IV SA/Wa 1725/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.), Sędzia SO (del.) Aleksandra Westra, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia K. J., utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. o sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki w decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1976 r., nr [...], w sprawie zezwolenia [...] na czasowe zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w [...] w celu przeprowadzenia linii napowietrznej 110 kV do stacji energetycznej [...] "[...]" w ten sposób, że występujący w treści decyzji zapis" działka nr [...] " zmieniono "działka nr [...] ". W uzasadnieniu podano, iż decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 1976 r. Prezydent [...] udzielił [...] zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Prezydent [...] sprostował oczywistą omyłkę w decyzji własnej z dnia [...] listopada 1976 r. w ten sposób, że zapis" działka nr [...]" zmieniono "działka nr [...]". Kolejnym postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Prezydent [...], po uprzednim wznowieniu postępowania na wniosek skarżącego, odmówił uchylenia postanowienia własnego z dnia [...] listopada 2013 r., stwierdzając jednocześnie, że zostało wydane z naruszeniem prawa. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. na skutek zażalenia skarżącego, uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Następnie Prezydent [...] w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2016 r., że postanowienie z dnia [...] listopada 2013 r. o sportowaniu oczywistej omyłki w decyzji z dnia [...] listopada 1976 r. zostało wydane z naruszeniem prawa z uwagi na pominięcie w prowadzonym postępowaniu obecnych właścicieli działki nr [...]. Postanowienie to zostało utrzymane postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. Skarga na to postanowienie została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 marca 2017 r., II SA/Gl 1241/16. Prokurator Okręgowy w [...] pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. wniósł do Wojewody [...] na postawie art. 184 § 1 pkt 2 k.p.a. sprzeciw od postanowienia Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2013 r., podnosząc, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie jest możliwe sprostowanie w drodze postanowienia numeru działki wskazanej w decyzji. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. W zażaleniu na to postanowienie K. J., wskazał m.in. na błędne zastosowanie art. 113 § 2 k.p.a. Minister rozpatrując sprawę wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności postanowienia stanowi wyjątek od zasady trwałości postanowień ostatecznych, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Przedmiotem postępowania nadzorczego prowadzonego w trybie art. 156 1 k.p.a. jest weryfikacja postanowienia przez pryzmat przesłanek o których mowa w § 1 art. 156 k.p.a. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na wniosek strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Organ podkreślił, że powołany przepis nie zawiera legalnej definicji oczywistej omyłki, ale w orzecznictwie przyjmuje się, że z samego tego pojęcia wynika, iż tu chodzi o błąd pisarski lub rachunkowy lub inny lecz dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych obliczeń ustaleń. W orzecznictwie wskazuje się, że nie w każdej sprawie może znaleźć dominujący pogląd, iż błędne oznaczenie numeru działki nie może polegać sprostowaniu na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. W sytuacji gdy z akt sprawy jednoznacznie można stwierdzić do jakiej nieruchomości odnosi się decyzja, wskazanie w sentencji decyzji błędnego numeru działki nie będzie stanowiło istotnej omyłki ( wyrok NSA z 19 maja 2016 r., I OSK 2040/14 publ. w CBOSA W sentencji decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1976 r. wskazano, że sprawa dotyczy m.in. nieruchomości oznaczonej w rejestrze nr [...] jako działka nr [...] zamiast nieruchomości oznaczonej w rejestrze nr [...] jako działka nr [...]. Powyższe należy, zdaniem organu, traktować jako oczywistą omyłkę, co potwierdzają akta przedmiotowej sprawy. Ze znajdującego się w aktach sprawy wyciągu zmian gruntowych z dnia [...] grudnia 1976 r. wynika, że działka nr [...] była zapisana w rejestrze nr [...] i pozostawała we władaniu J. K.. Z kolei z wykazu właścicieli gruntów załączonego do wniosku [...] z dnia [...] września 1976 r. o wydanie zezwolenia na budowę linii napowietrznej 110 kV w [...] wynika, że działka nr [...] była zapisana w rejestrze nr [...] i stanowiła własność J. S.. Wykaz właścicieli gruntów również potwierdza, że działka nr [...] zapisana była w rejestrze nr [...]