III SA/Łd 646/18
WyrokWSA w Łodzi2018-10-18
Skład orzekający: Teresa Rutkowska, Irena Krzemieniewska, Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Komendant Wojewódzki Policji może wnioskować o sprawdzenie kwalifikacji kierowcy i skierowanie go na badania psychologiczne na podstawie punktów karnych, których ukaranie uległo już z mocy prawa zatarciu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Komendant Wojewódzki Policji nie może wnioskować o sprawdzenie kwalifikacji kierowcy ani o skierowanie go na badania psychologiczne, jeśli punkty karne, na podstawie których wnioski te miałyby być sporządzone, uległy z mocy prawa zatarciu. Zatarcie ukarania oznacza, że osoba jest traktowana tak, jakby nigdy nie popełniła czynu zabronionego, a ukaranie nie może rodzić żadnych negatywnych konsekwencji prawnych ani ograniczać praw osoby.Stan faktyczny
Skarżący T. D. złożył skargę na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. polegającą na wpisaniu do ewidencji kierowców punktów karnych, co skutkowało wnioskami o sprawdzenie kwalifikacji i skierowanie na badania psychologiczne. Skarżący argumentował, że punkty te powinny ulec zatarciu z mocy prawa, ponieważ uiścił kary za wykroczenia i nie popełnił nowych w wymaganym terminie. Komendant Wojewódzki Policji podtrzymał swoje stanowisko, twierdząc, że zatarcie ukarania nie ma zastosowania w przypadku wniosku o sprawdzenie kwalifikacji.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. polegającej na wpisaniu punktów ostatecznych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oraz zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. na rzecz T. D. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Asesor WSA Małgorzata Kowalska, Protokolant Specjalista Aneta Brzezińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2018 roku sprawy ze skargi T. D. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. polegającą na wpisaniu punktów ostatecznych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. na rzecz T. D. kwotę 697,- (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
III SA/Łd 646/18
U Z A S A D N I E N I E
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga T. D. z dnia 21 czerwca 2018 r. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł..
Jako zaskarżoną czynność wskazano skierowanie i podtrzymywanie wniosków o sprawdzenie kwalifikacji i o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne wobec przekroczenia limitu 24 punktów, gdy zdaniem skarżącego, w dacie złożenia wniosków na jego koncie było "0" punktów . W rezultacie wobec skarżącego wydano niesłusznie decyzje o zatrzymaniu prawa jazdy, skierowaniu na badania psychologiczne oraz o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
Zaskarżonej czynności T. D. zarzucił naruszenie:
- prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. § 5 ust. 2 oraz § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, a także art. 130 ustawy Prawo o ruchu drogowym;
Wniósł o:
- dopuszczenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowodów z dokumentów załączonych do niniejszego pisma, jako niezbędnych do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powodujących nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie;
- ustalenie, iż Komendant Wojewódzki Policji w Ł. nie miał podstaw do złożenia wniosków o sprawdzenie kwalifikacji i o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne, a ich złożenie nastąpiło z naruszeniem prawa oraz o zobowiązanie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. do cofnięcia tychże wniosków;
- zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Do skargi załączył fotokopię prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. , VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Ł. z dnia [...] r., w którym Sąd uznał skarżącego kierującego pojazdem Man za winnego naruszenia przepisów ruchu drogowego w dniu [...] r. i orzekł karę grzywny w kwocie 350 zł (stwierdzenie prawomocności w dniu [...] r.) oraz fotokopię dowodu zapłaty w dniu [...] r. kwoty 350 zł na konto Sądu Okręgowego w Ł..
Oświadczył, że informację o podjęciu skarżonej czynności uzyskał z pisma o sygn. [...], które zostało mu doręczone wraz z pouczeniem o dopuszczalności złożenia skargi , w dniu 8 czerwca 2018 r.
W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że postępowania zostały wszczęte wobec niego 31 stycznia 2018 r. w związku ze złożeniem przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. wniosków, które wskazywały na uzyskanie przez niego łącznie 25 punktów karnych za wykroczenia drogowe popełnione między [...] r. W odpowiedzi na informację o wszczęciu postępowania skarżący przez swojego pełnomocnika 15 marca 2018 r. wniósł o umorzenie postępowania lub o wydanie decyzji o odmowie zatrzymania prawa jazdy oraz skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ze względu na zatarcie ukarania ( z dniem [...] r.). Zaznaczył, że uiścił wszystkie grzywny za popełnione wykroczenia w terminie, a po [...] r. nie popełnił żadnego nowego wykroczenia. Dlatego wszystkie jego ukarania uległy zatarciu z mocy prawa z dniem 27 stycznia 2017 r. Informacja o naliczeniu punktów powinna zatem zostać usunięta z ewidencji, a wniosek skierowany w dniu [...] r. jest niezasadny.
