokonać oceny skutków finansowych. Ponadto, przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym, zgodne ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, mieści się w granicach władztwa planistycznego gminy i nie narusza konstytucyjnej zasady ochrony własności, nawet jeśli ogranicza dotychczasowe możliwości wykorzystania nieruchomości.
Stan faktyczny
Skarżący nabyli nieruchomości, które zgodnie z poprzednim planem miejscowym mogły być wykorzystywane na cele gospodarcze uciążliwe. Po uchwaleniu nowego planu miejscowego, przeznaczenie tych nieruchomości zostało zmienione na usługowe, co uniemożliwiło prowadzenie planowanej działalności gospodarczej. Skarżący zarzucili uchwale naruszenie ich interesu prawnego oraz podjęcie z naruszeniem prawa materialnego, wskazując na wadliwe sporządzenie prognozy skutków finansowych uchwalenia planu przez osoby nieuprawnione.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 16 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Anna Siedlecka Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 października 2018 r. sprawy ze skargi D. W. i A. G. na uchwałę Rady Miejskiej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zespołu wsi: [...] , [...] oddala skargę w całości. D. W. i A. G. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z [...].10.2013 r. Nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zespołu wsi: [...],[...] –Gmina [...] – strefa [...]. Uchwale tej skarżący zarzucili naruszenie ich interesu prawnego oraz podjęcie z naruszeniem prawa materialnego. Wskazując na powyższe skarżący zawnioskowali o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Uzasadniając naruszenie interesu prawnego skarżący podali, że w dniu [...].08.2012 r. nabyli od gminy [...] prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], natomiast w dniu [...].09.2013 r. prawo własności działki nr [...]. Na potwierdzenie powyższych okoliczności przywołali załączoną do skargi dokumentację z procedury zbycia nieruchomości komunalnej oraz umowy sprzedaży. Podali także, że nabyte nieruchomości, według miejscowego planu zagospodarowania obowiązującego w dacie ich nabycia, uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej w [...] nr [...] z [...].03.2004 r., znajdowały się na terenie oznaczonym symbolem "P/U", którego funkcją wiodącą była aktywność gospodarcza z dopuszczeniem inwestycji uciążliwych. Skarżący podkreślili, że przedmiotowe nieruchomości nabyli w celu prowadzenia na nich działalności gospodarczej o charakterze uciążliwym tj. stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji – która zgodna była z ustaleniami przywołanego wyżej planu miejscowego z [...].03.2004 r. (potwierdził to także organ gminy w zaświadczeniu z [...].09.2013 r.). Na skutek uchwalenia w dniu [...].10.2013 r. zaskarżonego obecnie planu miejscowego, doszło jednak do zmiany funkcji opisanych wyżej nieruchomości z dotychczasowej aktywności gospodarczej z dopuszczeniem inwestycji uciążliwych, na funkcję usługową. Na skutek tej zmiany, niemożliwym stało się prowadzenie na przedmiotowych nieruchomościach działalności polegającej na utylizacji pojazdów, sprzętu elektronicznego i elektrycznego. Skarżący podjęli tymczasem czynności dla zrealizowania planowanego przedsięwzięcia i wystąpili o wydanie decyzji środowiskowej. W toku tego postępowania uzyskali wiedzę o niezgodności inwestycji z planem jako, że odmówiono im wydania zaświadczenia potwierdzającego tę zgodność. W takich okolicznościach sprawy skarżący stwierdzili, że mają interes prawny w zaskarżeniu uchwały, gdyż dokonana nią zmiana planu miejscowego dotycząca wymienionych na wstępie nieruchomości, całkowicie uniemożliwia im prowadzenie planowanej działalności gospodarczej. Podali, że w związku z zamiarem prowadzenia tej działalności zaciągnęli także kredyt. Wskazując na powyższe zarzucili, że kwestionowana uchwała podjęta została z rażącym naruszeniem przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a konkretnie z naruszeniem art. 17 pkt 5 tej ustawy (dalej: u.p.z.p.). W przepisie tym, jako kolejny etap procedury planistycznej - po sporządzeniu projektu planu i rozpatrzeniu wniosków wraz z prognozą oddziaływania na środowisko - ustawodawca przewidział sporządzenie prognozy skutków finansowych uchwalenia planu miejscowego, z uwzględnieniem art. 36. Co do określenia skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych oraz co do osób uprawnionych do określenia tych skutków finansowych, zdaniem skarżących, stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej także: u.g.n.) - o czym wprost stanowi art. 37 ust. 11 u.p.z.p. Przepis art. 174 ust. 3a pkt 3 u.g.n. przewiduje natomiast, że opracowania i ekspertyzy niestanowiące operatu szacunkowego dotyczące skutków finansowych uchwalania lub zmiany planu miejscowego, mogą być sporządzane tylko przez rzeczoznawcę majątkowego. Udział rzeczoznawcy majątkowego przy sporządzaniu tej prognozy, jest dla skarżących tym bardziej istotny, że zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, prognoza skutków finansowych uchwalania planu powinna zawierać w szczególności: prognozę wpływu ustaleń miejscowego planu zagospodarowania na dochody własne i wydatki gminy, w tym wpływy z podatku od nieruchomości i inne dochody, związane z obrotem nieruchomościami gminy oraz na opłaty i odszkodowania o których mowa w art. 36 ustawy. Ponieważ uchwalenie planu może spowodować, że korzystanie z nieruchomości w dotychczasowy sposób stanie się niemożliwe, bądź istotnie ograniczone, konieczne jest określenie wartości nieruchomości reprezentatywnych na danym obszarze - o czym stanowi § 51 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Wartość nieruchomości mogą zaś określać tylko rzeczoznawcy majątkowi (art. 7 u.g.n.). Rekapitulując skarżący stwierdzili, że w przypadku zaskarżonej uchwały skutki finansowe zmiany planu sporządzone zostały przez [...] s.c. Z. G. i K. M. – a więc przez osoby nieuprawnione. Tym samym, przy uchwalaniu przedmiotowego aktu doszło do naruszenia prawa, co obciąża go sankcją nieważności. Sankcję tę stosuje się także w przypadku naruszenia zasad sporządzania dokumentów oraz procedury ich przyjmowania. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej odrzucenie wskazując, że jest ona pozbawiona "podstaw faktycznych i prawnych". Zdaniem organu gminy, skarżący w żaden sposób nie wykazali aby zaskarżona uchwała naruszała ich interes prawny lub uprawnienie. W przekonaniu autora odpowiedzi na skargę wskazywany przez skarżących interes prawny, tj. pozbawienie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na utylizacji odpadów elektronicznych i pojazdów, tych cech nie posiada. Nie jest bezpośredni gdyż, jak wynika ze zgromadzonych dokumentów, działalność gospodarcza do której nawiązują skarżący miała być prowadzona przez P. W. Wskazana osoba zainicjował postępowanie środowiskowe i występował o wydanie zaświadczenia o zgodności inwestycji z planem, a w maju 2013 r. zarejestrował działalność gospodarczą zbieżną z charakterem działalności, która rzekomo miała być prowadzona przez skarżących. Interes ten nie jest także realny, gdyż bezpodstawne i nieudokumentowane są twierdzenia skarżących o rzekomych umowach kredytowych. Ponadto wniesiona skarga pozostaje w sprzeczności z wolą skarżących, wyrażoną w piśmie z [...].01.2015r. dotyczącą kierunku przekształcenia funkcji nieruchomości. Obecnie na tych nieruchomościach prowadzona jest działalność rolnicza – uprawa bocznika. Skarżący we wskazanym pismem zwrócili się również do organu o przekształcenie przedmiotowych działek na działki rolne a nie na działki o oznaczeniu "P/U". W piśmie przygotowawczym z [...].04.2016 r. pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę. Poparł wniosek o odrzucenie skargi, ze względu na nie wykazanie przez skarżących naruszenia ich interesu prawnego. Odnosząc się dodatkowo do zarzutów skargi podniósł, że procedura planistyczna przy uchwalaniu kwestionowanego planu przeprowadzona była prawidłowo. Oświadczył jednocześnie, że nie zaprzecza twierdzeniu, że prognoza skutków finansowych sporządzona została niezgodnie z przepisami. Naruszenie to nie może jednak skutkować nieważnością uchwały, gdyż skarżący nie wykazali jego istotności. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 27.04.2016r., sygn. akt 817/15 powyższą skargę uwzględnił i stwierdził nieważność planu w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej własność skarżących. Sądu I instancji uznał za trafny zarzut naruszenia art. 17 u.p.z.p. Przepis ten w pkt 5 stanowi, że wójt, burmistrz, prezydent miasta sporządza prognozę skutków finansowych uchwalenia planu miejscowego, z uwzględnieniem art. 36 u.p.zp. Wyjaśniono, że wprawdzie przepis art. 36 u.p.z.p. dotyczy roszczeń odszkodowawczych właścicieli i opłaty z tytułu tzw. renty planistycznej, jednak mówi również o wzroście i obniżeniu wartości nieruchomości. Dla ustalenia tego faktu należało zatem posiłkować się treścią art. 37 u.p.z.p., który w ust. 11 wyraźnie stanowi, że w odniesieniu do zasad określania wartości nieruchomości oraz zasad określania skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych, a także w odniesieniu do osób uprawnionych do określania tych wartości i skutków finansowych stosuje się przepisy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 174 ust. 3a u.g.n. osobami wyłącznie uprawnionymi do zajmowania się takimi sprawami, są rzeczoznawcy majątkowi a nie urbaniści, czy też architekci. Z tych względów prognozę skutków finansowych uchwalenia zaskarżonego planu, o której mowa w art. 17 pkt 5 u.p.z.p., może sporządzić tylko rzeczoznawca majątkowy. Z dokumentacji planistycznej nie wynika aby osoba, która podpisała się pod prognozą finansową – podobnie jak druga osoba tworząca wraz z nią zespół autorski opracowujący projekt planu - posiadała uprawnienia rzeczoznawcy majątkowego. Z przedstawionych powodów Sąd stwierdził naruszenie trybu uchwalania planu w zakresie art. 17 pkt 5 u.p.z.p. w związku z naruszeniem, narzuconych przez ustawę, wymogów podmiotowych obowiązujących przy sporządzaniu prognozy finansowej skutków uchwalenia planu miejscowego. W konsekwencji, skoro nie uzyskano prognozy opracowanej przez rzeczoznawcę majątkowego, to uznać należy, że w istocie pomięto ten etap postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że w sprawie zaistniały podstawy do zastosowania art. 28 ust. 1 u.p.z.p. W związku z tym, że w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., sąd orzeka jedynie w "granicach" interesu prawnego skarżącego, Sąd I instancji stwierdził nieważność planu jedynie w odniesieniu do działek stanowiących własność skarżących. Gmina [...] wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1 w zw. z art. 17 pkt 5 u.p.z.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że sporządzenie prognozy skutków finansowych uchwalenia planu miejscowego i przyjęcie, że sporządzenie prognozy skutków finansowych uchwalenia planu miejscowego przez osobę niebędącą rzeczoznawcą majątkowym skutkuje pominięciem tego etapu postępowania, a w konsekwencji istotnym naruszenie trybu uchwalenia planu miejscowego, podczas gdy powyższy fakt nie jest tożsamy z brakiem realizacji etapu postępowania. W wyniku rozpoznania opisanej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19.06.2018 r., sygn. akt II OSK 1859/16 uchylił wyrok Sądu I instancji i sprawię przekazał temu sądowi do ponownego rozpoznania. NSA uznał za usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 28 ust. 1 w zw. z art. 17 pkt 5 u.p.z.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Sąd I instancji, że fakt sporządzenia prognozy skutków finansowych uchwalenia planu miejscowego przez osobę niebędącą rzeczoznawcą majątkowym stanowi istotne naruszenie trybu sporządzenia planu miejscowego i skutkuje koniecznością wyeliminowania planu miejscowego. Według NSA, naruszenie art. 17 pkt 5 u.p.z.p. nie miało jakiegokolwiek wpływu na treść planu miejscowego. Podkreślono, że prognoza skutków finansowych nie jest załącznikiem do projektu planu miejscowego wykładanym do publicznego wglądu i dyskusji, a przedkładana jest wyłącznie radzie gminy. Rada Miejska uchwalając plan miejscowy dysponowała prognozą i była w niej zawarta informacja, że średnia cena nieruchomości usługowych wynosi 120 zł za 1 m². Radni dysponowali też informacją o efekcie globalnym planu dotyczącego powierzchni [...] ha, w tym potencjalnym zwiększeniu przychodów z podatku od nieruchomości. Natomiast ewentualne zmniejszenie się wartości nieruchomości skarżących (szkoda planistyczna) z uwagi na wyeliminowania w ramach jej usługowego przeznaczenia możliwości aktywności gospodarczej w zakresie usług uciążliwych i tak nie byłoby przedmiotem prognozy, ponieważ na tym etapie nie przesądza się o wysokości indywidualnych roszczeń z tytułu szkody planistycznej. Przekazując sprawę ze skargi skarżących do ponownego rozpoznana w celu dokonania prawnej oceny kwestionowanego planu, NSA uznał za konieczne dokonanie merytorycznej oceny kwestionowanych ustaleń planu co do statusu urbanistycznego działek stanowiących własność skarżących. Dopiero takie ustalenia umożliwią przewidzianą prawem ocenę legalności planu. Na rozprawie w dniu 16.10.2018 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał zawarte w skardze zarzuty i wnioski z nich płynące. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu ponownie zważył, co następuje: Kierując się wynikającym z art. 190 p.p.s.a. związaniem oceną prawną dokonaną przez NSA, co oznacza, że tut. Sąd nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na sądzie może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem. Żadna z takich sytuacji w niniejszej sprawie nie wystąpiła, co oznacza konieczność pełnego podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku z dnia 19.06.2018 r., sygn. akt II OSK 1859/16. Nie pozostaje zatem nic innego niż wskazać, że NSA uznał za niemające jakiegokolwiek wpływu na treść planu miejscowego naruszenie art. 17 pkt 5 u.p.z.p. związane z niedochowaniem przez Radę narzuconych przez ustawę wymogów podmiotowych obowiązujących przy sporządzaniu prognozy finansowej skutków uchwalenia planu miejscowego. Przesądzenie przez NSA, że uchybienie polegające na sporządzeniu prognozy skutków finansowych uchwalonego planu przez osobę, która nie posiada uprawnień rzeczoznawcy majątkowego nie stanowi istotnego naruszenia procedury planistycznej, w świetle art. 28 ust. 1 u.p.z.p. prowadzi do uznania za bezzasadny główny i w zasadzie jedyny zarzutu skargi. Stosując się natomiast do wskazań NSA co do zakresu przewidzianej prawem ponownej oceny legalności zaskarżonego planu, w tym dokonując oceny merytorycznej kwestionowanych ustaleń planu co do statusu urbanistycznego działek stanowiących własność skarżących, należy stwierdzić, że Rada w zakresie należących do skarżących nieruchomości (działek nr [...] i [...]) nie naruszyła procedury planistycznej przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przyjąć należy, że zaskarżony plan miejscowy w zakresie obejmującym działki należące do skarżących narusza ich interes prawny, ponieważ w zakresie przeznaczenia terenu, na którym przedmiotowe działki się znajdują, wprowadza ograniczenia możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, tym samym ingerując w zakres wykonywania przez skarżących przysługującego im prawa własności. Stwierdzenie naruszenia interesu prawnego nie oznacza automatycznie zasadności skargi na uchwałę dotyczącą miejscowego planu. Naruszenie interesu prawnego może bowiem nastąpić w granicach przysługującego gminie władztwa planistycznego (art. 4 ust. 1 u.p.z.p.), w ramach którego rada gminy ustala w miejscowym planie przeznaczenie terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz zasady zagospodarowania i warunków zabudowy terenu. Aby skarga okazała się zasadna, należy zatem wykazać, że zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem prawa. Nie można bowiem w świetle powołanych przepisów kwestionować prawa rady gminy do wprowadzania na jej obszarze określonych ograniczeń w wykonywaniu prawa własności poprzez ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu. Ponadto, stosownie do art. 28 ust. 1 u.p.z.p., tylko istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Badając status urbanistyczny nieruchomości stanowiących własność skarżących zwrócić należy uwagę na związanie organu planistycznego treścią studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy [...]. Zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej z dnia [...].01.2013 r., Nr [...] w sprawie uchwalenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy [...] - teren ten wyłączały został z prowadzenia działalności gospodarczej o charakterze uciążliwym. Należące do skarżących działki znalazły się w strefie zabudowy usługowej U. W zakresie wskaźników dotyczących zagospodarowania oraz użytkowania terenów Studium w tym przypadku zakłada rozwój wszelkich form działalności usługowej (komercyjnej i publicznej), w tym rzemiosła, usług komercyjnych, usług kultury, oświaty, zdrowia, hotelowych, agroturystyki i innych. Dopuszczono w tej strefie w uzasadnionych przypadkach realizację funkcji mieszkaniowej. Na etapie wykonywania planów miejscowych dopuszczono natomiast drobnej korekty obszaru strefy oraz możliwość zachowania istniejącego użytkowania, w szczególności