. Wobec powyższego, zdaniem organu, nie ulega wątpliwości, że decyzją Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1976 r. była objęta działka nr [...]. Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 113 § 1 k.p.a. Organ podkreślił, iż kwestia pominięcia obecnych właścicieli w postępowaniu rozstrzygniętym postanowieniem Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2013 została oceniona w postepowaniu wznowieniowym, zakończonym postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. Skarga na postanowienie została oddalona wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 8 marca 217 r., sygn. akt II SA/Gl 1241/16. Brak możliwości uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym nie stanowi samoistnej przesłanki do stwierdzenia jej nieważności w sytuacji gdy nie zaistniała żadna z przesłanek art. 156 § 1 k.p.a. Dodatkowo organ wskazał, iż w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku z dnia [...] marca 2017 r. WSA w Gliwicach odniósł się do kwestii błędnego zapisu numeru działki, stwierdzając, że "w niniejszej sprawie mamy więc do czynienia z ewidentną omyłką pisarską w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., która mogła podlegać sprostowaniu w trybie tego przepisu. Wskazać przy tym należy, iż skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd, że wskazanie w decyzji administracyjnej konkretnej działki gruntu stanowi merytoryczny element tej decyzji. Czym innym jest jednak błąd we wskazaniu konkretnej działki (np. innej aniżeli objęta wnioskiem o czasowe zajęcie nieruchomości), czym innym natomiast oczywista omyłka pisarska polegająca na błędnym wpisaniu w decyzji numeru działki w sytuacji, kiedy całokształt zgromadzonego w sprawie materiału świadczy o tym, że chodzi o tę samą, konkretną działkę (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2016r. sygn. akt I OSK 2040/14)". W konstatacji organ stwierdził, że postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nie jest obarczone żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., która uzasadniałyby stwierdzenie nieważności tego postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] K. J. wniósł o jego uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu obszernej skargi zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 113 par. 1 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., podnosząc, że organy pominęły, że J. K. nie mógł stroną postępowania, gdyż nie żył w dacie wydania decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 1976 r., nr [...], o zezwoleniu [...] na czasowe zajęcie nieruchomości. W tracie tego postępowania błędnie ustalono krąg osób będących stronami, pomimo że z wykazu właścicieli gruntów do działki nr [...], wymienionej w sprostowanej decyzji nr [...] wskazano spadkobierców J. K.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( j.t. Dz. U. Nr 2016, poz. 1066 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w jednym z nadzwyczajnych postępowań, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że postępowanie to traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się według przepisów art. 157 i następnych k.p.a. Jest to samodzielne postępowanie administracyjne, którego celem jest ustalenie, czy dana decyzja (postanowienie) jest dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Organ administracyjny prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) jest zobligowany do zbadania, czy z materiału dowodowego wynika, m.in. że doszło do rażącego naruszenia prawa i na czym ono polegało (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Należy zwrócić uwagę, że Kodeks postępowania administracyjnego rozróżnia "naruszenie prawa" od "rażącego naruszenia prawa", nie każde bowiem naruszenie prawa wywołuje skutki prawne. Rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną formą naruszenia prawa i wywołuje najdalej idące konsekwencje prawne, dlatego też podlega ścisłej wykładni (zob. wyrok NSA z dnia 19 maja 1989 r., sygn. akt IV SA 90/89; wyrok NSA z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 828/13). Przedmiotem rażącego naruszenia prawa są najczęściej przepisy prawa materialnego, jednakże naruszenie to może również dotyczyć przepisów postępowania administracyjnego, zwłaszcza tych, które stanowią gwarancję prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Skuteczność zarzutów przedstawionych przez pryzmat rażącego naruszenia prawa zależy więc od wykazania szczególnej wadliwości decyzji (postanowienia) administracyjnej podjętych w postępowaniu zwykłym, co wiąże się z zasadą trwałości aktów administracyjnych, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Chodzi tu zatem o wady wyjątkowo ciężkie, które należy usunąć poprzez wyeliminowanie z obrotu obarczonego tymi wadami aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) konieczna jest ocena naruszenia jako "rażącego" w świetle całokształtu okoliczności sprawy. O rażącym naruszeniu prawa można zatem mówić, gdy zachodzą trzy przesłanki: 1) naruszenie prawa ma charakter oczywisty; 2) charakter przepisu, który został naruszony, pozwala na uznanie oczywistości naruszenia; 3) przemawiają za tym racje ekonomiczne czy gospodarcze. Przy czym wymienione powyżej przesłanki muszą wystąpić łącznie i nie mogą być dorozumiane, ale jasno wskazane (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2594/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 116/14; wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 878/10). Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że postanowienie z dnia [...] listopada 2013 r., którego stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, nie jest obarczone wadą rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Na podstawie akt administracyjnych sprawy, w tym wykazu właścicieli i użytkowników gruntów, załączonego do wniosku z dnia [...] września 1976 r. ustalono, że inwestor [...] zamierzał wykonać napowietrzną linię energetyczną 110 kV m. in. przez działkę nr [...] zapisaną w rejestrze pod nr [...], stanowiącą własność J. S., jak i przez działkę nr [...] zapisaną w rejestrze nr [...], będącą we władaniu J. K.. Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 1976 r. udzielił inwestorowi zezwolenia na czasowe zajęcie działki nr [...] zapisanej w rejestrze pod nr [...]. Natomiast decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 1976 r. również udzielił inwestorowi zezwolenia na czasowe zajęcie działki będącej zgodnie z rejestrem we władaniu J. K. i zapisanej w nim pod nr [...], z tym, że zamiast prawidłowo wskazać działkę nr [...] zapisanej w rejestrze pod nr [...], wskazano działkę nr [...]. Wynika zatem, że w decyzji nr [...] omyłkowo wskazano działkę nr [...], a więc działkę która została objęta odrębną decyzją nr [...]. Podkreślenia wymaga, że obie decyzje nr [...] i [...] zostały wydane w tym samym dniu [...] listopada 1976 r., co też przemawia za przyjęciem, że wskazanie w decyzji nr [...] działki nr [...] nastąpiło w skutek oczywistej omyłki. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie oraz oczywiste omyłki pisarskie w wydawanych przez organ decyzjach. Wyznacznikiem oczywistości błędu pisarskiego lub rachunkowego oraz innej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., jest możliwość natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze prostego zestawienia rozstrzygnięcia z zebranymi w sprawie dokumentami. Sprostowany postanowieniem błąd w decyzji o rozgraniczeniu polegał na wpisaniu w miejsce działki nr [...] działki nr [...]. Błąd jest oczywisty, ponieważ działka o takim numerze była przedmiotem zamierzenia inwestycyjnego zgodnie z wnioskiem inwestora z dnia [...] września 1976 r. i ujęta w jego załączniku, a mianowicie w wykazie nieruchomości i użytkowników nieruchomości, co do których inwestor wystąpił do Prezydenta [...] o czasowe zajęcie nieruchomości w związku z zamierzoną inwestycją, a to uzasadnia stanowisko organu, iż jest to oczywista omyłka pisarska. W tych warunkach stanowisko skarżącego co do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest niezasadne. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje w art. 113 § 1 możliwość sprostowania oczywistej omyłki, jeżeli z całości zebranego w sprawie materiału wynika, iż w prowadzonym postępowaniu zebrano dokumenty dotyczące zarówno działki nr [...], jak i nr [...], z których to w sposób oczywisty wynika, że treść decyzji z dnia [...] listopada 1976 r., nr [...], dotyczyła działki nr [...] oznaczonej w rejestrze nr [...], a treść drugiej decyzji z dnia [...] listopada 1976 r., nr [...], dotyczyła działki nr [...] oznaczonej w rejestrze nr [...]. Tak jest w przedmiotowej sprawie, tym samym zarzuty skargi nie mogły odnieść oczekiwanego skutku. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przedstawione w wyroku z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt ll SA/Gl 1241, dotyczące tej samej sprawy, z tym że postanowienia wydanego w trybie wznowienia postępowania, że w tej sprawie mamy do czynienia z ewidentną oczywistą omyłką pisarską w rozumieniu art. 113 § 1 kpa., która mogła podlegać sprostowaniu w trybie tego przepisu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.