Pismo z 15 marca 2018 r. Starosta [...] przekazał Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w Ł..
W piśmie z dnia [...] r., doręczonym do wiadomości pełnomocnikowi strony w dniu 8 czerwca 2018 r., Komendant Wojewódzki Policji w Ł. podtrzymał złożone wnioski. Wskazał, że zgodnie z § 7 punkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488) podstawę sporządzenia wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji stanowią wpisy ostateczne, zaś ich rejestracji w ewidencji kierowców dokonuje się zgodnie z § 4 punkt 1 ww. rozporządzenia na podstawie prawomocnego rozstrzygnięcia. Powyższe w świetle § 7 punkt 1 cyt. rozporządzenia obliguje organ prowadzący ewidencję kierowców do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem, a zatem stanowi to nieograniczony terminem obowiązek organu i nie leży w zakresie uznania administracyjnego.
Organ stwierdził, że instytucja zatarcia ukarania w świetle obowiązujących przepisów nie ma zastosowania w przypadku wystąpienia z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji. Ponadto kierowca przekroczył limit 24 punktów na podstawie wpisów tymczasowych i ostatecznych, a zatem usunięcie punktów wydłużyło się o czas niezbędny do wydania prawomocnego rozstrzygnięcia.
Wskazał, że wykładnia przepisów § 5 ust. 2, § 6 ust. 1 pkt 3 i § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego w związku z art. 46 ustawy z dnia 20 maja 1971 r Kodeksu wykroczeń prowadząca do stwierdzenia, że Komendant nie może wystąpić z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w razie przekroczenia przez niego limitu 24 punktów, z uwagi na upływ terminu zatarcia ukarania, pozostawałaby w sprzeczności z art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ pouczył też o możliwości wniesienia skargi w terminie 30 dni od daty dowiedzenia się o podjęciu czynności , w tym wypadku od daty doręczenia pisma .
Jak wynika z załączonych akt administracyjnych, Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wniosek o sprawdzenie kwalifikacji T. D. i wniosek o skierowanie go na badanie psychologiczne w związku z otrzymaniem łącznie 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego skierował do Starosty [...] w dniu [...] r.
Z wniosków wynikało, że skarżący popełnił wykroczenia za które naliczono mu punkty karne w dniu [...] r (1 pkt), w dniu [...] r. ( 6 pkt), w dniu [...] r. (4 pkt), w dniu [...] r. ( 6 pkt) i w dniu [...] r. ( 8 pkt).
Punkty karne za naruszenie w dniu [...] r. przepisów ruchu drogowego, polegające na przekroczeniu prędkości od 41 do 50 km/h i kierowaniu pojazdem bez wymaganych dokumentów, wynikające z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w sprawie sygn. akt [...], zostały zarejestrowane przez organ dopiero w dniu 17 stycznia 2018 r.
Tymczasem wyrok Sądu Rejonowego w K. VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Ł. z dnia [...] r. uznający obwinionego T. D. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów i skazujący go na karę grzywny w wysokości 350 zł uprawomocnił się już w dniu [...] r.
Odpis wyroku dotyczącego T. D. wpłynął jednak do KPP dopiero w dniu 15 stycznia 2018 r., jak wynika z odpowiedzi udzielonej przez Komendę Powiatową Policji w Ł. Naczelnikowi Wydziału Ruchu Drogowego KWP w Ł..
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że z porównania dat dopuszczenia się przez skarżącego naruszenia przepisów ruchu drogowego wynika, że pierwsze z naruszeń, którego zaistnienie spowodowało przyznanie pierwszych sumowanych punktów karnych miało miejsce w dniu [...] r. , a ostatnie [...] r. Okres, w którym skarżący dopuścił się wykroczeń drogowych, za które przypisano mu 25 punktów karnych, wynosi niespełna 9 miesięcy, co oznacza, że punkty te zostały przyznane w okresie krótszym niż okres po upływie którego właściwe organy zobligowane są do usunięcia punktów wpisanych do kartoteki. Zdaniem organu okoliczności takie jak przedawnienie karalności czy zatarcie skazania za wykroczenie drogowe nie uzależniają zasadności skierowania na sprawdzenie kwalifikacji i skierowania na badania psychologiczne kierowcy oraz nie mają wpływu na możliwość orzekania w tym przedmiocie przez organ administracji.
Na rozprawie w dniu 5 października 2018 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzował skargę w ten sposób, iż jako zaskarżoną czynność wskazał wpisanie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji do ewidencji kierowców punktów wynikających z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. jako ostatecznych, czego konsekwencją było sporządzenie wniosków o sprawdzenie kwalifikacji i o skierowanie na badania psychologiczne. Zobowiązał się do złożenia kopii wyroku i dowodu uiszczenia grzywny poświadczonych za zgodność z oryginałem.
W dniu 8 października 2018 r. pełnomocnik T. D. złożył powyższe dokumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest czynność materialno – techniczna Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. polegająca na wpisaniu skarżącemu w dniu [...] r. w ewidencji kierowców 8 pkt karnych wynikających z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r.
Kognicja sądu w tym zakresie wynika z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., który przewiduje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie k.p.a., postępowań określonych w działach IV,V,VI ustawy Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W orzecznictwie administracyjnym zgodnie przyjmuje się, że komendant wojewódzki Policji jest organem, który dokonuje wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, a więc w drodze czynności materialno- technicznych ujawnia w ewidencji punkty karne przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń, a zainteresowany kierowca może zaskarżyć do sądu administracyjnego powyższe czynności . Tak więc kwestia prawidłowości takich wpisów, a co za tym idzie, ilości punktów karnych przyznanych danemu kierowcy, może być jedynie rozważana w sprawie ze skargi na taką czynność .
Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2017 r. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 , wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, należało skargę rozpoznać merytorycznie, choć skarżący o podjęciu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. zaskarżonej czynności dowiedział się już w chwili zawiadomienia go o wszczęciu postępowania w sprawie o sprawdzenie kwalifikacji i skierowania na badania psychologiczne, co na pewno nastąpiło przed 15 marca 2018 r. Skarżący za pośrednictwem swojego pełnomocnika kwestionował w postępowaniu wszczętym przed Starostą zasadność skierowania wniosków i wnosił o ich oddalenie. Podnosił argument zatarcia ukarania i tym samym brak podstaw do ich skierowania przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. do Starosty [...]. Dopiero jednak w odpowiedzi KWP w Ł. z dnia [...] r., doręczonej pełnomocnikowi w dniu 6 czerwca 2018 r., pouczono o możliwości odrębnego zaskarżenia czynności w terminie 30 dni od daty doręczenia pisma. Ponieważ skarżący zastosował się do powyższego pouczenia i w dniu 21 czerwca 2018 r skierował skargę do sądu, skargę należało rozpoznać uznając, że uchybienie 30 dniowego terminu z art. 53 § 2 p.p.s.a. nastąpiło bez winy skarżącego.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazać należy, że skarga jest uzasadniona.
W dacie podjęcia zaskarżonej czynności podstawa prawna do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wynikała z ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U z 2017 r. poz. 1260 ze zm.) – dalej ustawa p.r.d. oraz wydanego na podstawie zawartego w niej upoważnienia rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego ( Dz.U. 2012 poz. 488) – dalej rozporządzenie.
Zgodnie z art.130 ust. 1 i 2 ustawy p.r.d. Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji.
Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 – 20 punktów.
Wskazane wyżej rozporządzenie z 2012 r. ( uchylone 4 czerwca 2018 r. ) uregulowało m.in. warunki i sposób prowadzenia ewidencji kierowców. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia ewidencję prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych.
Do ewidencji wpisuje się kierowcę, który kierując pojazdem silnikowym lub motorowerem dopuścił się naruszenia przepisów ruchu drogowego. Do ewidencji wpisuje się naruszenia wraz z odpowiadającą im liczbą punktów, zgodnie z wykazem określonym w załączniku do rozporządzenia
Jak stanowi § 4 ust. 1,2,4 rozporządzenia, wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym ( ust. 1). Przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, do ewidencji wprowadza się niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia wpis tymczasowy . Wpis tymczasowy zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem. (ust. 2) .
Wpis tymczasowy staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia rozstrzygnięciem, o którym mowa w ust. 1 (ust. 4), a więc rozstrzygnięciem prawomocnym.
W § 4 ust. 1 rozporządzenia nałożono na organ wydający prawomocne rozstrzygnięcie, z wyłączeniem mandatu karnego, obowiązek niezwłocznego przekazania informacji do jednostki organizacyjnej Policji, która skierowała sprawę do rozpatrzenia przez ten organ. Sąd może przekazać taką informację w formie odpisu wyroku.
W myśl § 7 ust. 2 rozporządzenia wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych, a zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji wpis ostateczny, jeżeli nastąpiło zatracie ukarania ( skazania) lub osoba wpisana do ewidencji zmarła.
Zgodnie zaś z art. 46 § 1 i 2 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń ( tekst jedn. Dz. U. z 2018 poz. 618 ) ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary.
Jeżeli ukarany przed upływem okresu przewidzianego w § 1 popełnił nowe wykroczenie, za które wymierzono mu karę aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny, ukaranie za oba wykroczenia uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania albo od przedawnienia wykonania kary za nowe wykroczenie.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący w okresie niespełna 9 miesięcy tj. od [...] r. zgromadził 25 pkt za popełnione wykroczenia. Istotne jest jednak, że wyrok Sądu Rejonowego w K. dotyczący wykroczeń popełnionych w dniu [...] r., uznający skarżącego za winnego popełnienia czynów z art. 92a i 95 Kodeksu wykroczeń i skazujący go na karę grzywny w wysokości 350 zł uprawomocnił się wprawdzie [...] r., ale z niewyjaśnionych przyczyn wpłynął do organu ewidencyjnego dopiero po trzech latach – [...] r. i jak wskazuje organ został zarejestrowany w ewidencji kierowców w dniu [...] r. Ponadto, z przedstawionego przez stronę dowodu wpłaty wynika, że skarżący zapłacił grzywnę orzeczoną tym wyrokiem w dniu [...] r.
W ocenie skarżącego, w świetle przytoczonych okoliczności faktycznych i wskazanych przepisów, wszystkie jego ukarania uległy zatarciu z upływem 2 lat od wykonania kary za ostatnie wykroczenie, tj. [...] r. W tej dacie odpadła podstawa naliczenia punktów karnych, a więc z tym dniem informacja o punktach powinna zostać usunięta z ewidencji.
W ocenie Sądu zarzuty podniesione w skardze są uzasadnione.
Gdyby, jak twierdzi skarżący, istotnie nie popełnił on żadnego nowego wykroczenia w okresie 2 lat od wykonania kary za ostatnie wykroczenie, to z dniem [...] r. ukaranie za wykroczenia z [...] r., uległoby zatarciu, a tym samym zatarciu uległyby wszystkie jego wcześniejsze ukarania ujęte we wniosku. Wynika to jednoznacznie z treści cytowanego wyżej art. 46 § 1 i 2 Kodeksu wykroczeń .
Problem w sprawie sprowadza się więc do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy Komendant Wojewódzki Policji mógł wskazywać we wniosku kierowanym do Starosty punkty karne za wykroczenia, za które w dacie sporządzenia tego wniosku nastąpiło już zatarcie ukarania?
Zdaniem Sądu odpowiedź na tak postawione pytanie musi być negatywna. Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem organu prowadzącego ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest stosowanie wszystkich zasad określonych w ustawie i rozporządzeniu i utrzymywanie ewidencji w stanie aktualności.
Z treści § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2012 r. wynika jednoznacznie obowiązek organu usunięcia z ewidencji wpisu ostatecznego, jeżeli nastąpiło zatarcie ukarania za ten czyn. Jeżeli zatem po dniu [...] r. organ istotnie miałby obowiązek usunięcia wpisu ostatecznego dotyczącego wykroczenia popełnionego przez skarżącego [...] r., to nie mógł po tej dacie na podstawie m.in. tego wpisu sporządzać wniosków o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji skarżącego i skierowanie go na badania psychologiczne. Wniosek może być bowiem sporządzony wyłącznie na podstawie aktualnych wpisów ostatecznych, tj. takich, w których naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem i nie nastąpiło jeszcze zatarcie ukarania. Okoliczność ta powinna zostać wyjaśniona przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.
Fakt, że z niewyjaśnionych przyczyn odpis prawomocnego wyroku nie został przez Sąd Rejonowy w K. przesłany niezwłocznie po [...] r. do KWP i odnotowany w ewidencji kierowców, nie zmienia faktu, że, z mocy prawa tj. § 4 ust. 4 rozporządzenia z chwilą uprawomocnienia się wyroku w sprawie [...]. wpis tymczasowy dotyczący wykroczenia popełnionego dnia [...] r. stał się wpisem ostatecznym.