zachowania istniejącego zagospodarowania rolnego. Zachowuje się istniejące zagospodarowanie leśne. W zakresie ustaleń szczegółowych Studium m.in. za wiodące przeznaczenie uznaje wszelkie usługi publiczne i komercyjne oraz drobną wytwórczość. Dopuszcza się lokalizowanie rzemiosła oraz mikro i małych przedsiębiorstw. Działalność usługowa nie może powodować zakłóceń warunków zamieszkania w sąsiedztwie ani powodować kolizji z formami użytkowania terenów położonych w pobliżu. Biorąc pod uwagę przytoczoną treść Studium, określając przeznaczenie terenu zgodnie z wolą skarżących, organ planistyczny naruszyłby dyspozycję art. 20 ust. 1 u.p.z.p., tj. dopuściłby do sytuacji, w której uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego naruszał ustalenia Studium. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, przeznaczenie nieruchomości skarżących w planie miejscowym, jako wiodąca aktywność gospodarcza z dopuszczeniem inwestycji uciążliwych, musiałoby zostać poprzedzone zmianą przeznaczenia tego terenu w studium uwarunkowań i kierunku zagospodarowania przestrzennego, co jednak wcześniej nie nastąpiło a w konsekwencji wykluczyło przeznaczenie działki pod działalność gospodarczą o charakterze uciążliwym. Zgodnie z zaskarżoną uchwałą Nr [...] nieruchomość skarżących znajduje się na obszarze planu przeznaczonym pod teren usług i oznaczona jest na rysunku planu symbolem U/3. Stosownie do treści przepisu § 4, II - załącznik graficzny nr 2 – [...] – ust. 4 tej uchwały, dla terenu U (1-3) Rada wprowadziła jako przeznaczenie podstawowe – tereny usług handlu, gastronomi na wydzielonych działkach. W ramach dopuszczalnych kierunków przekształceń uchwała wprowadziła natomiast zakaz lokalizowania w granicach działek obiektów i urządzeń usługowych i produkcyjnych zaliczonych zgodnie z przepisami szczególnymi do obiektów mogących pogorszyć stan środowiska, stwarzających uciążliwości dla mieszkańców i środowiska przyrodniczego. W świetle przytoczonego brzmienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie może budzić jakikolwiek wątpliwości zgodność ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Plany w zakresie nieruchomości należących do skarżących nie narusza ustaleń studium. Związanie natomiast Rady ustaleniami studium przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również wymóg nienaruszalności tych ustaleń przy uchwalaniu planu, stanowi jedną z podstawowych zasad sporządzania planu miejscowego. Skarżący już w toku procedury planistycznej, a później w pismach kierowanych do Burmistrza i w samej skardze sformułowali podstawowy zarzut wobec planu, który polegał na tym, że powodowana uchwalaniem planu zamiana przeznaczenia nieruchomości nastąpiła bez ich wiedzy i powoduje, że rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie stacji demontażu pojazdów stało się niemożliwe. Sąd w takiej zmianie przeznaczenia terenu objętego planem, nie dopatrzył się naruszenia przy jego uchwalaniu - władztwa planistycznego. W tym zakresie wskazać należy, że współkształtowanie przez miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego wraz z innymi przepisami prawa treści prawa własności stanowi przewidziane w art. 140 k.c. przedmiotowe ograniczenie w sposobie wykonywania tego prawa, poddając korzystanie z nieruchomości rygorom wynikającym z treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wyposażenie rady gminy w kompetencje do wiążącego określania treści prawa własności nieruchomości jest głównym atrybutem władztwa planistycznego gminy. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego będący przedmiotem niniejszego postępowania został sporządzony i uchwalony na zasadach i w trybie określonym w u.p.z.p. oraz w zgodzie w powszechnie obowiązującymi przepisami, mimo niosących w swej treści ograniczeń w wykonywaniu prawa własności nieruchomości, co nie narusza konstytucyjnej zasady ochrony własności, przewidzianej w ustawie zasadniczej. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego odnoszącego się do problematyki konstytucyjnej ochrony prawa własności podkreślano, że granice swobody korzystania z rzeczy własnej, a w konsekwencji także granice ochrony własności, stanowią swoiste ograniczenie właściciela. Ich celem i sensem jest ustalanie jedynie, w interesie ogólnym, granic swobodnego korzystania z rzeczy własnej. Przykładem takich ograniczeń mogą być przepisy Kodeksu cywilnego nakazujące uwzględnienie społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa oraz zasad współżycia społecznego przy wykonywaniu prawa własności, przepisy tego Kodeksu określane mianem prawa sąsiedzkiego, niektóre przepisy o ochronie środowiska, o planowaniu przestrzennym, Prawa budowlanego, Prawa wodnego, o ochronie dóbr kultury i inne. Ustalenie granic swobody korzystania z rzeczy własnej, a w konsekwencji i granic ochrony prawa własności jest przeciwstawieniem się pojmowania prawa własności jako prawa absolutnego (wyrok TK z dnia 20.04.1993r., OTK 1993, nr 1, poz. 8). Nie można bowiem żądać ochrony prawnej własności ponad to, co przewiduje art. 64 Konstytucji RP i w ślad za nim art. 140 k.c. oraz art. 6 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. W konsekwencji wskazać należy, że ograniczenia, które mogą się pojawiać w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli mieszczą się w przyznanych ustawowo ramach, nie stanowią naruszenia prawa i nie mogą być podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały. Na mocy przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym gmina została upoważniona do ingerencji w prawo własności innych podmiotów w celu ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenów położonych na jej obszarze. Wynika to wprost z treści art. 6 ust.1 u.p.z.p., zgodnie z którym ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Nie należy też tracić z pola widzenia i tej zasady, że ograniczenie prawa własności w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie pozostaje bez rekompensaty. Zgodnie z art. 36 u.p.z.p., jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo wykupienia nieruchomości lub jej części. Badając dochowanie trybu sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wskazać należy, że ustawodawca wprowadził przesłankę istotności tego naruszenia jako przesłankę go stwierdzenia nieważności planu (art. 28 ust. 1 u.p.z.p.). Nie każde zatem naruszenie trybu postępowania będzie skutkowało nieważnością aktu planistycznego. Istotne naruszenie trybu postępowania prowadzi do sytuacji, w której przyjęte ustalenia planistyczne są odmienne od tych, jakie zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono trybu sporządzania aktu planistycznego. W ocenie Sądu, prawodawca lokalny przy uchwalaniu planu nie dopuścił się żadnych istotnych uchybień w szczególności przy rozpatrywaniu uwag jakie skarżący zgłosili w ramiach ponowionej procedury wyłożenia do publicznego wglądu projektu planu zagospodarowania przestrzennego. Sposób roztrwania uwag był zgodny z dyspozycją art. 17 ust. 12 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p. Zbędne są dłuższe wyjaśnienia dokonywane przez organ planistyczny przy rozpatrywaniu uwag do planu, w sytuacji gdy przyczyną określenia danego przeznaczenia terenu (nieuwzględnienia uwagi) jest oczywista, ponieważ wynika z determinujących to przeznaczenie zapisów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. W rozpatrywanej sprawie analiza postanowień zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że organ planistyczny należycie wyważył interes publiczny z interesem prywatnym. W szczególności – stosownie do treści art. 1 ust. 3 u.p.z.p. – organ planistyczny wyważył w sposób prawidłowy interes publiczny oraz interesy prywatne związane ze zmianą zagospodarowania terenu, uwzględniając sporządzone w toku ocenianej procedury dokumenty środowiskowe. Przyjęte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego rozwiązania planistyczne doprowadziły Sąd do wniosku, że Rada Miejska w [...] uchwalając zaskarżoną uchwałę w sprawie planu miejscowego - w granicach zakreślonych interesem prawnym skarżących, nie przekroczyła granic władztwa planistycznego ani innych zasad sporządzania planu w stopniu, który w ocenie Sądu należało zakwalifikować jako istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego. Organ uchwałodawczy dokonał prawidłowego wyważenia interesu publicznego i interesów indywidualnych skarżących, dając prymat interesowi publicznemu. Sąd nie stwierdził również istotnych naruszeń trybu sporządzania planu miejscowego. W związku z powyższym, stwierdzić należy, że Rada Miejska w [...] nie naruszyła procedury planistycznej przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło