III FSK 741/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 października 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 644/18 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 4 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. III FSK 741/21 Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z 23 października 2018r., sygn. akt I SA/GI 644/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. P.j na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 4 kwietnia 2018 r. w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy: Decyzją z dnia 7 lutego 2018 r. Prezydent Miasta M. odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia 18 maja 2015 r. w sprawie zmiany decyzji ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 r. Wskazana decyzja została doręczona skarżącej w dniu 9 lutego 2018 r. W piśmie datowanym na 28 lutego 2018 r., a złożonym w dniu 9 marca 2018 r., skarżąca sformułowała odwołanie od tego rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z 4 kwietnia 2018 r. stwierdziło, że odwołanie skarżącej zostało wniesione z uchybieniem czternastodniowego terminu do dokonania tej czynności, który upłynął bezskutecznie z dniem 23 lutego 2018 r. Skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie. Sąd I instancji stwierdził, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Treść art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie, iż stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu, stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Sąd podkreślił, że w uzasadnieniu decyzji organ pouczył skarżącą, że przysługuje jej prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach za pośrednictwem Prezydenta Miasta M. w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Zatem odwołanie od tej decyzji skarżąca mogła złożyć najpóźniej w dniu 23 lutego 2018 r. Tymczasem z akt sprawy wynika, że odwołanie zostało wniesione przez skarżącą dopiero w dniu 9 marca 2018 r., osobiście w Urzędzie Miasta M.. W tej sytuacji organ odwoławczy zobowiązany był stwierdzić, że odwołanie skarżącej wniesione zostało z uchybieniem ustawowo określonego terminu. Odnosząc się zarzutu pominięcia okoliczności złożenia przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, Sąd stwierdził, że pismo skarżącej z dnia 19 lutego 2018 r., w którym wniosła o wydłużenie wyznaczonego terminu do wniesienia odwołania do dnia 10 marca 2018 r., dotyczy decyzji organu pierwszej instancji z dnia 7 lutego 2018 r. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta M. z dnia 18 maja 2015 r. w sprawie zmiany decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r., a zatem dotyczy innej sprawy. Skargę kasacyjną od przedstawionego powyżej wyroku wniosła skarżąca zaskarżając wyrok w całości. l. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 2 Konstytucji RP stanowiącego, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, albowiem Sąd wbrew zasadzie sprawiedliwości społecznej w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego oraz w wydanym wyroku w sposób stronniczy chroni interesy Skarbu Państwa, nie zważając na prawa podmiotowe i procesowe skarżącej, mianowicie Sąd posługiwał się przy wydaniu zaskarżonego wyroku w sprawie nieuczciwymi, nierzetelnymi procedurami sądowymi, tj. popełnił rażące zaniedbania w zakresie sądowego postępowania dowodowego, w szczególności pominął istotną dla sprawy okoliczność, iż wniesione przez skarżącą w dacie 19 lutego 2018 r. pismo stanowiło w istocie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co wynika z jego treści. b) art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż podatniczka w przedmiotowej sprawie wniosła odwołanie po upływie przewidzianego prawem terminu do jego złożenia podczas gdy uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z 7 lutego 2018 r., nastąpiło bez jej winy, co podatniczka dostatecznie uprawdopodobniła w trakcie toczącego się postępowania wskazując na swoją chorobę w związku z czym w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu, a ponadto złożyła do organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie uchybiając terminowi do jego złożenia. 