Trzeba bowiem odróżnić pojęcie "wpisu ostatecznego" w rozumieniu skutku jaki powstaje z mocy prawa z chwilą uprawomocnienia się rozstrzygnięcia stwierdzającego naruszenie ( wpis tymczasowy staje się wpisem ostatecznym), od czynności organu ewidencyjnego polegającej na wprowadzeniu do ewidencji informacji o tym, że wpis tymczasowy stał się wpisem ostatecznym. Ta czynność organu ewidencyjnego jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie.
Przekroczenie liczby 24 punktów w ciągu roku od pierwszego naruszenia przepisów ruchu drogowego skutkuje obligatoryjnym skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli liczba punktów znajduje oparcie w wpisach ostatecznych istniejących w ewidencji na dzień sporządzenia wniosku przez komendanta Policji. Zatarcie ukarania za wykroczenie drogowe, które następuje już po dacie wystąpienia przez Komendanta z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie podważa skuteczności tej czynności i faktu uzyskania przez kierowcę ponad 24 punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym okresie krótszym niż rok. Organ prowadzący ewidencję nie ma natomiast w świetle obowiązujących przepisów możliwości sporządzenia wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji bądź o skierowanie na badania psychologiczne na podstawie wpisów, które z mocy prawa powinny być w tej dacie z ewidencji kierowców usunięte lub, tak jak w rozpoznawanej sprawie, nie powinny być do rejestru kierowców w ogóle wprowadzone, gdyż zatarcie ukarania nastąpiło przed ich odnotowaniem przez organ prowadzący ewidencję.
Zatarcie ukarania następuje z mocy samego prawa i oznacza, że po upływie okresu wskazanego w art. 46 Kodeksu wykroczeń ukaranie uważa się za niebyłe. Osoba jest traktowana przez prawo jakby nigdy nie popełniła czynu zabronionego, a organ prowadzący ewidencję ma obowiązek uwzględnienia takiej okoliczności z urzędu. Instytucja ta ma na celu eliminację trwałego charakteru negatywnych następstw ukarania. Ukaranie zatarte nie może rodzić żadnych konsekwencji prawnych ani ograniczać praw osoby, której ukaranie uległo zatarciu.
W takim przypadku bez znaczenia jest fakt, że organ prowadzący ewidencję nie otrzymał w odpowiednim czasie odpisu prawomocnego wyroku i nie odnotował w styczniu 2015 r. faktu przekroczenia przez skarżącego 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie zmienia to bowiem tego, że wpis tymczasowy dotyczący wykroczenia popełnionego przez skarżącego w dniu [...] r. , po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego w K., stał się z mocy § 4 ust. 4 rozporządzenia wpisem ostatecznym, nawet jeżeli nie zostało to właściwie odnotowane w prowadzonej ewidencji . Brzmienie powyższego przepisu rozporządzenia wskazuje, że wpis tymczasowy staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia prawomocnym rozstrzygnięciem. Zatem po otrzymaniu z tak znacznym opóźnieniem odpisu wyroku organ przed sporządzeniem wniosku powinien w pierwszej kolejności ocenić, czy są podstawy do dokonania wpisu ostatecznego do ewidencji, czy też ze względu na zatarcie ukarania wpis w ogóle powinien zostać usunięty.
Nie ulega wątpliwości, że prowadzenie ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego ma na celu poprawienie bezpieczeństwa poruszania się po drogach, zdyscyplinowanie kierowców i sprawdzenia ich kwalifikacji w przypadkach zbyt częstego popełniania wykroczeń. Ustawodawca wprowadził jednak także instytucję zatarcia ukarania za wykroczenie po upływie 2 lat od wykonania kary, co organ ma obowiązek z urzędu uwzględnić.
Z powyższych względów, z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2012 r. w związku z art. 46 § 1 i § 2 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń oraz konieczność wyjaśnienia, czy istotnie po wykonaniu kary za wykroczenie z dnia [...] r. skarżący nie popełnił innych wykroczeń, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził bezskuteczność czynności Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. polegającej na wpisaniu punktów ostatecznych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Podstawę zasądzenia kosztów postępowania w wysokości 697 zł stanowił art. 200 p.p.s.a. Na koszty postępowania złożyły się: wpis od skargi 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł ustalonej na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) i 17 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa.
P.K.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło