I GZ 344/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Spółki A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 636/18 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 24 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 636/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej: p.p.s.a.) odmówił Spółce A (dalej: skarżąca) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi na ww. decyzję. Odpis tego zarządzenia doręczony został 18 czerwca 2018 r., do rąk pracownika spółki, w której pełnomocnik świadczy usługi. W terminie, który upłynął 25 czerwca 2018 r. wpis nie został uiszczony. Uiszczenie wpisu nastąpiło 29 czerwca 2018 r. Z kolei 2 lipca 2018 r. złożony został, bezpośrednio w Sądzie, wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. W uzasadnieniu wniosku podano, że w biurze pełnomocników spółki funkcjonuje elektroniczny system obsługi korespondencji. Po otrzymaniu przesyłki system automatycznie generuje zawiadomienie o jej zarejestrowaniu. System od lat pracował bezbłędnie. Jednakże 18 czerwca 2018 r. w wyniku błędu w systemie doradca podatkowy M. M. nie otrzymał przesyłki. Zaznaczono w tym miejscu, że wspomniany błąd systemu działającego sprawnie przez wiele lat stanowił okoliczność trudną do przewidzenia. W ocenie Sądu I instancji wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd podzielił stanowisko ugruntowane w orzecznictwie, zgodnie z którym profesjonalny pełnomocnik strony podlega bardziej rygorystycznym kryteriom oceny w zakresie braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu instalacja elektronicznego systemu obsługi korespondencji, jakkolwiek stanowi znaczące ułatwienie, nie zwalnia jednak adresata z obowiązku kontroli bieżącego obiegu przesyłek. Sąd zaznaczył, że odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu został wysłany za pośrednictwem operatora pocztowego i doręczony pracownikowi Spółki B, M K. Skoro zatem pełnomocnik nie otrzymał przesyłki do rąk własnych, okoliczność ta niewątpliwie jego obciąża, niezależnie od tego czy było to zaniedbanie wspomnianego pracownika czy wynik praktyki związanej z funkcjonowaniem elektronicznego systemu. Na marginesie Sąd wskazał, że każdy system oparty na osiągnięciach techniki wiąże się z pewnym ryzykiem błędu, którego skutków można uniknąć, szczególnie w wypadku korespondencji przesyłanej w formie materialnej i fizycznie dostępnej, czego pełnomocnik jako profesjonalista winien być świadomy. Pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia i przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi, wskutek czego nie zaistniały w rozpoznawanej sprawie przesłanki pozwalające na przywrócenie terminu. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik spółki powtórzył argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Sąd rozpatrujący tego rodzaju sprawy korzysta zatem z wiedzy prawniczej, ale i doświadczenia życiowego pozwalającego ocenić na gruncie konkretnego stanu sprawy przesłanki przemawiające za przywróceniem terminu lub jego odmową. Nie można jednocześnie tracić z pola widzenia, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest - co do zasady - możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W klauzuli "należytej staranności", która jest punktem odniesienia dla oceny braku winy, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. niewątpliwie mieści się odpowiednia organizacja pracy. Sprawy wewnętrznej organizacji spółki w żadnym wypadku nie mogą być podstawą do uznania, iż zaistniałe z powodu tej organizacji uchybienie terminu do dokonania określonej czynności procesowej było niezawinione. Strona skarżąca, będąca osobą prawną, odpowiada za wewnętrzną organizację, w tym w zakresie upoważnienia właściwej osoby do nadania biegu pismom procesowym oraz wewnętrznego obiegu korespondencji. Skarżąca uzasadniając zarówno wniosek o przywrócenie terminu jak i wniesione zażalenie, powoływała się na błąd elektronicznego systemu obsługi korespondencji, który spowodował nieotrzymanie przez pełnomocnika wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Słusznie zatem zauważył Sąd I instancji, że instalacja elektronicznego systemu obsługi korespondencji, jakkolwiek stanowi znaczące ułatwienie, nie zwalnia adresata z obowiązku kontroli bieżącego obiegu przesyłek. Spółka nie może zatem uwolnić się od konsekwencji uchybienia terminu wskazując na błąd takiego sytemu. Przyjęcie stanowiska, że błędy i nieprawidłowości spowodowane przez wdrożony system elektronicznej obsługi korespondencji (w tym wypadku skarżącej spółki), prowadziłby do częstego nadużycia prawa, gdzie strony, żeby uchylić się od negatywnych skutków prawnych niedokonanej czynności, starałyby się wykazać okoliczność błędnego lub niewłaściwego działania takiego systemu. Konkludując, w niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, gdyż przedstawiony Sądowi materiał nie pozwala przekonująco twierdzić, iż do uchybienia terminu doszło wskutek czynności, za które nie ponosi odpowiedzialności i których nie można było przezwyciężyć dokładając należytej staranności. Trafnie zatem Sąd I instancji ocenił, że nie ma podstaw do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.