I OSK 266/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi K. J. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2013/19 w sprawie ze skargi kasacyjnej K. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1725/18 w sprawie ze skargi K. J. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z 17 kwietnia 2018 r., Nr DO.2.6612.23.2018.AK w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 2. zwrócić K. J. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis od skargi o wznowienie postępowania w kwocie 100 (sto) złotych. Wyrokiem z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2013/19, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną K. J. (dalej: skarżący, strona) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1725/18, w sprawie ze skargi strony na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z 17 kwietnia 2018 r., Nr DO.2.6612.23.2018.AK, utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody Śląskiego z 27 grudnia 2017 r. znak: NWXIV.7581.9.33.2016 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Sosnowca z 8 listopada 2013 r., znak: WGN.II.6853.1.11.2013.SM, prostującego z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji własnej Nr 90/76 z 18 listopada 1976 r., którą udzielono Z. zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...]. Sprostowanie nastąpiło w ten sposób, że występujący w decyzji zapis "działka nr [...]" zmieniono na "działka nr [...]". W piśmie z 17 lutego 2025 r. skarżący - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - wniósł o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt I OSK 2013/19 zakończonej prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2023 r., uchylenie tego wyroku oraz rozpoznanie sprawy i uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie z 24 października 2018 r. Jako podstawę wznowienia postępowania powołano art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: ppsa). Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie przesłanką uzasadniającą wznowienie postępowania jest wykrycie takich okoliczności faktycznych, które istniały w chwili wydania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, mianowicie: "fakt, iż w dniu 8 listopada 2013 roku Prezydent Miasta Sosnowca wydał decyzję [powinno być: postanowienie – uwaga NSA] znak WNG.II.6853.10.2013.SM [powinno być: WNG.II.6853.1.10.2013.SM – uwaga NSA] z naruszeniem prawa. Powyższe postanowienie dotyczyło sprostowania z urzędu decyzji Prezydenta Miasta Sosnowca nr 91/76 z dnia 18 listopada 1976 zezwalającej Z. na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w S., oznaczonej w rejestrze nr [...] jako działka nr [...], w ten sposób, że występujący w treści zapis "J. S." zmieniono na "J. S.1", w zakresie działki oznaczonej obecnie numerem [...] [powinno być: [...] – uwaga NSA]. Powyższa okoliczność została ujawniona Postanowieniem Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 12 listopada 2024 roku znak sprawy: DO-II.7612.1.2024.KC." Skarżący twierdzi, że wykrycie przez niego nowych okoliczności w sprawie – uzyskanie informacji, że w dniu 8 listopada 2013 r. Prezydent Miasta Sosnowca wydał postanowienie o sprostowaniu decyzji nr 91/76 z dnia 18 listopada 1976 r. z naruszeniem prawa mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy objętej niniejszą skargą o wznowienie, ponieważ informacja ta wskazuje, że w 1976 r. organ administracji pomimo posiadania wypisów z rejestru gruntów błędnie oznaczał adresatów swoich decyzji, a następnie nieudolnie w roku 2013 próbował te decyzje prostować. Zdaniem strony okoliczności ujawnione w postanowieniu Ministra Rozwoju i Technologii z 12 listopada 2024 r. jednoznacznie wskazują, że Prezydent Miasta Sosnowca wydając postanowienia o sprostowaniu ww. decyzji robił to z naruszeniem prawa, co jednoznacznie prowadzi do wniosku, iż postanowienie tego organu znak sprawy: WGN.II.6853.1.11.2013.SM również zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. W piśmie z 17 kwietnia 2025 r. pełnomocnik uczestnika postępowania – T. S.A. z siedzibą w K. wniósł o oddalenie skargi o wznowienie postępowania z uwagi na brak zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego ma nadzwyczajny charakter, ponieważ zmierza do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, która została już prawomocnie osądzona. Skarga o wznowienie postępowania jest środkiem prawnym, którego wniesienie otwiera drogę do orzekania przez sąd administracyjny w sprawie, w której zapadło już prawomocne rozstrzygnięcie. Z tego względu skarga ta stanowi sformalizowany środek zaskarżenia, tzn. musi spełniać szczególne rygory zarówno co do jej formy, jak i treści. Stosownie do art. 280 § 1 ppsa, sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Podstawy wznowienia postępowania zostały wymienione enumeratywnie w art. 271 – 273 ppsa i z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji wznowienia, podlegają ścisłej wykładni. Wskazanie konkretnej podstawy wznowienia i jej uzasadnienia stanowi obligatoryjny element skargi o wznowienie, którego brak obliguje sąd do odrzucenia danego środka prawnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest trafny pogląd, że samo sformułowanie podstawy wznowieniowej w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 ppsa (tzn. powołanie się na te przepisy) nie oznacza jeszcze, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak ustawowej podstawy wznowienia postępowania wystąpi bowiem nie tylko w sytuacji, gdy w skardze w ogóle nie wskazano takiej podstawy, lecz także w przypadku, gdy powołana podstawa treściowo odpowiada wprawdzie powyższym przepisom, ale już z analizy uzasadnienia skargi oraz oceny akt sprawy w sposób oczywisty i jednoznaczny wynika, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej ustawowej podstawy wznowienia. W takiej sytuacji skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, także podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 ppsa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tego rodzaju sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Skarżący jako podstawę wznowienia wskazał na art. 273 § 2 ppsa, zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wznowienie postępowania z przyczyn restytucyjnych ma na celu umożliwienie ponownego przeprowadzenia postępowania sądowego z tego względu, że prawomocne orzeczenie sądu może być niezasadne z punktu widzenia stanu faktycznego i materiału dowodowego istniejącego już w poprzednim postępowaniu, a nieuwzględnionego przez sąd przy wydawaniu tego orzeczenia. Przesłanki określone w art. 273 § 2 ppsa należy rozumieć w ten sposób, że: po pierwsze – fakty lub dowody, na które powołuje się strona, wystąpiły/istniały przed wydaniem prawomocnego orzeczenia w sprawie; po drugie – wykryte zostały przez stronę po prawomocnym zakończeniu postępowania; po trzecie – mogłyby mieć one wpływ na wynik sprawy, a więc konieczne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy powoływanymi okolicznościami faktycznymi lub dowodami a treścią kwestionowanego prawomocnego orzeczenia sądu; po czwarte – strona nie mogła powołać się na te fakty/dowody w poprzednim postępowaniu, ponieważ nie były one jej znane. Według skarżącego w rozpatrywanym przypadku podstawę do wznowienia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stanowi wykrycie przez stronę nowych okoliczności w sprawie, tj. uzyskanie informacji, że wydanie przez Prezydenta Miasta Sosnowca postanowienia z 8 listopada 2013 r. o sprostowaniu decyzji nr 91/76 z dnia 18 listopada 1976 r. nastąpiło z naruszeniem prawa, co stwierdzone zostało w postanowieniu Ministra Rozwoju i Technologii z 12 listopada 2024 r. i co zdaniem strony prowadzi do wniosku, iż również postanowienie Prezydenta Miasta Sosnowca z 8 listopada 2013 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki w decyzji własnej nr 90/76 z 18 listopada 1976 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Tak określona podstawa nie stanowi jednak ustawowej podstawy wznowienia postępowania, gdyż nie wypełnia przesłanek określonych w art. 273 § 2 ppsa. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że fakt wydania przez Prezydenta Miasta Sosnowca 8 listopada 2013 r. postanowienia o sprostowaniu decyzji nr 91/76 z 18 listopada 1976 r. znany był skarżącemu przed wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku w sprawie o sygn. I OSK 2013/19. Natomiast wbrew stanowisku strony, uznanie przez Ministra Rozwoju i Technologii w postanowieniu z 12 listopada 2024 r., że ww. postanowienie o sprostowaniu zostało wydane z naruszeniem prawa, nie stanowi okoliczności faktycznej, lecz jest wyrazem oceny prawnej zakwestionowanego orzeczenia. Co jednak istotne, ocena ta nie ma żadnego znaczenia w sprawie, w której wniesiono skargę o wznowienie postępowania. Zasadniczo wznowienie postępowania sądowego uzasadniają jedynie przesłanki będące następstwem zdarzeń powstałych w danym postępowaniu sądowym, a nie w postępowaniu administracyjnym, w którym rozstrzygnięto sprawę, ani tym bardziej w postępowaniu sądowym lub administracyjnym toczącym się w innej sprawie. Postanowienie z 12 listopada 2024 r. dotyczy oceny legalności orzeczenia administracyjnego wydanego w innej sprawie, niż sprawa niniejsza. Objęty skargą o wznowienie postępowania wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego został bowiem wydany w sprawie o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Sosnowca z 8 listopada 2013 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji własnej nr 90/76 z 18 listopada 1976 r., a nie decyzji nr 91/76. Przesłanki wynikające z art. 273 § 2 ppsa mogą zaś dotyczyć tylko tego postępowania, które poprzedzało wydanie prawomocnego wyroku – w tym przypadku postępowania sądowego o sygn. I OSK 2013/19. Powołanie orzeczenia, które w opinii strony świadczy o zasadności argumentacji prezentowanej przez nią w toku prawomocnie zakończonego postępowania sądowoadministracyjnego, nie może zostać uznane za wskazujące na późniejsze wykrycie faktów lub dowodów w kontekście podstawy wznowienia z art. 273 § 2 ppsa. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że stwierdzenie wydania postanowienia o sprostowaniu decyzji nr 91/76 z dnia 18 listopada 1976 r. z naruszeniem prawa, mogłoby mieć wpływ na wynik niniejszej sprawy, tj. na treść rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uznając zatem, że skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 280 § 1 ppsa orzekł, jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa.