I SA/Ke 376/18

Dnia 19 października 2018 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 19 października 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [..] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności ekologicznej p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. 2. oddalić wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. W sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności ekologicznej M. M. złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z uzasadnienia wniosku oraz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący mieszka razem z żoną i trzema córkami w mieszkaniu o powierzchni 57 m² o wartości ok. 150.000 zł. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,54 ha wraz z budynkiem gospodarczym, inwentarzem – dwie klacze oraz dwa źrebaki oraz maszynami – kosiarka do trawy, zgrabiarka, prasa kostkująca ciągnik rolniczy Ursus C-360 o wartości ok. 10.000 zł. Szacunkowa wartość gospodarstwa rolnego to 90.000 zł- 100.000 zł Na dochody gospodarstwa domowego skarżącego składają się dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 554,33 zł netto miesięcznie, wynagrodzenie żony za staż w kwocie ok. 1.000 zł netto miesięcznie, zasiłek rodzinny w kwocie 124 zł netto miesięcznie, świadczenie z programu 500+ w kwocie 500 zł netto miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że dwie starsze córki studiują w systemie stacjonarnym, pobierają stypendia socjalne. Opłaty miesięczne skarżący oszacował na łączną kwotę 963 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Wniosek należało częściowo uwzględnić. Stosownie do art. 245 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) powoływanej dalej jako ustawa p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, który obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu; lub w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Wniosek strony skarżącej, która wnosi jednocześnie o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika należało w pierwszej kolejności rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., tj. całkowitego przyznania prawa pomocy. W tym zakresie wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się strona skarżąca, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku czy osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do takiej grupy społecznej skarżący nie należy, bowiem ze złożonych oświadczeń na urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżący i jego żona mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe – są właścicielami mieszkania. Ponadto skarżący posiada zarówno majątek ruchomy jak i nieruchomości znacznej wartości. Gospodarstwo domowe skarżącego dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości 2.178 zł netto. Wskazane przez skarżącego stałe wydatki pochłaniają kwotę 963 zł. Przy czym skarżący nie wskazuje, aby posiadał jakiekolwiek problemy z regulowaniem miesięcznych zobowiązań. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznano, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. W sytuacji przedstawionej przez skarżącego poniesienie kosztów sądowych mogłoby narazić zarówno jego jak i jego rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego. Jednakże mimo przedstawionej sytuacji finansowej skarżącego, brak jest podstaw do przyznania mu na obecnym etapie postępowania adwokata. Wyjaśnić bowiem należy, że na tym etapie postępowania przed sądem administracyjnym skarżący nie musi być obowiązkowo reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika. Analiza akt sprawy wskazuje zaś, że skarżący potrafi samodzielnie podejmować czynności w postępowaniu, o czym świadczy prawidłowe złożenie skargi oraz pism w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy. Nadto, o ile ponoszenie kosztów sądowych jest obowiązkiem strony, o tyle korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika nie ma charakteru obligatoryjnego. Co więcej, sama konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony. Zgodnie z art. 6 p.p.s.a sąd administracyjny jest obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Należy również mieć na względzie, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów (por. postanowienie NSA z 20 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 142/13, CBOSA). Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.