2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 187, art. 191 oraz art. 122 o.p. poprzez nieuchylenie postanowienia naruszającego przepisy postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. opartego o postępowanie niewyjaśniające wszystkich okoliczności sprawy, w którym: - nie dokonano wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności pominięto wskazane przez skarżącą na etapie postępowania okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a mianowicie choroby skarżącej oraz osób upoważnionych do prowadzenia jej spraw, - utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 4 kwietnia 2018 r. i nie przekazano sprawy do ponownego rozpoznania przed organem pierwszej instancji pomimo istnienia szeregu istotnych naruszeń przepisów postępowania, co przesądziło o wadliwości tego postanowienia i konieczności ponownego rozpoznania sprawy, b) art. 3 p.p.s.a w związku z art. 134 p.p.s.a. zobowiązujących Sąd do zbadania, czy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi w związku z przepisami art. 122 o.p. statuującymi zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązującymi organ podatkowy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym w związku z przepisami art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., zobowiązującymi Sąd do uchylenia postanowienia w całości lub w części w razie stwierdzenia, że naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, c) zasady nakazującej sądom, zgodnie z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a., w ramach kontroli aktów organów administracji, egzekwowanie od organów podatkowych stosowania postulatu orzekania w razie wątpliwości na korzyść podatnika (in dubio pro tributario) oraz stosowania zasady zaufania obywatela do organów państwa, nakazującej organom podatkowym orzekanie zgodnie z prawem bez oglądania się na doraźne korzyści dla fiskusa (art. 121 § 1 w zw. z art. 124 o.p.), d) zasady nakazującej sądom, zgodnie z art.3 § 1 i 2 p.p.s.a., w ramach kontroli aktów organów administracji, egzekwowanie od organów podatkowych stosowania zasady praworządności (legalności), nakazującej organom podatkowym orzekanie z duchem i literą prawa (art. 8 Konstytucji RP w zw. z art. 120 o.p.). Wskazując na przytoczone wyżej podstawy - każdą z osobna, jak też wszystkie łącznie – strona skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uznając skargę kasacyjną za bezzasadną wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna. Sformułowane w niej zarzuty sprowadzają się do twierdzenia, że Sąd I instancji rozpoznając skargę na postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, nie uwzględnił okoliczności złożenia przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, chociaż zdaniem skarżącej powinien był tą okoliczność uwzględnić niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 o.p., który stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował cytowany przepis stwierdzając w uzasadnieniu wyroku, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i niezależną od uznania tego organu. Dla rozpoznawanej sprawy istotne jest to, że ów obiektywny charakter uchybienia terminowi oraz kategorycznie skierowany do organu nakaz stwierdzenia tego faktu przejawia się także w tym, że przywołany przepis (ani inne przepisy Ordynacji podatkowej), nie uzależniają obowiązku wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi, od tego czy uchybienie terminowi było zawinione. Nie ma również znaczenia to, czy strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu i czy wniosek ten wywołał zamierzony przez stronę skutek w postaci przywrócenia terminu. Z przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleń faktycznych dotyczących daty doręczenia decyzji i daty wniesienia odwołania, nie podważonych skardze kasacyjnej wynika jednoznacznie, że termin do wniesienia odwołania został przekroczony. To zaś zobowiązywało organ odwoławczy do zastosowania cytowanego przepisu. Wyjaśnić należy, że kwestia ewentualnego przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania jest przedmiotem odrębnego postępowania podatkowego i sądowoadministracyjnego (sprawa oznaczona sygn. akt III FSK 1207/21). Po drugie, skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona, ponieważ Sąd I instancji, przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia (nie podważone w skardze kasacyjnej) zgodnie z którymi pismo skarżącej z 19 lutego 2018 r., które według strony skarżącej zawiera wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, dotyczy decyzji organu pierwszej instancji z 7 lutego 2018 r. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta M. z dnia 18 maja 2015 r. w sprawie zmiany decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r., a zatem dotyczy innej sprawy. W tej sytuacji nawet gdyby teoretycznie przyjąć, jak domaga się tego strona skarżąca, w sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutach, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania było niezawinione i zostało to przez skarżącą uprawdopodobnione, to wniosek o przywrócenie terminu nie dotyczył rozpoznawanej sprawy. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329) oddalił skargę kasacyjną. sędzia Dominik Gajewski sędzia Jacek Brolik sędzia Mirella Łent