IV SA/Wa 1263/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] października 2017 r. Prezydent [...] orzekł o wymeldowaniu A. E. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu decyzji Organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2017 r. do Urzędu [...] wpłynął wniosek M. Z. o wymeldowanie A. E. z pobytu stałego, z ww. lokalu. Do wniosku zostały dołączone następujące dokumenty: odpis aktu notarialnego z [...] marca 1939 r., na podstawie którego A. i J. P. nabyli działkę nr [...] znajdującą się na terenie nieruchomości "[...]" w ówczesnej gminie [...]; zaświadczenie Prezydenta [...] nr [...] poświadczające, że obecna działka usytuowana przy ul. [...] w [...] pochodzi z działki nr [...] z nieruchomości "[...]", a jako jej współwłaściciele wykazani byli A. i J. P.; odpis postanowienia Sądu Powiatowego dla [...] z [...] kwietnia 1966r., sygn. akt [...], na podstawie którego A. P., J. G., E. P., L. D., Z. Ł., J. R., J. P. oraz E. P. nabyli spadek po J. P.; odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] listopada 1991 r., sygn. akt [...] o nabyciu przez M. Z. spadku po zmarłej J. G.; odpis Księgi Wieczystej nr [...]prowadzonej dla nieruchomości przy ul. [...] w [...], w której jako właściciele widnieją S. D. i H. E., a w dziale III wpisane jest ostrzeżenie o niezgodności treści tej księgi z rzeczywistym stanem prawnym, stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...][...] z [...] marca 2015 r., sygn. [...]; postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...][...] z [...] marca 2015 r., sygn. akt [...] o zmianie orzeczenia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z 31 sierpnia 2000 r., sygn. akt [...], polegającej na oddaleniu w całości wniosku S. D. o zasiedzenie nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...]; postanowienie Sądu Okręgowego [...] w [...][...] z [...] listopada 2016 r., sygn. akt [...], stwierdzające prawomocność postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...][...] z [...] marca 2015 r., sygn. akt [...]. Po przeanalizowaniu złożonych w toku dokumentów Organ uznał, że M. Z. przedstawiła dokumenty potwierdzające prawo do spadku po J. P. Wobec tego, że spadkobiercy J. P. nie dokonali podziału spadku wszyscy są współwłaścicielami całego odziedziczonego majątku, wszystkich nieruchomości i ruchomości, które były własnością J. P. w częściach określonych przez sądy w postępowaniach spadkowych zgodnie z art. 1035 k.c. Organ uznał, że został spełniony warunek wykazania przez stronę interesu prawnego, wobec czego w dniu [...] lipca 2017 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Organ wskazał, że ustalono, że zgodnie z prowadzonym rejestrem mieszkańców [...] A. E. w lokalu nr [...], przy ul. [...] w [...] zameldowany jest na pobyt stały od [...] października 1993 r., a od [...] czerwca 2002 r. z dwoma trzytygodniowymi przerwami i jedną dwunastotygodniową zameldowany jest na pobyt czasowy w [...], przy ul. [...]. W księdze wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości istnieje zaś zapis o ostrzeżeniu o niezgodności treści KW z rzeczywistym stanem prawnym, co zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, wyłącza rękojmię wiary publicznej tej księgi i nie może stanowić potwierdzenia posiadania tytułu prawnego do nieruchomości. Organ podkreślił, że z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego (opartego na oświadczeniach i zeznaniach świadków) wynika, że A. E. jest zameldowany na pobyt stały w lokalu nr [...], przy ul. [...] w [...], ale faktycznie od czerwca 2002 r. zamieszkuje wraz z żoną pod adresem swojego czasowego pobytu w domu przy ul. [...] w [...]. W ocenie Organu, trwający ponad 15 lat pobyt czasowy pod tym adresem, odbieranie pod tym adresem korespondencji i zamieszkiwanie wraz ze swoją żoną, zameldowaną tam na pobyt stały utracił charakter pobytu czasowego i świadczy o zamiarze stałego związania się z tym miejscem. Samo przebywanie na terenie nieruchomości, której jest zarządcą i w lokalu, w którym zamieszkuje jego syn z rodziną nie może świadczyć o stałym pobycie pod tym adresem. Zachowanie A. E., zamieszkiwanie wraz z żoną od 15 lat pod innym adresem, wyraża wolę skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu, tj. w miejscu swojego faktycznego zamieszkania. I w sposób dorozumiany stanowi formę rezygnacji z przebywania w miejscu zameldowania na pobyt stały. Zdaniem Organu w przedmiotowej sprawie został spełniony warunek opuszczenia przez A. E., miejsca pobytu stałego, w lokalu [...] przy ul. [...] w [...], wypełniający przesłanki art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...], Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania A. E., uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] z [...] października 2017 r. i umorzył postępowanie Organu I. instancji w całości. W uzasadnieniu decyzji Organ podkreślił, że postępowanie o wymeldowanie A. E. z miejsca pobytu stałego zostało wszczęte na wniosek M. Z. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że postanowieniem z [...] stycznia 2000 r. Sąd Rejonowy dla [...] w sprawie o sygn. akt [...] stwierdził, że J. D. nabył przez zasiedzenie nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], jednakże na skutek skargi złożonej przez M. Z. nastąpiło wznowienie postępowania w sprawie zasiedzenia. Ww. Sąd postanowieniem z [...] marca 2015 r., sygn. akt [...], zmienił postanowienie z [...] stycznia 2000 r., sygn. akt [...], w ten sposób, że wniosek o zasiedzenie omawianej nieruchomości oddalił w całości. Postanowienie to stało się prawomocne [...] października 2016 r. Organ podkreślił, że taki stan prawny był bezsporny w dacie wszczęcia postępowania o wymeldowanie A. E. z miejsca pobytu stałego, ponieważ żaden z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie potwierdza, że [...] lipca 2017 r. M. Z. przysługiwało jakiekolwiek prawo do lokalu, w którym zameldowany jest A. E. W ocenie Wojewody, wobec powyższych ustaleń M. Z. nie przysługuje przymiot strony w sprawie o wymeldowanie A. E. z pobytu stałego ww. lokalu, a Prezydent [...] nie mógł wszcząć na jej żądanie omawianego postępowania. Brak tytułu prawnego do omawianego lokalu po stronie M. Z. powoduje bowiem, że nie posiada ona interesu prawnego w powyższej sprawie i nie może żądać wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek. M. Z. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Wojewody wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wyjaśniła, że zaskarżonej decyzji zarzuca błędne przyjęcie, że nie posiada ona interesu prawnego w złożeniu wniosku o wymeldowanie z pobytu stałego A. E., jak wskazała, że organ błędnie przyjął, że brak jest tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu po stronie wnioskodawczyni. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że do skargi nie zostały dołączone jej odpisy. W toku postępowania przed sądem administracyjnym, pełnomocnik skarżącej uzupełnił wszystkie braki formalne skargi, w związku z tym sprawa została skierowana do merytorycznego rozpoznania na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuję. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Wojewody [...] z [...] marca 2018 r. uchylająca decyzję Prezydenta [...] z [...] października 2017 r. i umarzająca postępowanie Organu I. instancji w całości w przedmiocie wymeldowania A. E. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], z uwagi na brak przymiotu strony postępowania osoby wszczynającej powyższe postępowanie. Sąd rozpoznając skargę uznał, że zasługuje ona na uwzględnię, bowiem nie ma racji organ odwoławczy uznając, że Skarżąca nie ma interesu prawnego, aby wszcząć postępowanie w sprawie o wymeldowanie A. E. ww. lokalu. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ umarzając postępowanie odwoławcze odwołał się do okoliczności, że Skarżąca nie wykazała, że posiada tytuł prawnego do nieruchomości. W ocenie Sądu rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od przywołania treści art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r., poz.138 ze zm.), który stanowi podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego. Zgodnie z tym przepisem organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z przywołanej regulacji wynika, że oprócz podmiotu, który ma tytuł prawny do nieruchomości wniosek w sprawie może wnieść również właściciel nieruchomości, a tym samym analogicznie także współwłaściciel, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Jak wynika bowiem z akt sprawy skarżąca jest współwłaścicielem nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Do tej kwestii odnosi się wprost pismo Sądu Rejonowego dla [...] w [...][...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. skierowanym do [...] Wydziału [...] Sądu Rejonowego dla [...], w którym zawiadamia na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, że nastąpiła zmiana właścicieli nieruchomości, do których zaliczona została obecnie także Skarżąca. W myśl powołanego wyżej art. 36 ust. 1 sądy, organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego oraz notariusze sporządzający akty poświadczenia dziedziczenia zawiadamiają sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej o każdej zmianie właściciela nieruchomości, dla której założona jest księga wieczysta. W literaturze przedmiotu podnosi się, że nałożony na sądy, organy administracji i notariuszy obowiązek zawiadomienia sądu wieczystoksięgowego o każdej zmianie właściciela nieruchomości, dla której jest założona księga wieczysta, ma na celu zapobieganie utrzymywaniu się niezgodności między stanem prawnym księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Zatem w wykonaniu tego obowiązku sąd spadku, w skład którego wchodzi nieruchomość objęta księgą wieczystą, ma obowiązek zawiadomić sąd wieczystoksięgowy o zmianie właściciela jeszcze przed uprawomocnieniem się orzeczenia (Ewa Bałan-Gonciarz, Helena Ciepła, Komentarz do art.36 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, publ. Lex stan prawny: 2011.11.01). Przy czym należy wyjaśnić, że Strona Skarżąca przedstawiła inne dokumenty potwierdzające następstwo prawne po J. P. i J. G. – poprzednich właścicieli (odpis postanowienia Sądu Powiatowego dla [...] z [...] kwietnia 1966r., sygn. akt [...], na podstawie którego A. P., J. G., E. P., L. D., Z. Ł., J. R., J. P. oraz E. P. nabyli spadek po J. P.; odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] listopada 1991 r., sygn. akt [...] o nabyciu przez M. Z. spadku po zmarłej J. G.). Wobec tego, że spadkobiercy J. P. nie dokonali podziału spadku wszyscy są współwłaścicielami całego odziedziczonego majątku, wszystkich nieruchomości i ruchomości, które były własnością J. P. w częściach określonych przez sądy w postępowaniach spadkowych zgodnie z art. 1035 k.c. Poza tym w aktach sprawy znajduje się – jak słusznie zauważył organ I instancji - odpis Księgi Wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości przy ul. [...] w [...], w której jako właściciele widnieją S. D. i H. E., a w dziale III wpisane jest ostrzeżenie o niezgodności treści tej księgi z rzeczywistym stanem prawnym, stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...][...] z [...] marca 2015 r., sygn. akt [...]. Ta okoliczność ma natomiast wpływ na działanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. W art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyłączono bowiem działanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w przypadku, gdy w księdze zamieszczono wzmiankę o wniosku lub środku zaskarżenia albo ostrzeżenie, które dotyczy niezgodności stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (tzw. negatywne przesłanki rękojmi). W takim przypadku treść księgi wieczystej zawiera informację ostrzegającą uczestników obrotu o potencjalnej niezgodności. Stanowi ona wskazówkę, że treść księgi wieczystej może nie obejmować wiarygodnych wiadomości o stanie prawnym nieruchomości. Dodać należy także, że wpis prawa własności do księgi wieczystej ma charakter deklaratoryjny, tj. stwierdzający jedynie przysługiwanie prawa konkretnym podmiotom względem oznaczonej nieruchomości. Zatem, wobec powyższych uchybień organu odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi w kwocie 100 złotych. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni powyższe uwagi, przede wszystkim przyjmie, że M. Z. przysługuje przymiot strony w sprawie i rozpozna merytorycznie - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności - odwołanie A. E. od decyzji Prezydent [...] z dnia [...] października 2017 r.