I GZ 18/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt I SA/Go 384/18 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi P. G. na postanowienie Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowiniem z 17 października 2018 r., sygn. akt I SA/Go 384/18, na podstawie 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił P. G. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd wskazał, że po złożeniu skargi skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193) w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie doręczono skarżącemu 30 sierpnia 2018 r. W piśmie skarżącego z 11 września 2018 r., do którego załączono potwierdzenie dokonania przelewu z tego dnia, poinformował on o swojej trudnej sytuacji materialnej wskazując jednocześnie, że nie umiał uzbierać pieniędzy, a nadto jego pracodawca opóźnił się z wypłatą jego wynagrodzenia. Dodatkowo skarżący wspomniał, że był obłożnie chory i w związku z tym poprosił o przyjęcie opłaty. W wykonaniu zarządzenia z 17 września 2018 r. skarżący w piśmie z 4 października 2018 r. oświadczył, że jego pismo z 11 września 2018 r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu. W załączeniu do pisma skarżący przedłożył oświadczenie o jego braku winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi. Wyjaśnił, że wpisu od skargi nie wpłacił bez własnej winy, ponieważ w wymaganym terminie nie miał pieniędzy z powodu zajęć komorniczych. Pieniądze na wpis otrzymał od znajomego. Argumentował, że nie ma wykształcenia prawniczego i nie wiedział, że może złożyć wniosek o zwolnienie go z opłaty sądowej, ponieważ nie został o tym pouczony. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając przywrócenia terminu wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Powołane przez skarżącego okoliczności w ocenie Sądu nie uprawdopodobniły przesłanek braku winy w uchybieniu terminowi. W szczególności – zdaniem Sądu - skarżący nie uprawdopodobnił, że w trakcie biegu terminu, tj. od 31 lipca 2018 r. do 6 sierpnia 2018 r., istniały obiektywnie niezależne od niego okoliczności, przez których zaistnienie skarżący bez własnej winy nie był w stanie uiścić w terminie wpisu sądowego od skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, który wniósł o: • przesłuchanie w charakterze świadka R. G. oraz skarżącego celem ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, które nie zostały ustalone w postępowaniu przed organami; • stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia względnie jego uchylenie oraz przekazanie do ponownego rozpoznania. • nakazanie organowi zwrotu skarżącemu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jego praw, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. • zwolnienie skarżącego z opłaty od zażalenia albowiem skarżący nie ma środków na jej uiszczenie bez uszczerbku dla jego utrzymania. • przyznanie prawa pomocy poprzez wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do reprezentowania w sprawie. Postanowieniu zarzucono: błąd w ustaleniach faktycznych poprzez dowolne przyjęcie, że opłata została uiszczona z opóźnieniem z winy skarżącego w sytuacji, gdy nie przesłuchano go. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7 oraz art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nie przedsięwzięcie wszelkich niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego, w tym przyczynie nie opłacenia należności w terminie i braku winy skarżącego, naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w postaci art. 8 w zw. z art. 7 w zw. art. 79 ust. 2 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez niezrealizowanie obowiązku informowania skarżącego o czynnościach postępowania oraz o wszystkich niezbędnych dokumentach, które skarżący winien dostarczyć dla pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w postaci art. 10 § 1 i 2 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu udziału we wszystkich stadiach postępowania, a to nie umożliwienia mu wypowiedzenia się co do treści zebranego materiału dowodowego i kierowanie korespondencji do nieznanych skarżącemu osób, nie zaś do ustanowionego pełnomocnika; naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w postaci art. 79 § 1 w zw. z art. 85 § 1 i art. 89 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony w sposób właściwy o miejscu i terminie przeprowadzenia czynności, naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7 oraz art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nie przedsięwzięcie wszelkich niezbędnych (czynności – przypis Sądu) do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego, naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., a to dowolną ocenę materiału dowodowego i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w postaci art. 86 i art. 87 p.p.s.a. poprzez dowolne ustalenie, że nie skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w opóźnieniu dokonania czynności procesowej przed Sądem. W odpowiedzi na zażalenie Organ wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OZ 1199/13). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że okoliczności powoływane przez skarżącego w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. Trafnie podał Sąd I instancji, że wskazane przez skarżącego okoliczności dotyczące trudnej sytuacji finansowej mogłyby mieć znaczenie przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a takiego wniosku skarżący nie złożył, pomimo tego, że został prawidłowo pouczony o możliwości jego złożenia w wezwaniu do uiszczenia wpisu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.